​મુંબઈ: ​ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) દ્વારા દેશના નાણાકીય માળખામાં સંતુલન જાળવી રાખવા માટે ફરી એકવાર મહત્વપૂર્ણ હસ્તક્ષેપ કરવામાં આવ્યો છે. 9 જુલાઈના રોજ બેંકિંગ સિસ્ટમમાં એકત્રિત થયેલી અતિશય વધારાની રોકડ (સરપ્લસ લિક્વિડિટી) ને નિયંત્રિત કરવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે, આરબીઆઈએ સિસ્ટમમાંથી કુલ ₹1.10 લાખ કરોડની રકમ શોષી લીધી છે.

​નાણાકીય નિષ્ણાતોના મતે, જ્યારે બેંકિંગ સિસ્ટમમાં જરૂરિયાત કરતાં વધુ રોકડ હોય, ત્યારે તે મોંઘવારીમાં વધારો કરી શકે છે. આ પરિસ્થિતિને રોકવા માટે આરબીઆઈ સમયાંતરે બજારમાંથી વધારાની તરલતા દૂર કરવાની કવાયત હાથ ધરતી હોય છે. 9 જુલાઈના રોજ કરવામાં આવેલી આ કામગીરી આરબીઆઈની તે જ નીતિનો એક ભાગ છે, જેના દ્વારા બજારમાં નાણાંનો પુરવઠો નિયંત્રિત રહે અને અર્થતંત્રમાં સ્થિરતા જળવાઈ રહે.

​સામાન્ય રીતે રિઝર્વ બેંક જ્યારે સિસ્ટમમાં તરલતા વધારે હોય ત્યારે તેને શોષવા માટે વિવિધ સાધનોનો ઉપયોગ કરે છે. આ પ્રક્રિયા દ્વારા આરબીઆઈ બેંકો પાસેથી તેમની પાસે પડેલી વધારાની રકમ થાપણ તરીકે સ્વીકારે છે અથવા લિક્વિડિટી એડજસ્ટમેન્ટ ફેસિલિટી (LAF) હેઠળ કામગીરી કરીને બજારમાં વ્યાજ દરો અને નાણાકીય પ્રવાહને સંતુલિત રાખે છે. ₹1.10 લાખ કરોડ જેવી મોટી રકમ સિસ્ટમમાંથી બહાર આવવાથી બેંકિંગ સેક્ટરમાં નાણાકીય શિસ્ત જળવાઈ રહેશે તેવી ધારણા છે.

​આ પગલાથી વ્યાજ દરો પર પણ તેની અસર જોવા મળી શકે છે. બજારના જાણકારો માને છે કે, આ પ્રકારની કામગીરીથી આરબીઆઈ સંદેશ આપવા માંગે છે કે તે અર્થતંત્રમાં નાણાકીય સ્થિરતા જાળવવા માટે સંપૂર્ણપણે સતર્ક છે અને ભવિષ્યમાં પણ જરૂરિયાત મુજબ આવા પગલાં લેતી રહેશે. આ સમગ્ર પ્રક્રિયા દેશની મોનેટરી પોલિસીના લક્ષ્યાંકોને પ્રાપ્ત કરવામાં મદદરૂપ થશે.