શ્રીનગર:તાજેતરના વર્ષોમાં કાશ્મીર ઘટીમાં આવેલા મોટા પરિવર્તનને કારણે હવે ત્રિરંગો - ભારતનો રાષ્ટ્રીય ધ્વજ - માત્ર સત્તાવાર કાર્યક્રમો કે ભારે સુરક્ષા પૂરતો મર્યાદિત ન રહેતા શાળાઓ, પંચાયતો અને બજારોમાં કાયમી ધોરણે ગર્વથી લહેરાતો જોવા મળી રહ્યો છે. અગાઉના સમયમાં જ્યાં આતંકવાદી ધમકીઓ અને સુરક્ષા જોખમોના કારણે રાષ્ટ્રધ્વજનું જાહેરમાં પ્રદર્શન કરવું અત્યંત જોખમી અને અશક્ય માનવામાં આવતું હતું, ત્યાં આજે સ્થાનિક રહેવાસીઓની સ્વેચ્છાએ અને રાષ્ટ્રપ્રેમની ભાવનાથી આ બદલાવ આવ્યો છે.

સમાચાર અહેવાલો અને ગ્રામીણ મુલાકાતો દરમિયાન સામે આવેલી વિગતો મુજબ, પ્રજાસત્તાક કે સ્વતંત્રતા દિવસ જેવા રાષ્ટ્રીય પર્વો પૂરા થયા પછી પણ લાંબા સમય સુધી આ ધ્વજ સ્થાને જ રહે છે. સ્થાનિક નાગરિકો અને વૃદ્ધ રહેવાસી અલી મોહમ્મદ ડાર જેવા લોકો યાદ કરે છે કે એક સમય એવો હતો જ્યારે ૧૪ ઓગસ્ટના રોજ પાકિસ્તાની ધ્વજ ફરકાવવામાં આવતા હતા અને ૧૫ ઓગસ્ટને કાળા દિવસ તરીકે ઉજવવાની ધમકી અપાતી હતી. પરંતુ હવે પરિસ્થિતિ સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગઈ છે અને કોઈ પણ વ્યક્તિ ત્રિરંગાને હટાવવા અંગે વિચારતું પણ નથી.

આ ઐતિહાસિક બદલાવ પાછળ કાશ્મીરનો લાંબો અશાંત અને સંઘર્ષપૂર્ણ ઇતિહાસ રહેલો છે, જેમાં જાન્યુઆરી ૧૯૯૨માં લાલ ચોક પર ત્રિરંગો ફરકાવવાના અભિયાન દરમિયાન થયેલા બોમ્બ વિસ્ફોટો અને રોકેટ હુમલાઓ જેવી ભયાનક ઘટનાઓ સામેલ છે. તે સમયે ભારે સુરક્ષા દળોના ઘેરા વચ્ચે જ આ સત્તાવાર કાર્યક્રમો યોજાતા હતા. જોકે, વર્તમાન સમયમાં કોલેજ ગ્રેજ્યુએટ અફક અહમદ જેવા યુવાનોનું માનવું છે કે તેઓ ભૂતકાળના દુઃખ અને યાદોમાં ફસાયેલા રહેવા માંગતા નથી, પરંતુ આગળ વધીને દેશના રાષ્ટ્રીય ધ્વજ પર ગર્વ અનુભવે છે.

સુરક્ષા અધિકારીઓના મતે બળવાખોરી વિરોધી કાર્યવાહી હજુ પણ જારી છે અને જોખમો સંપૂર્ણપણે અદૃશ્ય થયા નથી, છતાં જાહેર સ્થળોએ રાષ્ટ્રધ્વજની સ્વીકૃતિમાં આવેલું આ પરિવર્તન નોંધપાત્ર પ્રગતિ દર્શાવે છે. આગામી સમયમાં વહીવટી તંત્ર દ્વારા આ શાંતિપૂર્ણ વાતાવરણને જાળવી રાખવા અને નાગરિકોની ભાગીદારીને વધુ મજબૂત કરવા માટેના સામાજિક તથા વિકાસલક્ષી પગલાંઓ લેવામાં આવી રહ્યા છે.