નવી દિલ્હી:દુનિયાની તેલ સપ્લાયની સૌથી મહત્વની લાઈફલાઈન ગણાતા હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) પર છેલ્લા ૪૮ કલાકમાં સર્જાયેલી હિલચાલને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની શાંતિ વાર્તા તૂટી પડતાની સાથે જ અનેક વિશાળ ઓઈલ ટેન્કરોએ હોર્મુઝમાં પ્રવેશતા પહેલા જ પાછા વળીને યુ-ટર્ન લીધો છે. દરિયાઈ માર્ગો પરની આ અનિશ્ચિતતાને કારણે આગામી દિવસોમાં તેલના ભાવ અને પરિવહન ખર્ચ વધવાની પ્રબળ શક્યતા જોવા મળી રહી છે.

પાકિસ્તાની અને ઇરાકી જહાજોની શંકાસ્પદ હિલચાલ:

તાજા અહેવાલ મુજબ, બે મોટા ક્રૂડ ટેન્કર અને એક અફ્રામેક્સ ક્લાસ જહાજ શનિવારે મોડી રાત્રે પર્સિયન ગલ્ફ તરફ આગળ વધી રહ્યા હતા. ગલ્ફ ઓફ ઓમાનથી થઈને આ જહાજો જ્યારે ઈરાનના લારક ટાપુ પાસે પહોંચ્યા ત્યારે અચાનક પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ હતી. ઈરાક જઈ રહેલા ‘Agios Fanourios I’ અને યુએઈના દાસ આઈલેન્ડ તરફ જઈ રહેલા પાકિસ્તાની ધ્વજ ધરાવતા જહાજ ‘Shalamar’ એ અચાનક રસ્તો બદલી નાખ્યો હતો અને પાછા વળી ગયા હતા. જ્યારે અન્ય એક ટેન્કર ‘Mombasa B’ પર્સિયન ગલ્ફમાં પ્રવેશવામાં સફળ રહ્યું હતું.

આ ઉપરાંત, અન્ય એક પાકિસ્તાની ઓઈલ ટેન્કર ‘Khairpur’ ની હિલચાલે પણ સૌનું ધ્યાન ખેંચ્યું હતું. આ જહાજે દિવસમાં બે વાર પોતાનો માર્ગ બદલ્યો હતો. તે પહેલા યુ-ટર્ન લઈને પાછું ફર્યું અને ત્યારબાદ ફરીથી પર્સિયન ગલ્ફ તરફ વળ્યું હતું. આ ઘટનાઓ દર્શાવે છે કે આ મહત્વના દરિયાઈ માર્ગ પર સુરક્ષાના હાલાત અત્યંત નાજુક છે.

શાંતિ વાર્તા નિષ્ફળ જતાં જોખમ વધ્યું:

ઇસ્લામાબાદમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી વાર્તા નિષ્ફળ જવાની અસર સીધી દરિયાઈ હિલચાલ પર જોવા મળી રહી છે. છેલ્લા છ અઠવાડિયાથી અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ દ્વારા ઈરાન સામેની કાર્યવાહી બાદ આ રસ્તો હાઈ-રિસ્ક ઝોન બની ગયો છે. માત્ર ઓઈલ ટેન્કર જ નહીં, પરંતુ અગાઉ બે ચીની કન્ટેનર જહાજો અને એક એલએનજી કેરિયર પણ આ રસ્તેથી પાછા ફરી ચૂક્યા છે. શિપિંગ કંપનીઓ હજુ પણ આ રૂટને અત્યંત જોખમી માની રહી છે.

વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને સામાન્ય જનતા પર અસર:

હોર્મુઝની સામુદ્રધુની દુનિયાના તેલના કુલ વેપારનો મોટો હિસ્સો ધરાવે છે. જો આ માર્ગ પ્રભાવિત થાય અથવા બંધ થાય તો તેની સીધી અસર ભારત જેવા આયાત પર નિર્ભર દેશો પર પડશે. તેલ મોંઘું થવાને કારણે પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં વધારો થશે, જેની સીધી અસર ટ્રાન્સપોર્ટ કોસ્ટ અને સામાન્ય જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓના ભાવ પર પડશે. હાલમાં આખું વિશ્વ હોર્મુઝની સ્થિતિ અને અમેરિકા-ઈરાન તણાવ પર નજર રાખીને બેઠું છે.