નવી દિલ્હી, તા.૦૬: શું કેન્દ્રની ભાજપ સરકાર પોતાના નિર્ણયો લેવામાં વધુ લવચીક બની રહી છે, કે પછી રાજકીય દબાણ વધવાના કારણે તેને પોતાની જ વિવાદાસ્પદ નીતિઓ પર પુનર્વિચાર કરવાની નોબત આવી છે? સૈન્યની અગ્નિપથ યોજના, મતદાર યાદી સુધારણા (SIR) અને યુનિવર્સિટી ગ્રાન્ટ્સ કમિશન (UGC) ના નિયમો સંબંધિત તાજેતરના નીતિગત ફેરફારોએ દેશના રાજકારણમાં આ નવો ગંભીર પ્રશ્ન ઊભો કર્યો છે.

સરકાર દ્વારા દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે આ તમામ નિર્ણયો વહીવટી આવશ્યકતાઓ અને સર્વગ્રાહી પરામર્શના આધારે લેવામાં આવ્યા છે, પરંતુ આ સુધારાઓના સમયગાળાને લઈને વિરોધ પક્ષો સવાલો ઉઠાવી રહ્યા છે અને તેને સરકારની રાજકીય મજબૂરી તથા ચૂંટણીકીય ગણતરીઓ ગણાવી રહ્યા છે.

કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળ દ્વારા ૪ નવેમ્બરના રોજ અગ્નિવીરોની સેવા અવધિ બે વર્ષ માટે લંબાવવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે, જે અંતર્ગત કાયમી સેવા માટે પસંદ ન થયેલા ૭૫ ટકા ભરતીઓ બીજા બે વર્ષ ચાલુ રહી શકશે, જે ૨૦૨૨માં યોજના લાગુ કરતી વખતે રોજગારી અને સૈન્ય સુરક્ષા અંગે ઊભી થયેલી ચિંતાઓને યોગ્ય રીતે સંબોધવામાં ન આવી હોવા તરફ ઈશારો કરે છે.

આ ઉપરાંત ઉચ્ચ શિક્ષણમાં જાતિ ભેદભાવ અટકાવવા માટે બનાવાયેલા UGC ૨૦૨૬ ના ઇક્વિટી નિયમો અંગે સુપ્રીમ કોર્ટના સ્ટે બાદ ૫ નવેમ્બરે કેન્દ્ર સરકારે એક સમીક્ષા સમિતિ રચવાની જાહેરાત કરી છે, કારણ કે વિવિધ સામાજિક જૂથો તરફથી વિરોધાભાસી માંગણીઓ સામે આવી રહી હતી.

બીજી તરફ ચૂંટણી પંચ દ્વારા સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) માં ફોર્મ ૬ સાથે જોડાયેલી વિવાદાસ્પદ ઘોષણા પાછી ખેંચવા અને સમયમર્યાદા લંબાવવાના નિર્ણયને પણ વિપક્ષી પક્ષો પોતાની નૈતિક જીત તરીકે જોઈ રહ્યા છે, જોકે પંચ એક સ્વતંત્ર બંધારણીય સંસ્થા હોવાથી તેના નિર્ણયો સીધા સરકાર પર લાગુ થઈ શકતા નથી.

રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે આગામી મહત્વપૂર્ણ રાજ્ય ચૂંટણીઓ અગાઉ વિવિધ સામાજિક વર્ગોને સંતુષ્ટ કરવાનો આ એક પ્રયાસ હોઈ શકે છે, પરંતુ વારંવાર નીતિઓમાં ફેરફાર કરવાથી મૂળ નીતિ ઘડતરની પ્રક્રિયા પર સવાલો ઊભા થાય છે અને હવે ભાજપે જનતા સમક્ષ આ બદલાવોની યોગ્યતા સાબિત કરવી પડશે.