એથેન્સ, તા.૨૨: ગ્રીક પૌરાણિક કથાઓ (Greek Mythology) માં જ્યારે પણ સમુદ્રની અસીમ શક્તિ, ભૂકંપની વિનાશક તાકાત કે ઘોડાઓની ગતિનો ઉલ્લેખ થાય છે, ત્યારે સૌથી પહેલું નામ પોસાઇડન (Poseidon) નું આવે છે. માઉન્ટ ઓલિમ્પસના ૧૨ પ્રમુખ દેવતાઓમાંના એક અને ગૌડ ઓફ ધ સી તરીકે પૂજાતા પોસાઇડન ઝિયસ અને હેડ્સના ભાઈ હતા. હાથમાં અદભુત શક્તિ ધરાવતું ત્રણ-પાંખોવાળું ત્રિશૂળ (Trident) ધારણ કરતા પોસાઇડન માત્ર સમુદ્રના રાજા નહોતા, પરંતુ હોમરના અમર મહાકાવ્યો 'ઇલિયાડ' અને 'ઓડિસી' ની વાર્તાના મુખ્ય સૂત્રધાર પણ હતા.

કોણ હતા પોસાઇડન? સમુદ્રના સ્વામી અને ઘોડાઓના સર્જક

પ્રાચીન કથાઓ અનુસાર, પોસાઇડન ટાઇટન ક્રોનસ અને રિયાના પુત્ર હતા. ઓલિમ્પિયન દેવતાઓએ ટાઇટન્સને હરાવ્યા પછી જ્યારે સંસારનું વિભાજન કર્યું, ત્યારે પોસાઇડનના ભાગે તમામ જળરાશિ અને મહાસાગરોનું શાસન આવ્યું.

· 'અર્થ શેકર' (Earth Shaker): પોતાના ક્રોધી સ્વભાવ માટે જાણીતા પોસાઇડન જ્યારે ત્રિશૂળ જમીન પર પછાડતા ત્યારે વિનાશક ભૂકંપ અને સમુદ્રી ચક્રવાતો આવતા.

· પ્રથમ ઘોડાના પિતા: સમુદ્ર ઉપરાંત પોસાઇડનનો ઘોડાઓ સાથે અનોખો સંબંધ હતો. દંતકથા છે કે પૃથ્વી પર પ્રથમ ઘોડાનું સર્જન પોસાઇડને જ કર્યું હતું.

· જળમગ્ન મહેલ: ઓલિમ્પસ પર્વત પર રહેવાને બદલે તેઓ પોતાની પત્ની સમુદ્ર દેવી 'એમ્ફિટ્રાઇટ' સાથે મહાસાગરના તળિયે સ્થિત એક ચમકતા દિવ્ય મહેલમાં નિવાસ કરતા હતા.

ટ્રોજન યુદ્ધમાં ગ્રીકોનો પક્ષ કેમ લીધો?

દસ વર્ષ સુધી ચાલેલા પ્રખ્યાત ટ્રોજન યુદ્ધ (ગ્રીસ અને ટ્રોય શહેર વચ્ચેનું યુદ્ધ) માં પોસાઇડને ગ્રીક દળો (આચિયન્સ) નો સાથ આપ્યો હતો.

આ પાછળનું કારણ એક જૂનો બદલો હતો. ગ્રીક વાર્તાઓ અનુસાર, પોસાઇડન અને એપોલોએ ટ્રોયના રાજા લાઓમેડોન માટે શહેરની અભેદ્ય દીવાલો બનાવી હતી, પરંતુ રાજાએ તેમને નક્કી કરેલું મહેનતાણું આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. આ અપમાનથી ક્રોધિત થઈને પોસાઇડને ટ્રોય સામે કાયમી વેર બાંધ્યું અને યુદ્ધ દરમિયાન ગ્રીક યોદ્ધાઓને મદદ કરી.

ઓડીસીયસ પર કોપ: એક ભૂલ અને ૧૦ વર્ષનો વનવાસ

ટ્રોજન યુદ્ધમાં ગ્રીકોનો સાથ આપવા છતાં, યુદ્ધ પત્યા પછી પોસાઇડન ગ્રીક નાયક ઓડીસીયસ (Odysseus) ના સૌથી મોટા દુશ્મન બન્યા.

જ્યારે ઓડીસીયસ યુદ્ધ જીતીને પોતાના દેશ 'ઇથાકા' પરત ફરી રહ્યો હતો, ત્યારે તેણે ગુફામાંથી છટકવા માટે પોલિફેમસ (Polyphemus) નામના એકચક્ષુ રાક્ષસ (Cyclops) ને આંધળો કરી દીધો. આ રાક્ષસ બીજો કોઈ નહીં પરંતુ પોસાઇડનનો પુત્ર હતો! પોતાના પુત્રની આ દશા જોઈને ક્રોધે ભરાયેલા પોસાઇડને ઓડીસીયસને એવો ભયાનક શાપ આપ્યો કે તેની થોડા દિવસોની સમુદ્રી મુસાફરી ૧૦ વર્ષ લાંબા ખતરનાક સંઘર્ષમાં ફેરવાઈ ગઈ. પોસાઇડને વારંવાર ભયાનક તોફાનો મોકલીને તેના જહાજોનો નાશ કર્યો.

આધુનિક યુગમાં પોસાઇડનનું મહત્વ

ગ્રીક સંસ્કૃતિમાં પોસાઇડનને કુદરતની અનિયંત્રિત અને અણધારી શક્તિના પ્રતિક માનવામાં આવે છે. આજે પણ હોલીવુડની ફિલ્મો (જેમ કે પોપ્યુલર પાત્ર એક્વામેન કે ઓડિસી આધારિત ક્લાસિક ચલચિત્રો) માં પોસાઇડનનો ક્રોધ જ વાર્તાનો મુખ્ય વળાંક બને છે. ગ્રીસમાં આજે પણ માછીમારો અને ખલાસીઓ સુરક્ષિત મુસાફરી માટે સમુદ્ર દેવ પોસાઇડનની પૂજા અને પ્રાર્થના કરે છે.

મુખ્ય બિંદુઓ (Quick Highlights):

· ઓળખ: ગ્રીક મિથિલોજીના સમુદ્ર, ભૂકંપ અને ઘોડાઓના શક્તિશાળી દેવ.

· શસ્ત્ર: ચક્રવાત અને તોફાન લાવનારું અદભુત ત્રણ-પાંખોવાળું ત્રિશૂળ.

· ટ્રોજન યુદ્ધ: રાજા સાથેના વેરને કારણે ગ્રીક દળોને વિજય અપાવવામાં મદદ કરી.

· ઓડિસી સાથે સંઘર્ષ: પુત્રને આંધળો કરવા બદલ ઓડીસીયસને ૧૦ વર્ષ સુધી સમુદ્રમાં ભટકવાનો શાપ આપ્યો.