મુંબઈ, તા.૧૪: મંગળવારે શરૂઆતના કારોબારમાં અમેરિકન ડોલર સામે રૂપિયો ૪૮ પૈસા ઘટીને ૯૬.૧૬ પર થયો હતો. . એશિયામાં વધતી જતી ભૂરાજકીય અનિﾍતિતાને કારણે મોટાભાગના એશિયન ચલણો પર દબાણને કારણે રૂપિયો નબળો પડ્‍યો.ફોરેક્‍સ વેપારીઓએ જણાવ્‍યું હતું કે નવેસરથી ભૂરાજકીય તણાવ, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારો અને રોકાણકારો સુરક્ષિત આશ્રયસ્‍થાનો તરફ વળ્‍યા હોવાથી અમેરિકન ડોલરની માંગમાં વધારો થયો છે, જેના કારણે રૂપિયા પર દબાણ આવ્‍યું છે.

૨૦૨૬માં રૂપિયાની નબળાઈ વધુ ઘેરી બની રહી છે. ક્રૂડ ઓઈલના વધતા ભાવ, પﾍમિ એશિયામાં વધતા તણાવ અને ડોલરના મજબૂત થવા વચ્‍ચે, મંગળવારે શરૂઆતના ટ્રેડિગમાં રૂપિયો ૪૮ પૈસા ઘટીને ૯૬.૧૬ પ્રતિ ડોલર થયો હતો. સોમવારે તે અગાઉ ૩૦ પૈસા ઘટ્‍યો હતો. વર્ષની શરૂઆતમાં, ડોલર સામે રૂપિયો ૯૦ ની આસપાસ હતો, પરંતુ હવે તે ૯૬ ને વટાવી ગયો છે. આનો અર્થ એ થયો કે માત્ર સાત મહિનામાં રૂપિયો લગભગ ૭% ઘટ્‍યો છે.

રૂપિયાની નબળાઈનું સૌથી મોટું કારણ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધારો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં બ્રેન્‍ટ ક્રૂડ ઓઈલ લગભગ ૨% વધીને $૮૪.૯૮ પ્રતિ બેરલ થયું. આ ઈરાન અને અમેરિકા વચ્‍ચે વધતા તણાવને કારણે છે. ઈરાને આગામી સૂચના સુધી હોર્મુઝ સ્‍ટ્રેટને નાકાબંધી કરવાની જાહેરાત કરી છે. અમેરિકાએ ઈરાની જહાજોની નાકાબંધી કરવાની જાહેરાત કરી છે અને આ માર્ગ પરથી પસાર થતા અન્‍ય જહાજો પર પણ ટેરિફ જાહેર કર્યા છે. વધુમાં, કુવૈતમાં ઓફશોર ઓઈલ પ્‍લેટફોર્મ પરના હુમલાથી તેલ પુરવઠા અંગે ચિતા વધી છે.

કોટક સિક્‍યોરિટીઝના કોમોડિટી અને કરન્‍સી રિસર્ચના વડા અનિદ્ય બેનર્જીના મતે, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારો હાલમાં રૂપિયા પર સૌથી મોટો દબાણ લાવી રહ્યો છે. ભારત તેની ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાતનો લગભગ ૮૫% આયાત કરે છે અને ડોલરમાં ચૂકવણી કરે છે. તેથી, જ્‍યારે તેલ વધુ મોંઘુ થાય છે, ત્‍યારે ભારતને વધુ ડોલર ખર્ચવા પડે છે. આ ડોલરની માંગમાં વધારો કરે છે, જેના કારણે રૂપિયો નબળો પડે છે.

અનિદ્ય બેનર્જી કહે છે કે માત્ર તેલના ભાવ જ નહીં પરંતુ યુએસમાં બોન્‍ડ યીલ્‍ડમાં વધારો પણ ડોલરને મજબૂત બનાવી રહ્યો છે. બજાર હવે એવું માની રહ્યું છે કે યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ આગામી ૧૨ મહિનામાં બે વાર વ્‍યાજ દર વધારી શકે છે. જ્‍યારે યુએસ વ્‍યાજ દરમાં વધારો થવાની અપેક્ષાઓ વધે છે, ત્‍યારે રોકાણકારો ઊંચા વળતર માટે ડોલરમાં રોકાણ કરવાનું પસંદ કરે છે. આ ડોલરને મજબૂત બનાવે છે, જેનાથી અન્‍ય એશિયન ચલણોની જેમ ભારતીય રૂપિયા પર દબાણ આવે છે.

અનિદ્ય બેનર્જીના મતે, માત્ર વૈશ્વિક પરિબળો જ નહીં પરંતુ સ્‍થાનિક પરિસ્‍થિતિઓ પણ રૂપિયા માટે પડકાર ઉભો કરે છે. જૂનમાં ફુગાવો અપેક્ષા કરતા વધારે હતો. વધુમાં, વેપાર ખાધ વધી છે, અને વિદેશી રોકાણકારો સતત વેચાણ કરી રહ્યા છે. આ બધા પરિબળોએ રૂપિયા પર દબાણ વધુ વધાર્યું છે.

અનિદ્ય બેનર્જી કહે છે કે આ અઠવાડિયામાં બે ઘટનાઓ રૂપિયાની ચાલ નક્કી કરી શકે છે. પ્રથમ, યુએસ ફુગાવાના ડેટા (યુએસ સીપીઆઈ) અને બીજું, ફેડરલ રિઝર્વ અધિકારીઓના નિવેદનો. જો ફુગાવો અપેક્ષા કરતા વધારે રહે અથવા ફેડ કડક વલણ અપનાવે, તો ડોલર વધુ મજબૂત થઈ શકે છે. આવી સ્‍થિતિમાં, રૂપિયા પર દબાણ વધુ વધી શકે છે. જો કે, જો ફુગાવો નરમ રહે અથવા ફેડના નિવેદનો અપેક્ષા કરતા ઓછા આક્રમક હોય, તો રૂપિયાને થોડી રાહત મળી શકે છે.

અનિદ્ય બેનર્જીના મતે, આગામી થોડા દિવસોમાં ડોલર સામે રૂપિયો ૯૫.૭૦ થી ૯૬.૫૦ ની રેન્‍જમાં ટ્રેડ થઈ શકે છે. જો પﾍમિ એશિયામાં તણાવ વધુ વધે અથવા જો યુએસ અપેક્ષા કરતા વધુ આક્રમક સંકેત આપે અને રૂપિયો ૯૬.૫૦ થી ઉપર રહે, તો તે ડોલર દીઠ ૯૭ સુધી પણ પહોંચી શકે છે.

જોકે, તેમનું કહેવું છે કે ભારતીય રિઝર્વ બેંક, જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો દ્વારા, જો જરૂરી હોય તો બજારમાં હસ્‍તક્ષેપ કરી શકે છે. વધુમાં, FCNR(B) અને ECB દ્વારા આવતા વિદેશી રોકાણને કારણે રૂપિયામાં નોંધપાત્ર અને અનિયંત્રિત ઘટાડાનું જોખમ હાલમાં ઓછું છે.