દુબઈ: અમેરિકાની આર્થિક નાકાબંધી અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા લાંબા ગાળાના સૈન્ય તણાવ પર આખરે વિરામ આવ્યો છે અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (સામુદ્રધુની)ને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર માટે સંપૂર્ણપણે ખુલ્લી મૂકી દેવામાં આવી છે. યુએસ સૈન્ય દ્વારા ઓમાનના અખાત પરથી દરિયાઈ નાકાબંધી હટાવ્યા બાદ ઈરાને પણ આ વ્યૂહાત્મક માર્ગ પરથી પસાર થતા વિદેશી જહાજો પર હુમલા ન કરવાની ખાતરી આપી છે. જોકે, આ શાંતિપૂર્ણ કરારના પ્રથમ ૨૪ કલાકમાં વૈશ્વિક શિપિંગ માર્કેટનો પ્રતિસાદ અપેક્ષા કરતાં ઘણો ધીમો રહ્યો હતો. કેપ્લરના ડેટા અનુસાર, પ્રથમ દિવસે આ આખી સામુદ્રધુનીમાંથી માત્ર ૨૫ જહાજો અને ઓઇલ ટેન્કરો જ પસાર થયા હતા, જેમાં માત્ર ત્રણ જહાજો સાઉદી અરેબિયાના હતા. સામાન્ય દિવસોમાં જ્યાં રોજના ૧૦૦થી ૧૩૦ જહાજોની ભારે અવરજવર રહેતી હતી, ત્યાં અત્યારે છવાયેલો આ સન્નાટો દર્શાવે છે કે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર હજુ પણ આ રૂટ પર પૂરો ભરોસો કરી શક્યું નથી.

બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ, આ આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ ખુલી ગયો હોવા છતાં વેપારી જહાજોનો ટ્રાફિક સામાન્ય ન થવા પાછળ બે મુખ્ય અને અત્યંત ગંભીર કારણો જવાબદાર છે. પ્રથમ કારણ દરિયાના પેટાળમાં છુપાયેલો જીવતો ગર્ભ એટલે કે 'મરીન માઇન્સ' (દરિયાઈ ખાણો) છે. પેન્ટાગોનના સંરક્ષણ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ઈરાને આ સામુદ્રધુનીના તળિયે ડઝનબંધ શક્તિશાળી વિસ્ફોટકો બિછાવી રાખ્યા છે, જેમાં પ્રત્યેક મીટરના અંતરે ભારે તબાહી મચાવી શકે તેવા વિસ્ફોટકો સક્રિય છે. આ વિસ્ફોટકો કઈ જગ્યાએ અને કઈ રીતે ગોઠવાયેલા છે તેની ચોક્કસ માહિતી માત્ર ઈરાની સૈન્ય પાસે જ છે, અને જ્યાં સુધી આ માર્ગ સંપૂર્ણપણે માઇન્સ-મુક્ત ન થાય ત્યાં સુધી મોટા કન્ટેનર જહાજોના માલિકો કોઈ પણ પ્રકારનું આર્થિક કે માનવ સંકટ વહોરવા તૈયાર નથી.

બીજો મોટો અવરોધ આ માર્ગ પર વસૂલવામાં આવનારા ભારે કસ્ટમ્સ ડ્યુટી અથવા ટોલ ટેક્સની અનિશ્ચિતતાનો છે. ઈરાન આ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા તમામ જહાજો પાસેથી મોટો ટોલ ટેક્સ વસૂલવા પર મક્કમ છે, જ્યારે આ કરારની વાટાઘાટો કરી રહેલી અમેરિકાની ટીમ અને યુએસ ઉપરાષ્ટ્રપતિ જે.ડી. વાન્સ આ વિવાદિત મુદ્દે હજુ સુધી કોઈ સ્પષ્ટ વલણ જાહેર કરી શક્યા નથી. ભૌગોલિક દ્રષ્ટિએ માત્ર ૩૪ કિલોમીટર પહોળી આ સામુદ્રધુની પર્સિયન ગલ્ફના પ્રવેશદ્વાર સમાન છે, જે આખા વિશ્વના કુલ ક્રૂડ ઓઇલ સપ્લાયનો ૨૦ ટકા હિસ્સો નિયંત્રિત કરે છે. ઈરાક, કુવૈત, કતાર અને સાઉદી અરેબિયા જેવા ખાડી દેશોનો સમગ્ર ગેસ અને તેલનો વેપાર આ સિંગલ લાઇન પર નિર્ભર છે, તેથી ભારત અને ચીન જેવા દેશો માટે આ રૂટ સુરક્ષિત અને ઝડપથી કાર્યરત થાય તે ખૂબ જ અનિવાર્ય બની ગયું છે.