નવી દિલ્‍હી તા.૨૨: સરકારે સાબુ, શેમ્‍પૂ, ટૂથપેસ્‍ટ અને કોસ્‍મેટિક્‍સના પેકેજિગ માટે કલર કોડિગ ફરજિયાત બનાવ્‍યું છે. ગ્રાહકો હવે પેકેજિગ પરના નિશાનો દ્વારા ઓળખી શકશે કે ઉત્‍પાદન શાકાહારી છે કે માંસાહારી. સરકારે આ સંદર્ભમાં નિયમોમાં સુધારો કર્યો છે અને એક સૂચના જારી કરવામાં આવી છે. નવા નિયમો સોમવારથી અમલમાં આવ્‍યા છે. શાકાહારી ઉત્‍પાદનો પર લીલો ટપકું હશે, જ્‍યારે માંસાહારી ઉત્‍પાદનો પર લાલ અથવા ભૂરા ટપકું હશે.

કેન્‍દ્ર સરકારે આ ઉત્‍પાદનો માટે લેબલિગ આવશ્‍યકતાઓને સ્‍પષ્ટ કરવા માટે લીગલ મેટ્રોલોજી (પેકેજ્‍ડ કોમોડિટીઝ) રૂલ્‍સ, ૨૦૧૧ માં સુધારો કર્યો છે. નિયમો અનુસાર, આ ચિﾎ પેકેજના મુખ્‍ય ડિસ્‍પ્‍લે પેનલની ટોચ પર મૂકવું જોઈએ, જેથી ગ્રાહકો ખરીદી કરતી વખતે ઉત્‍પાદન શાકાહારી છે કે માંસાહારી તે ઓળખી શકે.

ખરીદીને સરળ  ભારત સરકારના આ નિર્ણયનો હેતુ ખરીદીને સરળ બનાવવાનો છે. ગ્રાહકોને ઉત્‍પાદનની પાછળના ભાગમાં લખેલા જાટિલ રાસાયણિક નામો વાંચવાની કે સમજવાની જરૂર રહેશે નહીં. ફક્‍ત એક ચિﾎ જોવાથી જ તેમને

ખબર પડશે કે ઉત્‍પાદન તેમની જરૂરિયાતો માટે યોગ્‍ય છે કે નહીં. જો સાબુ, શેમ્‍પૂ અથવા ક્રીમ સહિત કોઈ ઉત્‍પાદન સંપૂર્ણપણે લીલું ચિﾎતિ થયેલ હોય, તો તેને શાકાહારી ગણવામાં આવશે. ઉત્‍પાદનના પેકેજિગમાં લીલા રંગનું ચોરસ બોક્‍સ હશે જેમાં અંદર લીલો ટપકું હશે, જે દર્શાવે છે કે તે સંપૂર્ણપણે શાકાહારી ઉત્‍પાદન છે.

જો કોઈપણ ઉત્‍પાદનના ઉત્‍પાદનમાં કોઈપણ તબક્કે પ્રાણીની ચરબીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્‍યો હોય, તો તે માંસાહારી છે તે દર્શાવવા માટે પેકેજ પર લાલ અથવા ભૂરા રંગનું ચિﾎ મૂકવું ફરજિયાત રહેશે.

આ સૂચના ખાસ કરીને સાબુ, શેમ્‍પૂ, ટૂથપેસ્‍ટ, અન્‍ય સૌંદર્ય પ્રસાધનો અને ટોયલેટરીઝને આવરી લે છે. આ સરકારી નિર્ણય બાદ, કંપનીઓએ તેમના ઉત્‍પાદનોના જૂના પેકેજિગમાં ફેરફાર કરવાની જરૂર પડશે. આનો અર્થ એ છે કે નવા પુરવઠામાં, ગ્રાહકો પેકેજિગ પર સીધા જ જોઈ શકશે કે ઉત્‍પાદન શાકાહારી છે કે માંસાહારી. નિષ્‍ણાતો કહે છે કે શરૂઆતમાં કંપનીઓ માટે આ એક પડકાર હોઈ શકે છે, પરંતુ લાંબા ગાળે તે ફાયદાકારક રહેશે.

આ ફેરફારો આ ઉત્‍પાદનોને કાનૂની મેટ્રોલોજી ફ્રેમવર્ક હેઠળ ચોક્કસ પેકેજિગ આવશ્‍યકતાઓના દાયરામાં લાવે છે. રંગ-કોડેડ પ્રતીકોનો હેતુ ઉત્‍પાદનના પ્રકારને સ્‍પષ્ટપણે દર્શાવવાનો છે, જેનાથી ગ્રાહકોને સંપૂર્ણ ઘટકોની સૂચિ વાંચવાની જરૂરિયાત દૂર થાય છે. તેઓ પેકેજિગ પરથી જ સરળતાથી કહી શકે છે કે ઉત્‍પાદન શાકાહારી છે કે માંસાહારી.

ગ્રાહક બાબતોના મંત્રાલયે ૨૦૧૧ થી અમલમાં રહેલા પેકેજિગ નિયમોમાં આ ફેરફાર કર્યો છે. આ સૂચના જારી કરવામાં આવી છે. આનો અર્થ એ છે કે સાબુ, શેમ્‍પૂ અને ટૂથપેસ્‍ટ ખરીદતી વખતે, ગ્રાહકો હવે પેકેજિગ પર લીલા, લાલ અથવા ભૂરા રંગના નિશાનનો ઉપયોગ કરીને ઉત્‍પાદનના મૂળને ઓળખી શકશે.

ભારત સરકારના આ નિર્ણય બાદ, કોસ્‍મેટિક કંપનીઓએ તેમના ઉત્‍પાદનોના પેકેજિગમાં ફેરફાર કરવો પડશે અને તેમની સપ્‍લાય ચેઇન અને મટિરિયલ સોર્સિગનો સંપૂર્ણ ખુલાસો કરવો પડશે. શરૂઆતમાં કંપનીઓ માટે આ થોડું પડકારજનક હોઈ શકે છે, પરંતુ લાંબા ગાળે, તે બ્રાન્‍ડ્‍સમાં ગ્રાહકોનો વિશ્વાસ વધારશે.(૩૮