કોલંબો : પડોશી દેશ શ્રીલંકાની આર્થિક મુશ્કેલીઓ ઓછું થવાનું નામ નથી લઈ રહી. શ્રીલંકાના નબળા પડી રહેલા સ્થાનિક ચલણ (શ્રીલંકન રૂપિયો) એ દેશની આયાત-આધારિત અર્થવ્યવસ્થા પર અભૂતપૂર્વ દબાણ ઊભું કર્યું છે. વૈશ્વિક બજારમાં યુએસ ડોલર સામે શ્રીલંકન રૂપિયાનું મૂલ્ય સતત ઘટી રહ્યું હોવાના કારણે સ્થાનિક વ્યવસાયો અને ઉદ્યોગો માટે આયાત ખર્ચ આકાશે આંબી ગયો છે. વ્યાપારી સંગઠનો અને આરોગ્ય ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોએ ચેતવણી આપી છે કે જો આ સ્થિતિ લાંબો સમય ચાલુ રહેશે તો દેશમાં જીવનરક્ષક દવાઓ અને તબીબી પુરવઠાની ભારે અછત સર્જાઈ શકે છે.
દવાઓ અને ઇંધણની આયાત મોંઘી થતાં ઉદ્યોગો કટોકટીમાં
તાજેતરના અઠવાડિયામાં ડોલર સામે શ્રીલંકન રૂપિયા પર ભારે દબાણ જોવા મળ્યું છે. આના પરિણામે દેશ માટે અત્યંત જરૂરી એવા ઇંધણ, ઔદ્યોગિક કાચો માલ, મશીનરી અને ફાર્માસ્યુટિકલ (દવા) ઉત્પાદનોની આયાત પાછળ થતો ખર્ચ ઝડપથી વધી ગયો છે. ઉદ્યોગ જૂથોના જણાવ્યા અનુસાર, દેશના કડક નાણાકીય નિયમો અને કિંમતો પરના સરકારી નિયંત્રણો વચ્ચે ઉત્પાદન પાછળ થતો આ વધારાનો ખર્ચ સહન કરવો હવે સ્થાનિક કંપનીઓ માટે અશક્ય બની રહ્યો છે. ખાસ કરીને હેલ્થકેર સેક્ટર સૌથી વધુ સંવેદનશીલ બન્યું છે, કારણ કે શ્રીલંકા તેની મોટાભાગની તબીબી જરૂરિયાતો માટે અન્ય દેશો પર નિર્ભર છે. નવા ઓર્ડર આપવા કે જૂના શિપમેન્ટ ક્લિયર કરવા માટે હવે કંપનીઓએ અગાઉ કરતાં ઘણી મોટી રકમ ચૂકવવી પડી રહી છે.
માત્ર એક જ મહિનામાં ફુગાવો બમણો થયો
આયાત ખર્ચમાં થયેલા આ વધારાની સીધી અને આકરી અસર દેશના સામાન્ય નાગરિકો પર પડી રહી છે. રાષ્ટ્રીય ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (NCPI) ના તાજા આંકડા અનુસાર, શ્રીલંકાનો વાર્ષિક ફુગાવો (Inflation) જે માર્ચ મહિનામાં ૨.૪% હતો, તે એપ્રિલ ૨૦૨૬ માં સીધો વધીને ૪.૭% પર પહોંચી ગયો છે. અર્થશાસ્ત્રીઓનું કહેવું છે કે આટલો મોટો ઉછાળો દેશમાં બહારથી આવતી મોંઘી વસ્તુઓ (આયાત-સંબંધિત ફુગાવો) ને કારણે થયો છે, જે સ્થાનિક બજારમાં કિંમતો વધારી રહ્યો છે.
આશાનું કિરણ: ૨૭ મે ના રોજ આઈએમએફની મહત્વની બેઠક
આ ભીંસ વચગાળે, આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (IMF) ના બેલઆઉટ પેકેજ હેઠળ શ્રીલંકામાં આર્થિક સુધારાનો કાર્યક્રમ પણ સમાંતર ચાલી રહ્યો છે. આગામી ૨૭ મે ના રોજ IMF ના એક્ઝિક્યુટિવ બોર્ડની એક મહત્વપૂર્ણ બેઠક મળવાની છે, જેમાં વિસ્તૃત ભંડોળ સુવિધા હેઠળ શ્રીલંકાની પાંચમી અને છઠ્ઠી સંયુક્ત સમીક્ષા પર વિચારણા કરવામાં આવશે. આઈએમએફના મિશન ચીફ ઇવાન પાપાજ્યોર્જિઓએ આશાવાદી સૂર વ્યક્ત કરતાં જણાવ્યું હતું કે, દેશે મેક્રોઇકોનોમિક સ્થિરતા પુનઃસ્થાપિત કરવા, પોતાના વિદેશી હૂંડિયામણના ભંડારને ફરીથી બેઠો કરવા અને આર્થિક વિશ્વાસ મજબૂત કરવામાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે આ સમીક્ષા બાદ શ્રીલંકાને મળનારી નાણાકીય મદદ તેના ગગડતા રૂપિયાને સંભાળવામાં કેટલી કારગત સાબિત થાય છે.