નવી દિલ્‍હી,તા.૨: મહિલાઓને ૩૩% કાયદાકીય અનામત મળી રહી છે પરંતુ ઘરગથ્‍થુ અને બહારના કામ અને નિર્ણય લેવામાં તેમની ભાગીદારી વધી છે. જોકે, ચિતાજનક રીતે, મહિલાઓ સામેના ગુનાઓમાં પણ વધારો થયો છે. બળાત્‍કારના કેસોમાં રાજસ્‍થાન પ્રથમ ક્રમે અને મધ્‍યપ્રદેશ ત્રીજા ક્રમે છે. ભારત સરકારના આંકડા અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા ભારતમાં મહિલા અને પુરુષો ૨૦૨૫ અહેવાલમાં આ હકીકત બહાર આવી છે. આ મુજબ, ઉચ્‍ચ શિક્ષણ, ખાસ કરીને તબીબી શિક્ષણમાં મહિલાઓની નોંધણીમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. જો કે, કોર્ટમાં મહિલા ન્‍યાયાધીશોની સંખ્‍યા અત્‍યંત ઓછી રહે છે.

અહેવાલ મુજબ, ઉચ્‍ચ શિક્ષણના વિવિધ તબક્કાઓમાંથી પીએચડી સુધીના કુલ વિદ્યાર્થીઓમાં મહિલાઓ ૫૧.૪૮% છે, જેમાં એમ.ફિલ. પાસિગ દર ૭૬.૧૪% છે. ૨૦૨૧-૨૨ અને ૨૦૨૨-૨૩ વચ્‍ચે મહિલાઓ માટે ઉચ્‍ચ શિક્ષણમાં કુલ નોંધણી ગુણોત્તર ૨૮.૫% થી વધીને ૩૦.૨% થયો છે.

કોર્ટોમાં ૧.૨૨ લાખ પદોમાંથી, આશરે ૪૯.૭૫% મહિલાઓ પાસે છે. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટ અને ઉચ્‍ચ અદાલતોમાં મહિલા ન્‍યાયાધીશોની સંખ્‍યા ઓછી છે. અહેવાલ મુજબ, સુપ્રીમ કોર્ટમાં મહિલા ન્‍યાયાધીશોનો હિસ્‍સો માત્ર ૩.૦૩% છે. કુલ ૧૧૨૨ મંજૂર ન્‍યાયાધીશ પદોમાંથી, ફક્‍ત ૧૧૮ મહિલાઓ છે. સિક્કિમ અને હરિયાણા-પંજાબ હાઇકોર્ટમાં તેમનો હિસ્‍સો સૌથી વધુ છે. જ્‍યારે રાજસ્‍થાન હાઇકોર્ટમાં ૧૦.૨૬% મહિલા ન્‍યાયાધીશો છે, મધ્‍યપ્રદેશ હાઇકોર્ટમાં ૨.૩૩% મહિલા ન્‍યાયાધીશો છે. ચાર હાઈકોર્ટમાં એક પણ મહિલા જજ નથી.

૭ વર્ષથી વધુ ઉંમરની મહિલાઓમાં સાક્ષરતા દર

સમગ્ર ભારત - ૭૦.૩%, રાજ્‍યવાર - સૌથી વધુ સાક્ષરતા દર, કેરળ - ૯૫.૨%, દિલ્‍હી - ૮૨.૪%, આસામ - ૮૧.૨%

રાજ્‍યવાર - સૌથી ઓછો સાક્ષરતા દર

રાજસ્‍થાન - ૫૭.૬%, આંધ્રપ્રદેશ - ૫૯.૫%, બિહાર - ૬૦.૫%

મહિલાઓ વિરુદ્ધ ગુનાઓમાં અગ્રણી રાજ્‍યો - (૨૦૨૩ના ડેટા મુજબ)

પﾍમિ બંગાળ - ૧૯.૨૪% હિસ્‍સો

રાજસ્‍થાન - ૧૭.૩૭% હિસ્‍સો

કુલ કેસ નોંધાયા - ૨૯,૬૭૦

સાયબર ક્રાઇમમાં - કર્ણાટક - ૭,૦૦૨ કેસ સાથે સૌથી વધુ

કેન્‍દ્ર સરકારના મંત્રાલયોમાં મહિલા કર્મચારીઓની ભાગીદારી - ૧૩.૬૫%

મહિલા પોલીસ અધિકારીઓની સંખ્‍યામાં વધારો - ૧૦૨.૫૪%.