મુંબઈ: NEET પેપર લીક અને પરીક્ષા વ્યવસ્થામાં ગેરરીતિઓ સામે Gen Zના નેતૃત્વમાં થયેલા આંદોલન બાદ હવે યુવાનોના એક વર્ગે ‘આરક્ષણ હટાવો’ અભિયાન શરૂ કર્યું છે. આ સોશિયલ મીડિયા અભિયાનનો મુખ્ય નારો છે—શિક્ષણ અને સરકારી નોકરીમાં ભરતી માટે જાતિ આધારિત આરક્ષણને દૂર કરીને સંપૂર્ણપણે મેરિટ આધારિત વ્યવસ્થા લાગુ કરવામાં આવે. અભિયાનના સમર્થકોને માત્ર 24 કલાકમાં જ સોશિયલ મીડિયા પર 18 લાખથી વધુ ફોલોઅર્સ મળ્યા છે.

આ અભિયાનને તાજેતરના વિદ્યાર્થી આંદોલન સાથે જોડીને જોવામાં આવી રહ્યું છે. યુવાનોનું કહેવું છે કે NEET પેપર લીક સામેની લડાઈમાં તેઓએ પારદર્શિતા, નિષ્પક્ષતા અને મેરિટની માંગ કરી હતી. હવે તેઓ આ જ માપદંડને શિક્ષણ અને રોજગારની સમગ્ર વ્યવસ્થામાં લાગુ કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે. તેમની દલીલ છે કે જો પેપર લીકના કારણે કોઈ વિદ્યાર્થીને વધુ ગુણ મળવાથી તે મેડિકલ પ્રવેશ માટે અયોગ્ય ગણાય છે, તો પછી પ્રવેશ અને નોકરીમાં પણ પસંદગી માટે મેરિટ અને ક્ષમતાને જ મુખ્ય આધાર બનાવવો જોઈએ.

‘આરક્ષણ હટાવો’ અભિયાન સાથે જોડાયેલા યુવાનોનો તર્ક છે કે દેશની શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં વધુ કોલેજો, ગુણવત્તાયુક્ત સરકારી શાળાઓ અને સમાન શૈક્ષણિક સુવિધાઓ ઊભી કરવામાં આવે, જેથી દરેક વિદ્યાર્થીને સમાન તક મળે. તેઓ માને છે કે કોઈપણ વિદ્યાર્થીની પસંદગી તેની જાતિ નહીં, પરંતુ તેની મહેનત, ગુણ અને ક્ષમતાના આધારે થવી જોઈએ. ખાસ કરીને મેડિકલ ક્ષેત્રને લઈને યુવાનો સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે કે ડૉક્ટર બનવા માટે કઠિન અને જવાબદારીભર્યું શિક્ષણ જરૂરી હોય ત્યારે પ્રવેશ પ્રક્રિયામાં મેરિટની ભૂમિકા સૌથી મહત્વપૂર્ણ કેમ ન હોવી જોઈએ?

જોકે, આ મુદ્દો અત્યંત સંવેદનશીલ છે. આરક્ષણના સમર્થકોનું કહેવું છે કે સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે પછાત સમુદાયોને સમાન તક આપવા માટે આરક્ષણ જરૂરી છે અને માત્ર ગુણના આધારે સામાજિક અસમાનતાને દૂર કરી શકાતી નથી. આથી ‘આરક્ષણ હટાવો’ અભિયાન સાથે હવે મેરિટ વિરુદ્ધ સામાજિક ન્યાયનો મુદ્દો ફરી રાષ્ટ્રીય ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવી શકે છે. જો સોશિયલ મીડિયા પર આ ટ્રેન્ડ સતત વધે, તો પ્રધાનના રાજીનામા માટે સફળ રહેલા Gen Zના આંદોલન બાદ ‘આરક્ષણ હટાવો’ અભિયાન યુવાનોની આગામી મોટી રાષ્ટ્રીય માંગ બનશે કે કેમ, તેના પર અત્યારે સહુની નજર ટકેલી છે.