નવી દિલ્હી : રાજકારણમાં સમય ક્યારેય આકસ્મિક નથી હોતો અને સત્તા પરથી પડતી ક્યારેય અલિખિત નથી હોતી! કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને 25 જુલાઈ, 2026ના રોજ અચાનક રાજીનામું આપીને દેશના રાજકારણમાં મોટો ધમાકો કર્યો છે. પોતાના "યુવાન મિત્રો" ને સંબોધીને લખેલા બે પાનાના ભાવુક પત્રમાં તેમણે નૈતિક જવાબદારી સ્વીકારીને પદ છોડવાની જાહેરાત કરી. સામાન્ય નજરે આ NEET-UG પેપર લીકના વિવાદ અને વિરોધ સામે વહીવટી શરણાગતિ લાગે છે, પરંતુ રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે આ રાજીનામું કોઈ પરાજય નથી, પરંતુ કેન્દ્રીય નેતૃત્વને બચાવવા અને ભવિષ્યની મોટી ભૂમિકા માટે ખેલાયેલો ગણતરીપૂર્વકનો 'ચાણક્ય દાવ' છે.
છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાથી જંતર-મંતર પર 'કોકરોચ જનતા પાર્ટી' (CJP) અને સોનમ વાંગચુક જેવા વિરોધ પ્રદર્શનકારો સરકાર સામે મોરચો માંડીને બેઠા હતા. વિપક્ષી દબાણ સતત વધી રહ્યું હતું અને સરકારનું નિશાન સીધું શિક્ષણ મંત્રી પર જ હતું. જ્યારે આરએસએસ (RSS) વડા મોહન ભાગવતે શુક્રવારે ઈશારો કર્યો કે "વિદ્યાર્થીઓની માંગણીઓ પૂરી થવી જ જોઈએ", ત્યારે પ્રધાનનું ભાગ્ય સીલ થઈ ચૂક્યું હતું. ભાજપે પોતાની ચતુર રણનીતિ હેઠળ વિરોધીઓના નિશાન (શિક્ષણ મંત્રી) ને જ પદ પરથી હટાવી દીધો, જેથી વિરોધ આંદોલનનું મુખ્ય કેન્દ્રબિંદુ જ ગાયબ થઈ જાય અને આંદોલનની ધાર બુઠ્ઠી થઈ જાય.
આ રાજીનામું માત્ર વિરોધ શમાવવા પૂરતું સીમિત નથી, પરંતુ તે વડાપ્રધાન કાર્યાલય (PMO) અને કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળ પર આવતી સીધી આંચને રોકવા માટે 'એક્ઝિક્યુટિવ સર્કિટ બ્રેકર' તરીકે કામ કરી રહ્યું છે. પ્રધાને તમામ આક્ષેપો પોતાની માથે લઈને સંસ્થાકીય નિષ્ફળતાનો આઘાત પોતે સહન કરી લીધો. આ સાથે જ તેમણે 16 જુલાઈએ ફરીથી લવાયેલી પરીક્ષાઓ પૂર્ણ કરાવીને વહીવટી જવાબદારી પણ નિભાવી લીધી હતી. આમ, તેમણે પોતાની જાતને એક પરાજિત મંત્રીને બદલે દેશના લાખો વિદ્યાર્થીઓ માટે "બલિદાન આપનાર શહીદ" તરીકે પ્રોજેક્ટ કરવામાં સફળતા મેળવી છે.
સૌથી રસપ્રદ પાસું આ રાજીનામા પાછળ છુપાયેલું 'ઓડિશા કનેક્શન' છે. પ્રધાને પોતાના રાજીનામાના પત્રના અંતમાં ભગવાન જગન્નાથ અને ઓડિશાનો ખાસ ઉલ્લેખ કર્યો છે, જે ભવિષ્યના રાજકીય સંકેતો આપે છે. જૂન 2024માં નવીન પટનાયકના 24 વર્ષના શાસનનો અંત આણવામાં પ્રધાન ભાજપના મુખ્ય શિલ્પી હતા. જોકે, પક્ષે આદિવાસી નેતા મોહન ચરણ માઝીને મુખ્યમંત્રી બનાવ્યા હતા. હવે જ્યારે પ્રધાન કેન્દ્રમાંથી મુક્ત થયા છે, ત્યારે અટકળો વહેતી થઈ છે કે ભવિષ્યમાં આસામ મોડેલની જેમ (જ્યાં સોનોવાલને કેન્દ્રમાં લાવી હિમંતા બિસ્વા શર્માને સત્તા સોંપાઈ હતી) ઓડિશાના સુકાની તરીકે ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનની વાપસી થઈ શકે છે.