દોહા, તા.૨: વૈશ્વિક રાજકારણ અને આર્થિક મોરચે ભારે તણાવ વચ્‍ચે, ખાડી દેશ કતારની રાજધાની દોહામાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્‍ચે અત્‍યંત ગુપ્ત અને સંવેદનશીલ પરોક્ષ વાટાઘાટોનો બીજો હાઈ-પ્રોફાઈલ રાઉન્‍ડ આખરે પૂર્ણ થયો છે. બંને કટ્ટર હરીફ દેશો આમને-સામને ટેબલ પર બેસવાને બદલે મધ્‍યસ્‍થીઓના માધ્‍યમથી અલગ-અલગ રૂમમાં બેસીને સંવાદ સાધી રહ્યા હતા. આ બે દિવસીય મેરેથોન બેઠકમાં કોઈ મહા-શાંતિ કરાર પર અંતિમ મહોર ભલે ન વાગી શકી હોય, પરંતુ મધ્‍યસ્‍થી દેશોના જણાવ્‍યા અનુસાર, ૧૪-મુદ્દાના એક મહત્‍વપૂર્ણ સમજૂતી કરાર સંબંધિત મુદ્દાઓ પર બંને પક્ષો વચ્‍ચે અત્‍યંત સકારાત્‍મક પ્રગતિ નોંધાઈ છે.

આ વાટાઘાટોની સૌથી રોમાંચક અને ગંભીર કડી વૈશ્વિક તેલ પુરવઠાની જીવાદોરી સમાન હોર્મુઝ સ્‍ટ્રેટ દરિયાઈ માર્ગની સુરક્ષા અને અમેરિકા દ્વારા ફ્રીઝ કરાયેલા ઈરાનના અબજો ડોલરના ભંડોળને મુક્‍ત કરવા સાથે જોડાયેલી છે. ઈરાન દ્વારા હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં આંતરરાષ્‍ટ્રીય ઓઈલ ટેન્‍કરોની સલામત અને અવરોધરહિત અવરજવરની ખાતરી આપવાના બદલામાં, અમેરિકા દ્વારા વિદેશી બેંકોમાં અટકેલા ઈરાની નાણાકીય ભંડોળને તબક્કાવાર શરતો સાથે મુક્‍ત કરવા અંગે ઊંડી ચર્ચા થઈ છે. આર્થિક પ્રતિબંધોથી પીડાતા ઈરાન માટે આ ભંડોળ ઓક્‍સિજન સમાન છે, જ્‍યારે અમેરિકા માટે વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવોને સ્‍થિર રાખવા આ દરિયાઈ માર્ગને સુરક્ષિત રાખવો અનિવાર્ય બન્‍યો છે.

જો કે, આ વચગાળાની રાહતો વચ્‍ચે પણ કાયમી શાંતિ સ્‍થાપવા માટેના વ્‍યાપક અને જટિલ પરમાણુ તથા સુરક્ષાના મુદ્દાઓ પર બંને પક્ષો વચ્‍ચેના મતભેદો પર્વત જેવા અડગ રહ્યા છે. બંને પક્ષોના વલણમાં પરમાણુ કાર્યક્રમ પર લગામ લગાવવા કે આર્થિક પ્રતિબંધો સંપૂર્ણપણે હટાવવા જેવા મુખ્‍ય વિવાદો પર કોઈ નમ્રતા દેખાઈ નથી. આ ઊંડા વૈચારિક મતભેદોને કારણે કાયમી કરારની આશા હજુ ધૂંધળી છે, પરંતુ સકારાત્‍મક બાબત એ છે કે ભવિષ્‍યમાં મોટો લશ્‍કરી સંઘર્ષ ટાળવા અને તણાવ ઓછો કરવા માટે બંને પક્ષો મધ્‍યસ્‍થી દ્વારા આ સંવાદની બારી ખુલ્લી રાખવા અને આગામી સમયમાં પણ વાતચીત ચાલુ રાખવા સંમત થયા છે