સેન જોસ (કેલિફોર્નિયા), તા.૨૧: આજે વિદેશમાં સ્થાયી થયેલા લાખો ભારતીયો માટે બાહ્ય દુનિયા હજુ પણ સફળ અને સુરક્ષિત લાગે છે, પરંતુ મનની અંદર એક ગહન પરિવર્તન આવી રહ્યું છે. એક સમયે જે વિઝા રિન્યુઅલ નિયમિત પ્રક્રિયા લાગતી હતી તે હવે અણધારી બની છે. ઓટોમેશન અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના યુગમાં જે નોકરીઓ સુરક્ષિત જણાતી હતી તે નાજુક બની રહી છે. પ્રખ્યાત લેખક અને ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઇન્ડિક વિઝડમના સહ-સ્થાપક પ્રસાદ કૈપાના મતે, આ માત્ર આર્થિક કે વ્યાવસાયિક કટોકટી નથી, પરંતુ દિશા અને ઓળખની કટોકટી છે.

જુસ્સો અને હેતુ: જ્યારે શક્તિ જ બોજ બની જાય

આપણને હંમેશા શીખવવામાં આવે છે કે 'તમારા જુસ્સાને અનુસરો' અને 'જીવનનો હેતુ શોધો'. પરંતુ પ્રસાદ કૈપા ચેતવણી આપે છે કે:

• ગેરમાર્ગે દોરતો જુસ્સો: જુસ્સો (Passion) એ માત્ર ઉર્જા છે. જો તેની સાથે વિવેકબુદ્ધિ ન હોય, તો તે તમને મૂંઝવણમાં મૂકી શકે છે. ઘણીવાર આપણે કોઈ વસ્તુ પાછળ એટલા પાગલ થઈ જઈએ છીએ કે મૂળ આંતરદૃષ્ટિ ખોવાઈ જાય છે.
• હેતુનો બોજ: જ્યારે આપણે જીવનનો કોઈ મોટો હેતુ નક્કી કરીએ છીએ, ત્યારે અજાણતા જ એક દબાણ ઊભું થાય છે. જો તે હેતુ સિદ્ધ ન થાય, તો અપરાધભાવ અને અસ્વસ્થતા જન્મે છે. સફળ વ્યક્તિઓ પણ ઘણીવાર અંદરથી ખાલીપો અનુભવે છે, જેને 'ઈમ્પોસ્ટર સિન્ડ્રોમ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

અર્થ અને અર્થઘટન: દ્રષ્ટિકોણનો તફાવત

લેખક જણાવે છે કે જીવનમાં 'અર્થ' (Meaning) એ પ્રાપ્ત કરવાની વસ્તુ નથી, પરંતુ આપણે પરિસ્થિતિનું અર્થઘટન કેવી રીતે કરીએ છીએ તે છે. બે વ્યક્તિઓ સમાન પરિસ્થિતિમાં હોવા છતાં, એક પરિપૂર્ણતા અનુભવે છે અને બીજો ખાલીપો. આ તફાવત તેમની આંતરિક સમજણનો છે. ઘણીવાર મોટી સફળતા મેળવ્યા પછી પણ માણસને લાગે છે કે 'હવે શું?', કારણ કે સફળતા આપમેળે અર્થ લાવતી નથી.

ભગવદ ગીતા: અનિશ્ચિતતામાં સ્થિર રહેવાનો માર્ગ

આજના અર્જુન સમાન મુંઝાયેલા ભારતીય સમુદાય માટે ગીતાના ઉપદેશો અત્યંત વ્યવહારુ છે.

1. કર્મ અને ફળ: ગીતા શીખવે છે કે "તમારો અધિકાર કર્મ કરવા પર છે, તેના ફળ પર નહીં." (૨.૪૭). અનિશ્ચિત વિઝા કે જોબ માર્કેટમાં જે આપણા હાથમાં નથી તેને નિયંત્રિત કરવાને બદલે, જે સામે છે તેની સાથે શ્રેષ્ઠ રીતે જોડાવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ.
2. સ્થિતપ્રજ્ઞતા: સફળતા કે નિષ્ફળતામાં વિચલિત થયા વિના સ્થિર રહેવું (૨.૪૮) એ ભાગેડુ વૃત્તિ નથી, પરંતુ જીવનમાં રહેવાની એક પરિપક્વ રીત છે.

નિષ્કર્ષ: જોવાની રીત બદલો

અંતે, લેખક ભારપૂર્વક કહે છે કે આપણે જે કરીએ છીએ તેમાં ફેરફાર કરવાથી સ્પષ્ટતા આવતી નથી, પરંતુ આપણે જે કરીએ છીએ તેની સાથે આપણે કેવી રીતે જોડાયેલા છીએ તે જોવાથી આવે છે. જ્યારે જુસ્સો ઉર્જા બને અને હેતુ ભાગીદારી બને, ત્યારે જીવનનું વજન હળવું થવા લાગે છે. વિદેશમાં વસતા ભારતીયો માટે આ સમય પોતાની આંતરિક સ્ક્રિપ્ટને ફરીથી લખવાનો અને ભારતીય શાણપણને આધુનિક પડકારો સાથે જોડવાનો છે.