​નવી દિલ્હી: દિલ્હીના સાકેત વિસ્તારમાં ગત ૩૦ મેના રોજ બનેલી એક બહુમાળી કોમર્શિયલ ઇમારત ધરાશાયી થવાની ભયાનક દુર્ઘટના અંગે દિલ્હી સરકાર દ્વારા આદેશિત મેજિસ્ટ્રેટ તપાસનો સત્તાવાર અહેવાલ સામે આવ્યો છે. દક્ષિણ જિલ્લાના મેજિસ્ટ્રેટ દ્વારા દિલ્હીના મુખ્ય સચિવને સુપરત કરવામાં આવેલા આ તપાસ અહેવાલમાં મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન ઓફ દિલ્હી (MCD)ને આ ગંભીર દુર્ઘટના માટે સીધી રીતે મુખ્ય જવાબદાર ઠેરવવામાં આવી છે. રિપોર્ટમાં અત્યંત ગંભીર આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો છે કે અકસ્માતમાં ૬ લોકોના મોત થયા બાદ પોતાની નગ્ન બેદરકારી છુપાવવા અને તપાસ સમિતિને ગેરમાર્ગે દોરવા માટે કોર્પોરેશનના કેટલાક ભ્રષ્ટ અધિકારીઓએ કચેરીના સરકારી રેકોર્ડમાં મોટા પાયે છેડછાડ કરી નકલી દસ્તાવેજો તૈયાર કર્યા હતા.

​આ તપાસ અહેવાલ અનુસાર, સાકેત મેટ્રો સ્ટેશન નજીક આવેલી આ બહુમાળી ઇમારતમાં કોચિંગ સેન્ટરો, કેફે અને વિવિધ ઓફિસો કાર્યરત હતી. બિલ્ડિંગના માલિક દ્વારા નિયમોનું સંપૂર્ણ ઉલ્લંઘન કરીને ગેરકાયદેસર રીતે ત્રીજો અને ચોથો માળ તણાઈ ગયો હતો, જેના કારણે બિલ્ડિંગનું માળખું નબળું પડી ગયું હતું. રિપોર્ટમાં સ્પષ્ટ જણાવાયું છે કે જો મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશને સમયસર બિલ્ડિંગ બાયલોઝ (બાંધકામના નિયમો)નું પાલન કરાવ્યું હોત તો આ મોટી હોનારત અને નિર્દોષ નાગરિકોના મોતના તાંડવને સરળતાથી રોકી શકાયું હોત. આ તપાસમાં દિલ્હી પોલીસ અને દિલ્હી જલ બોર્ડ જેવી અન્ય એજન્સીઓની કોઈ ક્ષતિ ન હોવાનું જણાવી તેમને સંપૂર્ણ ક્લીન ચિટ આપવામાં આવી છે.

​તપાસ દરમિયાન સામે આવેલા ચોંકાવનારા તથ્યો મુજબ, આ ગેરકાયદેસર બાંધકામ અંગે એમસીડીને ગત ૯ માર્ચના રોજ જ એક લેખિત ફરિયાદ મળી હતી, જેને ૧૨ માર્ચે સંબંધિત વિભાગના અધિકારીઓને મોકલી આપવામાં આવી હતી. આમ છતાં, કોર્પોરેશનના ફિલ્ડ સ્ટાફ અને જુનિયર એન્જિનિયરો દ્વારા બે મહિના કરતાં વધુ સમય સુધી આ સ્થળની કોઈ મુલાકાત લેવાઈ નહોતી કે ગેરકાયદે બાંધકામ તોડી પાડવા જેવી કોઈ નિવારક કામગીરી કરવામાં આવી નહોતી. લગભગ ત્રણ મહિના પહેલાં જ બની ગયેલા ગેરકાયદે માળને દુર્ઘટનાના માત્ર ત્રણ દિવસ પહેલાં એટલે કે ૨૭ મેના રોજ જઈને ચોપડે નોંધવામાં આવ્યા હતા.

​અહેવાલમાં એમસીડીના ભ્રષ્ટાચારનો પર્દાફાશ કરતાં જણાવાયું છે કે, ૩૦ મેના રોજ બિલ્ડિંગ ધરાશાયી થયા બાદ એમસીડીના અધિકારીઓએ કાયદાકીય ગાળિયામાંથી બચવા માટે પાછલી તારીખો દર્શાવીને ખોટી 'શો-કોઝ નોટિસ' (૨૭ મે) અને 'કામ રોકો નોટિસ' (૨૯ મે) ઊભી કરી દીધી હતી. આ નકલી કાગળો બનાવવાનો મુખ્ય હેતુ તપાસ કરનારી સંસ્થા સામે એવો દેખાવ કરવાનો હતો કે તંત્ર દ્વારા અગાઉથી જ કડક કાર્યવાહી શરૂ કરી દેવામાં આવી હતી. આ ઉપરાંત, એમસીડી દ્વારા એવો બચાવ કરવામાં આવ્યો હતો કે ઇમારતની નીચે અંડરગ્રાઉન્ડ પાણીની ટાંકી માટે કરવામાં આવેલા ખોદકામને કારણે આ અકસ્માત સર્જાયો હતો. જો કે, તપાસ અહેવાલે એમસીડીના આ દાવાને કોઈ પણ ટેકનિકલ પુરાવા વિનાનો અને માત્ર ધારણા આધારિત ગણાવીને સંપૂર્ણપણે ફગાવી દીધો છે.

​દુર્ઘટનામાં ૬ લોકોના મોત અને ૮ લોકો ગંભીર રીતે ઇજાગ્રસ્ત થયાની આ ઘટના બાદ હવે તપાસ સમિતિએ એમસીડીના જવાબદાર ફિલ્ડ ઓફિસરો અને સુપરવાઇઝરી અધિકારીઓ સામે કડક કાનૂની અને વહીવટી પગલાં ભરીને જવાબદારી નક્કી કરવાની ભલામણ કરી છે. આ સાથે જ, ભવિષ્યમાં આવી હોનારતો અટકાવવા માટે દિલ્હીની જૂની અને અનધિકૃત વસાહતોમાં આવેલી બધી ઇમારતોનું ફરજિયાત સ્ટ્રક્ચરલ સેફ્ટી ઓડિટ કરવા, ભૌગોલિક માહિતી પ્રણાલી (GIS) આધારિત મેપિંગ કરવા, જોખમી ઇમારતોને ડિજિટલ મોનિટરિંગ દ્વારા તાત્કાલિક ખાલી કરાવીને તોડી પાડવા અને મલ્ટિ-એજન્સી સંયુક્ત નિરીક્ષણ ટીમો બનાવવાની મહત્વપૂર્ણ ભલામણો પણ અહેવાલમાં કરવામાં આવી છે.