મુંબઈ : પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલા યુદ્ધના તણાવ અને આર્થિક અસ્થિરતા વચ્ચે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ દેશના નાગરિકોને એક વર્ષ સુધી સોનું ખરીદવાનું ટાળવા જેવી અનેક અપીલો કરી છે. પીએમની આ અપીલથી દેશના સૌથી મોટા બજાર મુંબઈના ઝવેરી બજારમાં મિશ્ર અને ચિંતાજનક પ્રતિક્રિયાઓ જોવા મળી રહી છે. વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારને બચાવવા માટેનો આ પ્રયાસ વેપારીઓ માટે અસ્તિત્વનો સવાલ બની ગયો છે.
 
દેશહિત અને આર્થિક વાસ્તવિકતા
ઝવેરી કપૂરચંદ લાલચાર્ડના રાજુ સોલંકીએ જણાવ્યું હતું કે આર્થિક દૃષ્ટિકોણથી વડાપ્રધાનની વાત વાજબી છે. ભારત સોનાની આયાત પાછળ અબજો ડોલરનું વિદેશી ચલણ ખર્ચે છે. મુશ્કેલ સમયમાં આ મૂડી બચાવવી જરૂરી છે. જોકે, તેમણે એમ પણ ઉમેર્યું કે ભારતની સંસ્કૃતિમાં લગ્ન અને તહેવારો સોના વગર અધૂરા છે. રોકાણકારો ભલે થોડો સમય રાહ જુએ, પરંતુ લગ્ન પ્રસંગોની ખરીદી રોકવી અશક્ય છે. લલિતકુમાર પુખરાજ જ્વેલર્સના લલિત પાલરેચાએ પણ સમર્થન આપતા કહ્યું કે જો પ્રજા સહકાર આપશે તો દેશનું અર્થતંત્ર મજબૂત થશે.
 
કારીગરો અને શ્રમિકોના જીવન પર ખતરો
સૌથી વધુ ચિંતા સોનાના વ્યવસાય સાથે સંકળાયેલા લાખો કારીગરો અને મજૂરોની છે. ઝવેરી કુમાર જૈને ભાવુક થતા પ્રશ્ન કર્યો કે, "જો દુકાનોમાં ગ્રાહકો જ નહીં આવે અને કામ બંધ થઈ જશે, તો આ મજૂરો કેવી રીતે ટકી શકશે?" કોવિડકાળની ભયાનકતા યાદ કરતા તેમણે કહ્યું કે મંદીના કારણે કારીગરોને ભારે નાણાકીય મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
 
બજારમાં અનિશ્ચિતતા અને ગભરાટ
લક્સ ગોલ્ડ જ્વેલ્સના મિથિલ જોડાવતે જણાવ્યું કે વડાપ્રધાનની અપીલ બાદ ગ્રાહકોમાં ગભરાટ ફેલાયો છે. ગ્રાહકો ફોન કરીને પૂછી રહ્યા છે કે શું સોનાના વ્યવહાર બંધ થઈ જશે? અન્ય એક વેપારી અનિલ જૈને આ અપીલને પહેલેથી જ સંઘર્ષ કરી રહેલા જ્વેલરી ઉદ્યોગ માટે "શબપેટીમાં અંતિમ ખીલી" સમાન ગણાવી છે. વધતા ભાવ અને ઘટતી ગ્રાહક સંખ્યા વચ્ચે આ નિર્ણય ઉદ્યોગની કમર તોડી નાખશે તેવો તેમને ડર છે.
 
સરકારની મજબૂરી અને આગોતરા પગલાં
વેપારીઓ સ્વીકારે છે કે વૈશ્વિક સ્તરે તેલના અસ્થિર ભાવ અને રૂપિયાના ઘટતા મૂલ્યને કારણે સરકાર પર ભારે દબાણ છે. ચાલુ ખાતાની ખાધ (Current Account Deficit) ઘટાડવા માટે સોનાની આયાત પર અંકુશ મેળવવો એ વડાપ્રધાનનો આગોતરો વ્યૂહ છે જેથી કરીને ભારત શ્રીલંકા કે પાકિસ્તાન જેવી આર્થિક કટોકટીમાં ન સપડાય.
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આગામી મહિનાઓમાં ઝવેરી બજારમાં ગ્રાહકોનો ધસારો નોંધપાત્ર રીતે ઘટી શકે છે, જેની સીધી અસર જ્વેલરી ક્ષેત્રના જીડીપી અને રોજગાર પર પડશે. શું ભારતીય પરિવારો પોતાની પરંપરા છોડીને આ રાષ્ટ્રીય ફરજમાં જોડાઈ શકશે?