પેરિસ : ફ્રાન્સમાં ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળાઓના વિદ્યાર્થીઓનું આંદોલન શુક્રવારે પણ ચાલુ રહ્યું હતું. શિક્ષકોની અછત, વર્ગખંડોમાં વધુ પડતી ભીડ અને શાળાઓમાં અપૂરતી સુવિધાઓ સામે શરૂ થયેલા વિરોધ દરમિયાન અનેક સ્થળે આગજની, તોડફોડ અને પોલીસ સાથે અથડામણ થતાં સ્થિતિ ગંભીર બની છે. શિક્ષણ મંત્રાલયના શુક્રવાર બપોર સુધીના આંકડા મુજબ ૫૬૪ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં દેખાવો અથવા કામગીરીમાં અવરોધ નોંધાયા હતા. આશરે ૪૦૦ ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળાઓ બંધ રહી હતી અને અનેક સંસ્થાઓએ દૂરથી શિક્ષણ આપવાની વ્યવસ્થા કરી હતી.

ગૃહ મંત્રાલયે જાહેર કરેલા ગુરુવારના આંકડા મુજબ એક જ દિવસમાં ૧,૯૪૯ લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને ૩૦૫ પોલીસ તથા અન્ય સુરક્ષાકર્મીઓ ઘાયલ થયા હતા. તે દિવસે ૧,૦૨૭ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ આંદોલનથી પ્રભાવિત થઈ હતી, જેમાંથી ૨૨૨ સ્થળે પ્રવેશ અવરોધાયો હતો. આ આંકડા ગુરુવારના છે; તેને શુક્રવારની ધરપકડ કે સમગ્ર આંદોલનના કુલ આંકડા તરીકે ગણવાના નથી.

શિક્ષણમંત્રી એદુઆર જેફ્રેએ જણાવ્યું હતું કે આંદોલન શરૂ થયા પછી ૧૭૦ વિદ્યાર્થીઓ અને શિક્ષણ વિભાગના ૬૫ કર્મચારીઓ ઘાયલ થયા છે. ઘાયલ કર્મચારીઓમાં ૪૦ આચાર્યોનો સમાવેશ થાય છે. સોથી વધુ ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળાઓને ગંભીર નુકસાન થયું હોવાનું પણ તેમણે જણાવ્યું હતું. વિદ્યાર્થીઓ અને કર્મચારીઓની ઈજાના આંકડા સમગ્ર આંદોલનના સમયગાળાના છે. 

આંદોલનની શરૂઆત ૧૭ સપ્ટેમ્બરે પેરિસ નજીક ક્રેતેઇલની સૅન્ટ એક્ઝ્યુપેરી શાળામાં કર્મચારીઓ અને સંસાધનોની અછત સામે થઈ હતી. ત્યારબાદ તે અન્ય વિસ્તારોમાં ફેલાયું હતું. વિદ્યાર્થીઓ પૂરતા શિક્ષકો, બેસવાની સુવિધા, ઇમારતોની મરામત અને વધુ સારી અભ્યાસવ્યવસ્થાની માગ કરી રહ્યા છે. લાંબા અભ્યાસકલાકો અને ઉચ્ચ શિક્ષણમાં પ્રવેશની જટિલ પ્રક્રિયા અંગે પણ અસંતોષ છે. કેટલીક યુનિવર્સિટીઓના વિદ્યાર્થીઓ પણ વિરોધમાં જોડાયા છે.

શુક્રવારે પેરિસ અને સ્ટ્રાસબુર્ગ સહિતનાં શહેરોમાં યુવાનો અને સુરક્ષાદળો વચ્ચે અથડામણ થઈ હતી. બેલ્ફોરમાં એક પોલીસકર્મી પર ગંભીર હુમલો થયાનું ગૃહમંત્રીએ જણાવ્યું હતું. પેરિસમાં બે શાળાના પ્રવેશદ્વારને આગથી નુકસાન પહોંચ્યું હતું. બીજી તરફ માર્સેઈ વિસ્તારની પોલીસે કેટલીક ઘટનાઓ છતાં તે સમયની સ્થિતિ સામાન્ય રીતે નિયંત્રણમાં હોવાનું જણાવ્યું હતું. લિયોન અને આસપાસ ૨૮ સંસ્થાઓમાં જુદા જુદા પ્રકારની વિરોધ પ્રવૃત્તિઓ નોંધાઈ હતી તથા ૧૭ લોકોની ધરપકડ થઈ હતી. 

વડાપ્રધાન સેબાસ્તિયાં લેકોર્નુએ ગુરુવારે કટોકટી બેઠક યોજી હતી અને મંત્રીઓને આગામી દિવસોના સત્તાવાર પ્રવાસ રદ કરવા જણાવ્યું હતું. ગૃહમંત્રી લોરાં નુનેઝે વ્યવસ્થા પુનઃસ્થાપિત કરવા વિશેષ રમખાણ નિયંત્રણ દળો અને મોબાઇલ સુરક્ષા ટુકડીઓની મદદ લેવાની જાહેરાત કરી હતી. સરકારનું કહેવું છે કે શાંતિપૂર્ણ વિરોધનો અધિકાર માન્ય છે, પરંતુ શાળાઓના પ્રવેશ રોકવા, સંપત્તિને નુકસાન પહોંચાડવા અને હિંસા સામે કાર્યવાહી કરાશે.

શુક્રવારે શિક્ષણમંત્રીએ શિક્ષણ સંગઠનો, વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓના પ્રતિનિધિઓ સાથે ચર્ચા શરૂ કરી હતી. સંગઠનોએ શાળાઓની મૂળભૂત સમસ્યાઓ ઉકેલવા રાષ્ટ્રીય સ્તરે પગલાંની માગ કરી છે. ન્યાયમંત્રી જેરાલ્ડ દાર્માનાંએ બાળકો દ્વારા કરાયેલા નુકસાનનું વળતર મેળવવા વાલીઓની નાગરિક જવાબદારી નક્કી કરવાની કાર્યવાહી માટે જણાવ્યું હતું.

પોલીસની કાર્યવાહી સામે પણ સવાલો ઊઠ્યા છે. કેટલાક કિશોરોને ગંભીર ઈજા થતાં શિક્ષક સંગઠનો અને અધિકાર સંગઠનોએ બળપ્રયોગ અંગે વાંધો ઉઠાવ્યો છે. ગૃહ મંત્રાલયે પોલીસ હિંસાના આરોપો અંગે ત્રણ તપાસ શરૂ કરી હોવાનું જણાવ્યું છે. સરકારે આંદોલનને રાજકીય રીતે ઉશ્કેરવાનો આરોપ કટ્ટર ડાબેરી પક્ષ પર મૂક્યો છે, જે પક્ષે નકાર્યો છે.

સમાજમાધ્યમો પર આ ઘટનાઓને મુસ્લિમ પ્રવાસીઓના સંગઠિત હુમલા અથવા દેશ પર કબજા તરીકે રજૂ કરતી પોસ્ટો પણ વહેતી થઈ છે. જોકે ચકાસેલા અહેવાલો આ સંકટનું મૂળ શિક્ષણની સ્થિતિ અંગેના વિદ્યાર્થી આંદોલનમાં દર્શાવે છે. ચોક્કસ હિંસક ઘટનામાં જવાબદારી તપાસથી નક્કી થવાની છે; સમગ્ર ધાર્મિક કે પ્રવાસી સમુદાયને જવાબદાર ગણાવવા માટે પુરાવા મળ્યા નથી.