મસ્કત, : વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને ઊર્જા સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ વિશ્વના સૌથી સંવેદનશીલ અને મહત્વપૂર્ણ ગણાતા ઓમાનના 'હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ' (Strait of Hormuz) જળમાર્ગ પરથી એક ખૂબ જ રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. પ્રાદેશિક તણાવ અને મહિનાઓથી ચાલી રહેલા સંઘર્ષના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગમાં મોટો અવરોધ ઊભો થયો હતો, જેને હળવો કરવા માટે ઓમાન સરકારે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા એક વિશેષ કામચલાઉ દરિયાઈ કોરિડોર (Temporary Maritime Corridor) ખોલવાની સત્તાવાર જાહેરાત કરી છે. સરકારના આ ઐતિહાસિક પગલાથી અખાતી પ્રદેશમાં મહિનાઓથી ફસાયેલા હજારો વાણિજ્યિક જહાજો અને ખલાસીઓ માટે મુક્તિનો માર્ગ મોકળો બનશે.

સત્તાવાર અહેવાલો અનુસાર, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) ની આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ સંસ્થા—ઇન્ટરનેશનલ મેરિટાઇમ ઓર્ગેનાઇઝેશન (IMO) ના સીધા સંકલન હેઠળ આ સુરક્ષિત રૂટ તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. IMO ના સત્તાવાર ડેટા અનુસાર, છેલ્લા કેટલાક મહિનાના વિક્ષેપને કારણે આ દરિયાઈ વિસ્તારમાં વિવિધ દેશોના ૧૧,૦૦૦ થી વધુ ખલાસીઓ (Sailors) મધ્ય દરિયે ફસાયેલા છે. હવે ઓમાન સરકાર દ્વારા લાવવામાં આવેલી તબક્કાવાર સ્થળાંતર અને પરિવહન યોજના (Phased Evacuation and Transit Plan) હેઠળ આ તમામ ખલાસીઓને સુરક્ષિત બહાર કાઢવામાં આવશે.

ટ્રાફિક સેપરેશન માટે નિયુક્ત કરાયા ઉત્તર-દક્ષિણના નવા વૈકલ્પિક માર્ગો

ઓમાનના મેરિટાઇમ સિક્યુરિટી સેન્ટર (દરિયાઈ સુરક્ષા કેન્દ્ર) ના જણાવ્યા મુજબ, હાલનો જે મુખ્ય ટ્રાફિક સેપરેશન રૂટ છે તે સામાન્ય નેવિગેશન માટે તદ્દન અસુરક્ષિત બની ગયો છે. આથી, જહાજોની સલામત અવરજવર માટે હાલની લાઇનથી ઉત્તર અને દક્ષિણ દિશા તરફ વિશેષ કામચલાઉ માર્ગો નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે. આ નવા કોરિડોરનો ઉપયોગ કરનારા દરેક જહાજે કડક નિયંત્રણ પ્રક્રિયાઓનું પાલન કરવું પડશે. કોઈપણ જહાજ અહીંથી પસાર થાય તે પહેલાં તેણે ફરજિયાતપણે ઓમાની સત્તાવાળાઓ અને IMO સાથે સીધો સંપર્ક સાધીને મંજૂરી મેળવવાની રહેશે.

મુક્ત વ્યાપારને ટેકો: વાણિજ્યિક જહાજો પાસેથી કોઈ ટ્રાન્ઝિટ ફી લેવામાં નહીં આવે

મસ્કત (ઓમાનની રાજધાની) એ આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ કાયદા પ્રત્યે પોતાની કટિબદ્ધતા દોહરાવતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે વૈશ્વિક વેપારને વેગ આપવા અને નેવિગેશનની સ્વતંત્રતાનું રક્ષણ કરવા માટે, આ કામચલાઉ કોરિડોરનો ઉપયોગ કરનારા કોઈ પણ જહાજ પાસેથી કોઈપણ પ્રકારની ટ્રાન્ઝિટ ફી (પરિવહન શુલ્ક) વસૂલવામાં આવશે નહીં. આ આખી વ્યવસ્થા વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલા (Supply Chain) ને તૂટતી બચાવવા માટે કરવામાં આવી છે.

બીજી તરફ, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં લાંબા ગાળાની સુરક્ષા અને વ્યવસ્થા જાળવી રાખવા માટે ઓમાન અને ઈરાન સરકાર પણ સાથે આવ્યા છે. બંને દેશો આ વૈશ્વિક ઊર્જા કોરિડોરમાં નેવિગેશન અને દરિયાઈ સેવાઓના કાયમી અને સુરક્ષિત સંચાલન માટે ટૂંક સમયમાં જ એક 'સંયુક્ત કાર્યકારી જૂથ' (Joint Working Group) ની સ્થાપના કરવા માટે સહમત થયા છે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ નવીનતમ અપડેટ્સ:

·         નવો જળમાર્ગ: ઓમાન અને યુએનની સંસ્થા (IMO) એ જહાજોની સલામત અવરજવર માટે કામચલાઉ શિપિંગ કોરિડોર ખુલ્લો કર્યો.

·         મોટું રેસ્ક્યૂ: મહિનાઓથી મધ્ય દરિયે ફસાયેલા ૧૧,૦૦૦ થી વધુ આંતરરાષ્ટ્રીય ખલાસીઓને તબક્કાવાર બહાર કઢાશે.

·         ટોલ ફ્રી રૂટ: ગ્લોબલ ટ્રેડને સપોર્ટ કરવા માટે આ નવા વૈકલ્પિક રૂટ પરથી પસાર થવા માટે કોઈ ટ્રાન્ઝિટ ફી નહીં લેવાય.

·         ઈરાન-ઓમાન જોડાણ: ભવિષ્યની લાંબા ગાળાની દરિયાઈ સેવાઓની વ્યવસ્થા માટે બંને દેશો સંયુક્ત ટાસ્ક ફોર્સ બનાવશે.