નવી દિલ્હી: ભારત અને રશિયા વચ્ચેના વર્ષો જૂના મૈત્રીપૂર્ણ સંબંધોમાં હવે એક નવો અધ્યાય ઉમેરાયો છે. ફેબ્રુઆરી 2025માં હસ્તાક્ષર કરાયેલ અત્યંત મહત્વકાંક્ષી 'RELOS' (ભારત-રશિયન પારસ્પરિક લોજિસ્ટિક્સ સપોર્ટ એક્સચેન્જ) કરાર જાન્યુઆરી 2026થી સત્તાવાર રીતે અમલમાં આવી ગયો છે. આ કરાર બંને દેશો માટે રક્ષણાત્મક રીતે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થશે, કારણ કે હવે ભારત અને રશિયાની સેનાઓ એકબીજાના સૈન્ય મથકો, બંદરો અને એરબેઝનો જરૂરિયાત મુજબ સીધો ઉપયોગ કરી શકશે. વૈશ્વિક અસ્થિરતાના માહોલ વચ્ચે આ પગલું દક્ષિણ એશિયા અને આર્કટિક ક્ષેત્રમાં શક્તિ સંતુલન જાળવી રાખવા માટે અતિ મહત્વનું માનવામાં આવે છે.

રશિયન સંસદ અને સત્તાવાર સંરક્ષણ સૂત્રો દ્વારા પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર, આ કરાર હેઠળ બંને દેશો એકબીજાના સૈન્ય પ્રદેશોમાં એકસાથે મહત્તમ 3,000 સૈનિકો, 5 અદ્યતન યુદ્ધ જહાજો અને 10 લશ્કરી વિમાનો તૈનાત કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. આ વ્યવસ્થા પ્રારંભિક પાંચ વર્ષ માટે છે, જે પરસ્પર સમજૂતીથી આગળ વધારી શકાશે. ભારત માટે આ કરારનો મોટો ફાયદો એ છે કે ભારતીય સેનાના મોટાભાગના સંરક્ષણ સાધનો રશિયન બનાવટના હોવાથી, કટોકટીના સમયે રશિયામાં જ તેનું તાત્કાલિક સમારકામ અને જાળવણી શક્ય બનશે, જે યુદ્ધની સ્થિતિમાં ઓપરેશનલ કાર્યક્ષમતામાં અનેકગણો વધારો કરશે.

વર્તમાન ભૌગોલિક-રાજકીય પરિસ્થિતિમાં આ સમજૂતી ભારતને રશિયાના આર્કટિક ક્ષેત્રમાં સ્થિત વ્યૂહાત્મક નૌકાદળ મથકો સુધી સીધી પહોંચ આપશે. આ પહોંચ માત્ર લશ્કરી દ્રષ્ટિએ જ નહીં, પરંતુ ઊર્જા સુરક્ષા અને ભવિષ્યના નવા વ્યાપારિક માર્ગો શોધવા માટે પણ પાયાનો પથ્થર સાબિત થશે. બીજી તરફ, રશિયાને હિંદ મહાસાગરમાં ભારતીય બંદરોની મર્યાદિત એક્સેસ મળતા તે સંયુક્ત સૈન્ય તાલીમ અને માનવતાવાદી મિશનમાં ભારતની સાથે ખભેખભા મિલાવીને કામ કરી શકશે. આમ, આ કરાર એશિયા-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં ભારતની પકડ મજબૂત કરવાની દિશામાં એક વિરાટ ડગલું છે.