વોશિંગ્ટન : આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ની ક્રાંતિ દુનિયા માટે જેટલી આધુનિક સાબિત થઈ રહી છે, તેટલી જ તે ઉર્જા ક્ષેત્ર માટે માથાનો દુખાવો બની રહી છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (US) ના ઔદ્યોગિક હબ ગણાતા 'રસ્ટ બેલ્ટ' પ્રદેશના ઉત્પાદકો અત્યારે વીજળીના આસમાને પહોંચેલા ભાવોના કારણે ભારે આર્થિક સંકટમાં આવી ગયા છે. એક રિપોર્ટ અનુસાર, AI ડેટા સેન્ટર્સના વિસ્ફોટક વિસ્તરણ અને પાવર ગ્રીડ પર વધેલા અતિશય તાણના કારણે સ્થાનિક ફેક્ટરીઓના વીજળી ખર્ચમાં ૯૦% સુધીનો તોતિંગ વધારો ઝીંકાયો છે, જેનાથી લાંબા સમયથી સ્થિર ભાવ પર ચાલતા વ્યવસાયો હચમચી ગયા છે.

ક્ષમતા શુલ્કમાં ૧,૦૦૦% નો આઘાતજનક ઉછાળો

ઓહિયોના સુગરક્રીકમાં આવેલી જાણીતી 'બેલ્ડેન બ્રિક કંપની' સહિત ટેક્સાસ A&M યુનિવર્સિટી અને નોટ્રે ડેમ યુનિવર્સિટી જેવી મોટી સંસ્થાઓ પણ આ મોંઘવારીનો ભોગ બની છે. આ મુશ્કેલીના મૂળમાં 'કેપેસિટી ચાર્જ' (ક્ષમતા શુલ્ક) છે — જે પીક અવર્સ (વપરાશના મુખ્ય સમય) દરમિયાન પૂરતી વીજળી ઉપલબ્ધ રાખવા માટે વસૂલવામાં આવે છે. અમેરિકાના સૌથી મોટા ગ્રીડ ઓપરેટર 'PJM ઇન્ટરકનેક્શન'ના કાર્યક્ષેત્રમાં ૨૦૨૪ થી અત્યાર સુધીમાં ક્ષમતાના ભાવોમાં ૧,૦૦૦% થી વધુનો વધારો થયો છે. પરિણામે, ઉદ્યોગોના જે ફિક્સ ચાર્જ અગાઉ દર મહિને આશરે $૧,૬૦૦ (આશરે ₹૧.૩૩ લાખ) આવતા હતા, તે હવે વધીને સીધા $૧૨,૦૦૦ (આશરે ₹૧૦ લાખ) પ્રતિ માસ થઈ ગયા છે.

ઉત્પાદકોના નફાનું માર્જિન ધોવાયું

ઈંટો બનાવતા કારખાના, પ્લાસ્ટિક ઉદ્યોગથી લઈને ઈલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરની કંપનીઓએ ચેતવણી આપી છે કે આટલો મોટો ખર્ચ ઉઠાવવો હવે તેમના માટે અશક્ય બની રહ્યો છે. વૈશ્વિક બજારમાં સ્પર્ધામાં ટકી રહેવા માટે કાં તો તેમણે પ્રોડક્ટ્સના ભાવ વધારવા પડશે અથવા તો ફેક્ટરીઓ બંધ કરવી પડશે. કેટલાક ઉદ્યોગો પોતાના સ્તરે સોલાર કે અન્ય પાવર પ્લાન્ટ નાખવાનું વિચારી રહ્યા છે, તો કેટલાક રાત્રિના સમયે (ઓફ-પીક અવર્સ) કામ કરવા મજબૂર બન્યા છે. આ સ્થિતિ એવા સમયે સર્જાઈ છે જ્યારે યુએસ સરકાર સ્થાનિક મેન્યુફેક્ચરિંગને પુનર્જીવિત કરવા માટે આકાશ-પાતાળ એક કરી રહી છે.

ટેક કંપનીઓ વિરુદ્ધ પરંપરાગત ઉદ્યોગો

બીજી તરફ, ડેટા સેન્ટર ઓપરેટરો અને મોટી ટેક કંપનીઓ દલીલ કરી રહી છે કે વધતા વીજળી ખર્ચ માટે માત્ર AI જવાબદાર નથી. અમેરિકાના પાવર પ્લાન્ટ્સ વર્ષો જૂના થઈ ગયા છે અને ગ્રીડ ક્ષમતા વધારવા માટે લાંબા સમયથી પૂરતું રોકાણ કરવામાં આવ્યું નથી. જોકે, ફેડરલ અને રાજ્ય સત્તાવાળાઓ હવે ટેક જાયન્ટ્સ પર આ ખર્ચનો મોટો હિસ્સો નાખવા માટે દબાણ કરી રહ્યા છે. પરંપરાગત ઉત્પાદકોએ સરકાર અને નિયમનકારોને વિનંતી કરી છે કે વીજળીના દર નક્કી કરતી વખતે સામાન્ય ફેક્ટરીઓ અને અતિશય પાવર ભૂખ્યા AI ડેટા સેન્ટરોને અલગ શ્રેણીમાં રાખવામાં આવે, જેથી પાયાની ચીજવસ્તુઓ બનાવતા ઉદ્યોગો પર અન્યાયી આર્થિક બોજ ન પડે.