નવી દિલ્હી, દેશના કરદાતાઓ અને વ્યાપારી વર્ગ માટે રાહતરૂપ સાબિત થાય તેવા એક મહત્વપૂર્ણ વિકાસક્રમમાં, જીએસટી નેટવર્ક (GSTN) દ્વારા આગામી ૧ ઓગસ્ટથી અમલમાં આવનારા નવા ઈ-વે બિલના પ્રસ્તાવિત નિયમોને અસ્થાયી રૂપે મુલતવી રાખવાનો સત્તાવાર નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. પ્રાપ્ત વિગતો અનુસાર, દેશભરના વિવિધ ઉદ્યોગો અને વ્યાપારી સંસ્થાઓ તરફથી આ નવા નિયમો સામે સતત મળી રહેલા ફીડબેક અને વ્યાપારી મુશ્કેલીઓની રજૂઆતોને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે આ પગલું ભર્યું છે. આ અસ્થાયી સ્થગિતતાથી ખાસ કરીને મેન્યુફેક્ચરિંગ, લોજિસ્ટિક્સ અને ડિસ્ટ્રિબ્યુશન સેક્ટરમાં કામ કરતી કંપનીઓને ટેકનિકલ તૈયારીઓ માટે મોટો હાશકારો અનુભવાયો છે.

આ પ્રસ્તાવિત ફેરફારોની વિગતો આપતા તંત્રએ જણાવ્યું હતું કે ૧ ઓગસ્ટથી અમલી બનનારા આ નિયમોમાં મુખ્યત્વે બે મોટા બદલાવ સામેલ હતા. પ્રથમ ફેરફાર મુજબ બિલ-ટુ-શિપ-ટુ (Bill-to-Ship-to) પ્રકારના વ્યવહારોમાં હવે ફરજિયાતપણે શિપ-ટુ-જીએસટીએન (Ship-to-GSTN) ની વિગતો ઉમેરવાની આવશ્યકતા ઊભી કરવામાં આવી હતી, જેનો મુખ્ય હેતુ માલના વાસ્તવિક પ્રાપ્તકર્તાની સાચી ઓળખ સુનિશ્ચિત કરવાનો અને ટ્રેકિંગ પ્રક્રિયાને વધુ પારદર્શક બનાવવાનો હતો. જ્યારે બીજો મહત્વનો ફેરફાર જો માલ વાસ્તવિક પરિવહનમાં ન હોય તેવી સ્થિતિમાં પણ સક્રિય ઈ-વે બિલને જાતે જ બંધ કરવાની સુવિધા પૂરી પાડવાનો હતો, પરંતુ ટેકનિકલ અડચણોને કારણે આ બંને મુદ્દે વિવાદ સર્જાયો હતો.

આ સમગ્ર મામલે ઇવાય ઇન્ડિયા (EY India) ના જાણીતા ટેક્સ પાર્ટનર સૌરભ અગ્રવાલે મીડિયા સમક્ષ વિગતવાર વાત કરતા જણાવ્યું હતું કે આ નવા નિયમોના પ્રાયોગિક પરીક્ષણ (టెస్टिंग) દરમિયાન દેશના અસંખ્ય વ્યવસાયો અને ટેકનિકલ ઓપરેટરોને ગંભીર મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે પ્રસ્તાવિત શિપ-ટુ-જીએસટીએન આવશ્યકતા તેમજ સ્વૈચ્છિક રીતે ઈ-વે બિલ બંધ કરવાની સુવિધા હાલની પ્રચલિત ઈ-ઇનવોઇસિંગ અને આઈઆરએન (IRN) આધારિત ઈ-વે બિલ સિસ્ટમ સાથે સીધી રીતે જોડવામાં અને અમલમાં મૂકવામાં અત્યંત જટિલ સાબિત થઈ રહી હતી.

સૌરભ અગ્રવાલે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે જીએસટી નેટવર્ક દ્વારા માત્ર અમલીકરણની તારીખ લંબાવવાને બદલે આ સંબંધિત સલાહકારો અને એફએક્યુ (FAQ) દસ્તાવેજોને પાછા ખેંચવાનો મોટો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે, જે દર્શાવે છે કે સરકાર ઉદ્યોગ જગતની મૂળભૂત સમસ્યાઓ અને ચિંતાઓને ઊંડાણપૂર્વક સમજી રહી છે. આ પગલાથી એવા સ્પષ્ટ સંકેતો મળી રહ્યા છે કે આગામી સમયમાં સરકાર વ્યાપારીઓની સુવિધાને ધ્યાનમાં રાખીને આ ટેકનિકલ ફેરફારો અને નિયમોની રૂપરેખા પર પુનર્વિચાર કરી શકે છે જેથી કરદાતાઓ પરનું પાલનનું ભારણ ઘટી શકે.

જીએસટી કાયદાની પ્રારંભિક પૃષ્ઠભૂમિ અને નિયમો પર નજર નાખીએ તો, દેશમાં અગાઉ ૧ જુલાઈ, 2017 ના રોજ જ્યારે ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (GST) લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો, ત્યારે આંતરરાજ્ય વેપારને સરળ બનાવવા માટે રાજ્ય સ્તરની ચેકપોઇન્ટ્સ નાબૂદ કરવામાં આવી હતી. આ એક અત્યંત ક્રાંતિકારી અને માળખાકીય સુધારો સાબિત થયો હતો જેના કારણે દેશભરમાં માલની અવરજવર ખૂબ જ ઝડપી બની હતી અને લાંબા વિલંબ તેમજ ભ્રષ્ટાચારને મોટો અંકુશ મળ્યો હતો. આ ડિજિટલ વ્યવસ્થા હેઠળ હાલમાં પણ 50,000 રૂપિયાથી વધુ કિંમતના માલનું પરિવહન કરતા પહેલા જીએસટી પોર્ટલ પરથી ઈ-વે બિલ જનરેટ કરવું કાયદેસર રીતે અનિવાર્ય રાખવામાં આવ્યું છે.

આગામી સમયમાં જીએસટી કાઉન્સિલ અને નેટવર્ક દ્વારા ઉદ્યોગના પ્રતિનિધિઓ સાથે બેઠકો યોજીને ટેકનિકલ खामીઓ દૂર કરવા માટે નવા અને સરળ વિકલ્પો તૈયાર કરવામાં આવશે તેવી અપેક્ષા રાખવામાં આવી રહી છે. હાલના તબક્કે સરકારે આ નિર્ણય લઈને વ્યાપારી સમુદાયને વિશ્વાસમાં લેવાનો સારો પ્રયાસ કર્યો છે જેથી ડિજિટલ ટેક્સ સિસ્ટમ વધુ મજબૂત અને ઉપયોગકર્તા માટે અનુકૂળ બની શકે.