તા. 29: મધ્ય-પૂર્વમાં ચાલી રહેલો સંઘર્ષ હવે વધુ ઘેરો બની રહ્યો છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની ટક્કરનો નવો અખાડો 'બંદર અબ્બાસ' બન્યો છે. તાજેતરમાં યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (સેન્ટકોમ) દ્વારા લેવામાં આવેલા સૈન્ય પગલાંઓએ સમગ્ર વિશ્વના રક્ષણ અને ઉર્જા પુરવઠાને લઈને નવી ચિંતાઓ જન્માવી છે.

બંદર અબ્બાસ: માત્ર એક બંદર કે રણનીતિક ગઢ?
ઈરાનના દક્ષિણ કિનારે આવેલું બંદર અબ્બાસ સામાન્ય બંદર નથી, પરંતુ તે ઈરાનના ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) નું નૌકાદળનું મુખ્ય મથક છે. આ શહેર વિશ્વની સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ જીવનરેખા ગણાતી 'હોર્મુઝની સામુદ્રધુની' થી માત્ર 70 કિમી દૂર છે. અહીંથી ઈરાન દરિયાઈ ગતિવિધિઓ પર નજર રાખે છે અને દુનિયાના 25% તેલના વેપારને નિયંત્રિત કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.

અમેરિકા શા માટે આક્રમક છે?
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો ગજગ્રાહ હવે ડ્રોન અને મિસાઈલ હુમલાઓ સુધી પહોંચ્યો છે. યુએસ દળોનું માનવું છે કે બંદર અબ્બાસમાં રહેલા ડ્રોન, ઝડપી હુમલા કરતી બોટ અને જહાજ વિરોધી મિસાઈલો હોર્મુઝના માર્ગે આવતા આંતરરાષ્ટ્રીય જહાજો માટે ગંભીર જોખમ છે. અમેરિકાએ તાજેતરમાં જ ડ્રોન તોડી પાડીને ઈરાનને કડક સંદેશ આપ્યો છે, જ્યારે વળતા પ્રહારમાં ઈરાને પણ અમેરિકન ડ્રોન તોડી પાડ્યાનો દાવો કરીને તણાવ ચરમસીમા પર પહોંચાડ્યો છે.

ભારત પર કેવી રીતે પડશે અસર?
ભારત માટે આ સ્થિતિ ચિંતાજનક છે. જોકે, ભારતે રશિયા અને અન્ય દેશો પાસેથી તેલ ખરીદીને પુરવઠામાં વિવિધતા લાવી છે, તેમ છતાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ હજુ પણ ભારતની ઉર્જા સુરક્ષાનું મહત્વનું કેન્દ્ર છે.
•    તેલના ભાવમાં વધારો: જો આ સંઘર્ષ વધુ વકરશે, તો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ ભડકે બળી શકે છે.
•    ટ્રાન્સપોર્ટ અને વીમો: શિપિંગના વીમા પ્રિમીયમ અને નૂરના ભાડામાં વધારો થવાથી ભારતમાં ઈંધણના ભાવ આસમાને પહોંચી શકે છે, જેની સીધી અસર સામાન્ય લોકોના ખિસ્સા પર અને ફુગાવા પર પડશે.

નિષ્કર્ષ:
બંદર અબ્બાસમાં થઈ રહેલી આ સૈન્ય કાર્યવાહી માત્ર ઈરાન કે અમેરિકા પૂરતી મર્યાદિત નથી. આ સંઘર્ષ આવનારા સમયમાં વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને ખાસ કરીને ભારત જેવા ઉભરતા દેશો માટે પડકારરૂપ બની શકે છે. વિશ્વ આશા રાખી રહ્યું છે કે મુત્સદ્દીગીરી દ્વારા આ તણાવ શાંત થાય, અન્યથા તેલ અને વેપારના માર્ગો પરનું આ સંકટ વધુ ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે.