રાજકોટ : ફેટી લીવર રોગ, જેને હવે તબીબી જગતમાં 'મેટાબોલિક ડિસફંક્શન-એસોસિએટેડ સ્ટીટોટિક લિવર ડિસીઝ' (MASLD) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે ભારતમાં એક ભયાનક સ્વાસ્થ્ય સંકટ તરીકે ઉભરી રહ્યો છે. આ રોગની સૌથી વધુ ડરામણી બાબત એ છે કે તે શરૂઆતના તબક્કામાં કોઈ જ લક્ષણો દર્શાવતો નથી. તાજેતરમાં બહાર આવેલા 'ફેનોમ ઈન્ડિયા સ્ટડી'ના આંકડા ચોંકાવનારા છે, જે દર્શાવે છે કે દર ૧૦ માંથી ૪ પુખ્ત ભારતીયો આ સાયલન્ટ કિલરનો સામનો કરી રહ્યા છે. ખાસ કરીને આઈટી પ્રોફેશનલ્સ અને ઓફિસમાં કલાકો સુધી બેસીને કામ કરતા લોકોમાં આ પ્રમાણ ૭૫ થી ૮૦ ટકા જેટલું ઊંચું જોવા મળ્યું છે, જે આપણી બદલાતી જીવનશૈલી તરફ આંગળી ચીંધે છે.

લોકોમાં એક બહુ મોટી ગેરસમજ પ્રવર્તે છે કે ફેટી લીવર માત્ર દારૂ પીનારા કે અતિશય મેદસ્વી લોકોને જ થાય છે. પરંતુ તબીબોના મતે, ભારતીયોમાં "લીન ફેટી લીવર" (Lean Fatty Liver) નામની સ્થિતિ ઝડપથી વધી રહી છે. આમાં વ્યક્તિ બહારથી એકદમ પાતળી કે સામાન્ય દેખાય છે, પરંતુ તેના પેટના આંતરિક અવયવોની આસપાસ ગુપ્ત રીતે ચરબી જમા થઈ જાય છે. ભારતીયોમાં આનુવંશિક રીતે સ્નાયુઓનું પ્રમાણ ઓછું હોવું અને પેટના ભાગે ચરબી જમા થવાની પ્રકૃતિ ઇન્સ્યુલિન પ્રતિકાર વધારે છે, જે લીવરને નુકસાન પહોંચાડે છે. જો ડાયાબિટીસ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર કે ખરાબ ખાનપાન પર ધ્યાન ન આપવામાં આવે, તો આ સ્થિતિ આગળ જતાં લીવર સિરોસિસ કે લીવર કેન્સર જેવી જીવલેણ ગૂંચવણોમાં ફેરવાઈ શકે છે. જો કે, વજનમાં ૭ થી ૧૦ ટકાનો ઘટાડો, નિયમિત કસરત અને સુધારેલો આહાર આ રોગને શરૂઆતમાં જ સંપૂર્ણપણે ઉલટાવી (reverse) શકે છે.

તબીબી અને જાહેર આરોગ્ય ક્ષેત્રના અન્ય મહત્વના વૈશ્વિક સમાચાર:

૨૦,૦૦૦ કિલોમીટર દૂરથી રોબોટિક હાર્ટ સર્જરીનો નવો વૈશ્વિક રેકોર્ડ

રાજકોટ, તા.૧૮: તબીબી વિજ્ઞાનના ઇતિહાસમાં એક અદ્ભુત સીમાચિહ્ન સ્થાપિત કરતા ભારતના પ્રખ્યાત સર્જન ડૉ. સુધીર શ્રીવાસ્તવે મધ્યપ્રદેશના ઇન્દોરથી ઓપરેશન કરીને, ત્રણ ખંડોને પાર ૨૦,૦૦૦ કિલોમીટર દૂર ગયાનાના જ્યોર્જટાઉનમાં રહેલા એક દર્દીની અત્યંત જટિલ કાર્ડિયાક (હૃદયની) સર્જરી સફળતાપૂર્વક પાર પાડી છે. 'SSI મંત્ર' રોબોટિક સિસ્ટમ અને હાઇ-સ્પીડ ઇન્ટરનેટના સમન્વયથી સર્જનના હાથની હિલચાલને વાસ્તવિક સમયમાં ચોક્કસ સર્જિકલ ક્રિયાઓમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવી હતી. આ ટેકનોલોજી ભવિષ્યમાં અંતરના અવરોધને હટાવીને શ્રેષ્ઠ તબીબી સારવારને વૈશ્વિક સ્તરે સુલભ બનાવશે.

જાહેર આરોગ્ય અને મહિલા સમાનતાનો મોટો મુદ્દો બનતી માસિક સ્વચ્છતા

રાજકોટ, તા.૧૮: પીએન હેલ્થ (PAN Health) ના સીઇઓ ચિરાગ પાનના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતના નાના શહેરો (ટાયર ૨, ટાયર ૩) અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં સેનિટરી પેડ્સના ઉપયોગ અને માસિક ધર્મના સ્વાસ્થ્ય અંગે બહુ મોટું વૈચારિક પરિવર્તન આવી રહ્યું છે. એક તાજેતરના ગ્રાહક સર્વેક્ષણમાં ૯૨ ટકા મહિલાઓએ તમામ જાહેર શૌચાલયોમાં સેનિટરી પેડ્સની સરળ ઉપલબ્ધતા હોવી જોઈએ તેવી મજબૂત માંગ કરી છે. હવે માસિક સ્વચ્છતાને માત્ર એક વ્યક્તિગત બાબત તરીકે નહીં, પરંતુ માનવ ગૌરવ અને જાહેર આરોગ્યના મૂળભૂત અધિકાર તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.

પોલિસિસ્ટિક કિડની ડિસીઝ (PKD): કિડનીને ચૂપચાપ નષ્ટ કરતો આનુવંશિક રોગ

રાજકોટ, તા.૧૮: યુવાન વયે હાઈ બ્લડ પ્રેશર, પીઠમાં સતત અસહ્ય દુખાવો કે પેશાબમાં લોહી આવવું એ કોઈ સામાન્ય બાબત નથી, તે પોલિસિસ્ટિક કિડની રોગ (PKD) ના સંકેત હોઈ શકે છે. આ એક એવો આનુવંશિક વિકાર છે જેમાં કિડનીની અંદર પ્રવાહી ભરેલી અનેક કોથળીઓ (ફોલ્લીઓ) બનવા લાગે છે અને ધીમે-ધીમે કિડનીને નકામી કરી દે છે. આશ્ચર્યજનક રીતે, ૧૦ થી ૨૦ ટકા કેસોમાં આ રોગ કોઈ પણ કૌટુંબિક ઇતિહાસ વગર પણ નવા આનુવંશિક પરિવર્તનને કારણે થઈ શકે છે. અલ્ટ્રાસાઉન્ડ અથવા સીટી સ્કેન દ્વારા તેનું વહેલું નિદાન કરીને અને બ્લડ પ્રેશરને કડક નિયંત્રણમાં રાખીને કિડની ફેલ્યોરના જોખમને લાંબા સમય સુધી ટાળી શકાય છે.