નવી દિલ્‍હી તા.૧૫: આવનારા સમયમાં તમે દાળના ભાવમાં ઘટાડો, શાકભાજીમાં તેલમાં થોડો ઘટાડો અને ચોખામાં ઘટાડો જોઈ શકો છો. આનું કારણ એ છે કે મુખ્‍ય ખરીફ પાકોના વાવેતરમાં ઘટાડો થવાથી છૂટક ભાવમાં વધારો થયો છે, જેનાથી નવા ફુગાવાના દબાણો ઉભા થયા છે. જૂન મહિનામાં ચોખાનો ફુગાવો વધીને ૧.૭૨ ટકા થયો, જે મે મહિનામાં માત્ર ૦.૨૩ ટકા હતો. આનું કારણ એ છે કે ૧૦ જુલાઈ સુધીમાં ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળાની સરખામણીમાં ચોખાનું વાવેતર ૮.૬૩ ટકા ઘટ્‍યું છે.

મુખ્‍ય ખરીફ કઠોળ, તુવેર (કબૂતર), અડદ (કાળા ચણા) અને મગ (લીલા ચણા) ના ભાવ પણ જૂનમાં વધ્‍યા હતા. તુવેરનો ફુગાવો મે મહિનામાં -૧.૭૭ ટકાથી વધીને જૂનમાં ૦.૮૫ ટકા થયો હતો (એટલે કે ભાવ ઘટી રહ્યા હતા). અડદનો ફુગાવો ૦.૮૯ ટકાથી વધીને ૨.૧૬ ટકા થયો હતો, અને મગનો ફુગાવો ૧.૧૫ ટકાથી વધીને ૧.૭૧ ટકા થયો હતો. આ કઠોળના વાવેતરમાં અનુક્રમે ૩૦.૨૯ ટકા, ૨૯.૭૧ ટકા અને ૧૦.૬૨ ટકાનો ઘટાડો થયો હતો, જેના કારણે આગામી મહિનાઓમાં પુરવઠા અંગે ચિતા ઉભી થઈ હતી.

જૂનમાં તેલીબિયાંમાં ફુગાવો વધીને ૫.૪૨ ટકા થયો, જે મે મહિનામાં ૪.૯ ટકા હતો, કારણ કે તેલીબિયાંનું વાવેતર ગયા વર્ષની સરખામણીમાં ૧૦ જુલાઈ સુધી ૨૧.૧ ટકા ઘટ્‍યું હતું. સરસવનું તેલ, સોયાબીન તેલ અને સૂર્યમુખી તેલ જેવા ખાદ્ય તેલ વધુ મોંઘા થયા છે, જ્‍યારે જુવાર અને રાગી જેવા બરછટ અનાજના ભાવ પણ વધ્‍યા છે, જેને સંવેદનશીલ વિસ્‍તારોમાં વૈકલ્‍પિક પાક તરીકે પ્રોત્‍સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે.

ધ ઇકોનોમિક ટાઇમ્‍સે બેંક ઓફ બરોડાના મુખ્‍ય અર્થશાષાી મદન સબનવીસને ટાંકીને કહ્યું છે કે કઠોળ મોસમી પાક છે, તેથી એક જ પાક આગામી પાક આવે ત્‍યાં સુધી ચાલે છે. વાવણીમાં વિલંબ અથવા વાવેતર વિસ્‍તારમાં ઘટાડો ભવિષ્‍યની ઉપલબ્‍ધતા અંગે ચિતાઓ વધારે છે, જેનાથી ભાવ પર દબાણ આવે છે.

તેમણે કહ્યું કે જ્‍યાં સુધી પાકની સ્‍થિતિ અને ઉપજ સ્‍પષ્ટ ન થાય ત્‍યાં સુધી કઠોળના ભાવ ઊંચા રહેશે. ઓછા વરસાદ અથવા મોડી વાવણીને કારણે વેપારીઓ અને જથ્‍થાબંધ વેપારીઓ સારા ભાવની આશામાં તેમનો માલ રોકી રાખે છે, જે પુરવઠાને મર્યાદિત કરે છે અને ભાવમાં વધારો કરે છે.

ભારતીય હવામાન વિભાગના જણાવ્‍યા અનુસાર, આ વર્ષે દેશમાં સામાન્‍ય કરતાં ઓછો વરસાદ પડવાની ધારણા છે, જે લાંબા ગાળાના સરેરાશના આશરે ૯૦ ટકા સુધી પહોંચે છે. જૂનમાં વરસાદ આશરે ૪૦ ટકા ઓછો હતો, જેના કારણે ચોખા, કઠોળ, તેલીબિયાં અને બરછટ અનાજ સહિત તમામ મુખ્‍ય પાકોની વાવણીમાં વિલંબ થયો. જુલાઈના પહેલા અઠવાડિયામાં ઘણા રાજ્‍યોમાં ભારે વરસાદ પડ્‍યો હતો, પરંતુ આ અછત પૂરી થઈ ન હતી.

IMDના ડેટા અનુસાર, ૭૩૮ જિલ્‍લાઓમાંથી ૪૪ ટકાથી વધુ હજુ પણ વરસાદની ઉણપ ધરાવે છે, અને ૧૦ ટકા જિલ્‍લામાં ભારે ઉણપ છે. ક્‍વોન્‍ટઇકો રિસર્ચના અહેવાલ મુજબ, જો ચોમાસું નબળું રહેશે તો કઠોળ, બરછટ અનાજ, તેલીબિયાં અને કપાસ સૌથી વધુ સંવેદનશીલ પાક રહેશે. મહારાષ્ટ્ર, રાજસ્‍થાન, કર્ણાટક, ઝારખંડ અને છત્તીસગઢ જેવા રાજ્‍યો, જેમની પાસે સૌથી ઓછી સિચાઈ સુવિધાઓ છે, તે સૌથી વધુ સંવેદનશીલ છે.