હૈદરાબાદ : તેલંગાણાની કોંગ્રેસ સરકાર દ્વારા કરવામાં આવેલા 2024-25ના 'સામાજિક, આર્થિક, શૈક્ષણિક, રોજગાર, રાજકીય અને જાતિ' (SEEEPC) સર્વેક્ષણમાં તેલંગાણાના સામાજિક સ્વાસ્થ્ય વિશે ચોંકાવનારી વિગતો બહાર આવી છે. આ સર્વેક્ષણ મુજબ, રાજ્યમાં 18 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના અંદાજે 89,000 બાળકો બાળ મજૂરી અથવા દૈનિક વેતનના કામમાં રોકાયેલા છે, જે શિક્ષણ અને કલ્યાણકારી યોજનાઓની પહોંચ પર ગંભીર સવાલો ઉભા કરે છે.
બાળ મજૂરીમાં જાતિગત તફાવત
અહેવાલ મુજબ, આ 89,000 બાળ મજૂરોમાં સૌથી વધુ હિસ્સો દલિત અને આદિવાસી સમુદાયોનો છે. કુલ બાળ મજૂરોમાં 14 ટકા SC માદિગા અને 11 ટકા ST લામ્બાડી જાતિના બાળકો છે. સૌથી ચિંતાજનક સ્થિતિ ST કોલમ સમુદાયની છે, જ્યાં 18 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના લગભગ 7.2 ટકા લોકો દૈનિક મજૂરી કરે છે, જે આ સમુદાયમાં રહેલી તીવ્ર આર્થિક તંગી અને રક્ષણાત્મક પ્રણાલીઓના અભાવને દર્શાવે છે.
રોજગારમાં આસમાન-જમીનનું અંતર
સર્વેક્ષણમાં રાજ્યની આર્થિક અસમાનતા પણ સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાય છે. જ્યાં BC-A ઓડ્ડે જાતિના 55 ટકા લોકો દૈનિક વેતન પર જીવે છે, તેની સરખામણીમાં માત્ર 2.6 ટકા ઓસી બ્રાહ્મણો જ મજૂરી કામ પર આધાર રાખે છે. બીજી તરફ, વ્યાવસાયિક ખાનગી નોકરીઓમાં ઓસી રાજુ અને ઓસી બ્રાહ્મણો 27 ટકા સાથે મોખરે છે, જે તેમનો ઐતિહાસિક અને આર્થિક પ્રભાવ સાબિત કરે છે.
સર્વેક્ષણનો હેતુ અને વ્યાપ
તેલંગાણાના આ જાતિ સર્વેક્ષણમાં અંદાજે 3.55 કરોડ લોકોની સ્થિતિ અને અનુભવોને 75 વિવિધ ક્ષેત્રોની માહિતી દ્વારા મેળવવામાં આવ્યા છે. આ સર્વેનો ઉદ્દેશ્ય સમાજના દરેક વર્ગના સ્વાસ્થ્ય, આશાઓ અને પડકારોને સમજવાનો છે. અહેવાલ સૂચવે છે કે દૈનિક મજૂરીમાં SC બેડા, માલા સેલે, ST કોયા અને ગોંડ જેવા સમુદાયો હજુ પણ સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે, જ્યારે બ્રાહ્મણ અને કાપુસ જેવા સમુદાયો ઔપચારિક ખાનગી ક્ષેત્રમાં મજબૂત પકડ ધરાવે છે.
આ આંકડાઓ રાજ્ય સરકાર માટે એક મોટો પડકાર છે, કારણ કે તે સાબિત કરે છે કે આઝાદીના આટલા વર્ષો પછી પણ રાજ્યના હજારો બાળકો કલમ પકડવાના બદલે મજૂરી કરવા મજબૂર છે. સરકાર હવે આ ડેટાના આધારે નવી કલ્યાણકારી યોજનાઓ ઘડશે કે કેમ તે જોવું રહ્યું.