વોશિંગ્ટન: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા યુદ્ધનો અંત લાવવા માટે ત્રણ પાનાના સમજૂતી કરાર પર સહમતિ સધાઈ છે. આ યુરેનિયમ માટે રોકડ કરાર હેઠળ ઈરાન તેના પરમાણુ સંવર્ધન કાર્યક્રમ પર સ્વૈચ્છિક પ્રતિબંધ મુકશે અને અત્યંત સંવર્ધિત યુરેનિયમ અન્ય દેશને સોંપશે. તેના બદલામાં અમેરિકા ઈરાનનું વીસ અબજ ડોલરનું સ્થગિત ભંડોળ મુક્ત કરશે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ ઐતિહાસિક દિવસની ઉજવણી કરતા પાકિસ્તાન, સાઉદી અરેબિયા, કતાર અને સંયુક્ત આરબ અમીરાતનો આભાર માન્યો હતો અને નાટોની આકરી ટીકા કરી હતી.

શાંતિ કરાર અને ભંડોળની શરતો

અમેરિકી અધિકારીઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમાચાર માધ્યમોના જણાવ્યા અનુસાર, બંને દેશો વચ્ચે ત્રણ પાનાનો મુસદ્દો તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. વાટાઘાટો દરમિયાન શરૂઆતમાં અમેરિકાએ છ અબજ ડોલર મુક્ત કરવાની ઓફર કરી હતી, જેની સામે ઈરાને સત્તાવીસ અબજ ડોલરની માંગણી કરી હતી. આખરે વીસ અબજ ડોલરના ભંડોળ પર સહમતિ બની હોવાનું મનાય છે. આ કરાર મુજબ ઈરાન માત્ર તબીબી ઉપયોગ માટે જ પરમાણુ રિએક્ટર ચલાવી શકશે અને તેના તમામ પરમાણુ મથકો જમીનની ઉપર હોવા ફરજિયાત છે. અગાઉના હુમલાઓમાં નાશ પામેલા ભૂગર્ભ મથકો કાયમ માટે બંધ રહેશે.

આંતરરાષ્ટ્રીય બાબતોના નિષ્ણાતો માને છે કે આ સમજૂતી મધ્ય પૂર્વમાં સત્તાના સમીકરણો સંપૂર્ણપણે બદલી નાખશે. આરબ અને ઉર્દુ મીડિયામાં આ કરારને ખાડી દેશોની લાંબા ગાળાની સુરક્ષા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણવામાં આવી રહ્યો છે.

સોશિયલ મીડિયા પર આક્રમક નિવેદનબાજી

અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તેમના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ટ્રુથ સોશિયલ પર શ્રેણીબદ્ધ પોસ્ટ કરીને પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શાહબાઝ શરીફ અને આર્મી ચીફ ફિલ્ડ માર્શલ આસીમ મુનીરને શાનદાર વ્યક્તિઓ ગણાવી તેમનો આભાર માન્યો હતો. તેમણે દરિયાઈ સુરંગો હટાવવા બદલ ઈરાનનો અને સહકાર આપવા બદલ સાઉદી અરેબિયા, સંયુક્ત આરબ અમીરાત અને કતારનો પણ આભાર માન્યો હતો. તેમણે એમ પણ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે આ કરારને લેબનોન સાથે કોઈ લેવાદેવા નથી, છતાં તેમણે લેબનોનને ફરીથી મહાન બનાવવાની ખાતરી આપી હતી.

નાટો કાગળનો વાઘ: ટ્રમ્પનો આકરો પ્રહાર

હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં જળમાર્ગ સુરક્ષિત થયા બાદ નાટો દ્વારા લશ્કરી મદદની ઓફર કરવામાં આવી હતી. જોકે, ટ્રમ્પે આ ઓફરને ફગાવી દેતા સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું હતું કે જો તમારે તમારા જહાજોમાં માત્ર તેલ ભરવું હોય તો જ આવજો, બાકી દૂર રહેજો. જ્યારે ખરેખર જરૂર હતી ત્યારે નાટો કોઈ કામમાં ન આવ્યું હોવાનું કહીને તેમણે આ આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનને માત્ર એક કાગળનો વાઘ ગણાવ્યો હતો.

ઓપરેશન મિડનાઇટ હેમરની ઘાતક અસર

નવા કરારમાં કડક શરત રાખવામાં આવી છે કે ઈરાન હવે ભૂગર્ભમાં કોઈ પણ પરમાણુ મથક રાખી શકશે નહીં. ગયા વર્ષે અમેરિકા દ્વારા કરવામાં આવેલા ઓપરેશન મિડનાઇટ હેમર નામના ભયાનક લશ્કરી હુમલામાં ઈરાનના તમામ અંડરગ્રાઉન્ડ ન્યુક્લિયર પ્લાન્ટ નષ્ટ કરી દેવામાં આવ્યા હતા. આ નવા કરાર મુજબ તે નાશ પામેલા ભૂગર્ભ મથકો હવે કાયમ માટે બંધ જ રહેશે અને ઈરાનનું નવું પરમાણુ સંશોધન માત્ર જમીનની સપાટી પર જ થશે.