ઇસ્લામાબાદ : પાકિસ્તાનમાં મોંઘવારી અને વીજળીના આસમાને પહોંચેલા દરોથી પરેશાન નાગરિકો હવે મોટા પાયે સૌર ઊર્જા તરફ વળી રહ્યા છે અને પરિસ્થિતિ એટલી હદે બદલાઈ છે કે લોકો લગ્નમાં દહેજ તથા ભેટ-સોગાદ તરીકે સોલાર પેનલ્સ આપી રહ્યા છે. હાઇડ્રોકાર્બનથી ઉત્પન્ન થતી વીજળીનો દર પ્રતિ યુનિટ ૨૧ થી ૨૫ રૂપિયા સુધી વધી જતાં સામાન્ય અને ગરીબ વર્ગ માટે સરકારી વીજળી વાપરવી અશક્ય બની ગઈ છે, જેના પરિણામે ચીનથી સોલાર સાધનોની આયાતમાં મોટો વધારો થયો છે.

પાકિસ્તાનની આશરે ૨૫ કરોડની વસ્તીમાંથી અંદાજે ૫ કરોડ લોકો ગરીબી રેખા નીચે જીવે છે, જેના કારણે મોંઘી ગ્રીડ વીજળી તેમના બજેટ બહાર થઈ ગઈ છે. છેલ્લા એક દાયકામાં દેશમાં ટેકનોલોજી આધારિત ઊર્જાનો હિસ્સો ૩ ટકાથી વધીને ૨૦ ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે. ચીને મોકલેલા સસ્તા સોલાર સાધનોના કારણે ગયા વર્ષે પાકિસ્તાન ચીનમાંથી સૌર ઉપકરણો આયાત કરનારો વિશ્વનો ત્રીજો સૌથી મોટો દેશ બની ગયો હતો.

સોલાર પેનલ્સના વ્યાપક ઉપયોગથી પાકિસ્તાનના ગ્રામીણ અને અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં જ્યાં અગાઉ વીજળી દુર્લભ હતી ત્યાં પણ વીજ પુરવઠો પહોંચ્યો છે. આ ઉપરાંત, ઉદ્યોગો અને વેપારીઓને પણ એશિયામાં સૌથી વધુ ગણાતા મોંઘા વીજ દરોથી મોટી રાહત મળી છે. પરંતુ બીજી તરફ, ગ્રાહકો ઓફ-ગ્રીડ સોલાર સિસ્ટમ તરફ વળતાં સરકારી વીજ કંપનીઓની કમાણી અને ગ્રીડ વીજળીની માંગમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે.

ચીનમાંથી થતી આયાતના આંકડા દર્શાવે છે કે આ વર્ષના પ્રથમ છ મહિનામાં જ બેટરીની આયાત ૧૫૦ ટકા વધીને આશરે ૩૯૨ મિલિયન ડૉલર સુધી પહોંચી ગઈ છે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, મોટા પાયે લોકો સોલાર પાવર અપનાવી રહ્યા હોવાથી સરકારી ગ્રીડ પર નાણાકીય બોજ અને નુકસાન સતત વધી રહ્યું છે.

આ તીવ્ર પરિવર્તનને કારણે પાકિસ્તાનમાં ચીની રોકાણથી બનેલા મોટા કોલસા આધારિત પાવર પ્લાન્ટ્સ અને હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સ સંકટમાં મુકાયા છે. દેશની સરકારી વીજ કંપનીઓ ખોટમાં જઈ રહી હોવાથી ચીની બેંકો અને કંપનીઓના અબજો ડૉલરના દેવાની વસૂલાત પર ગંભીર સવાલો ઊભા થયા છે, જેના કારણે ચીની અધિકારીઓ પણ ચિંતામાં મુકાયા છે.

હાલમાં પાકિસ્તાની નાગરિકો સરકારી ગ્રીડથી મુક્ત થઈને સ્વનિર્ભર સોલાર ઊર્જા અપનાવી રહ્યા છે, જ્યારે સરકાર અને ચીની કંપનીઓ દેવાની ગોઠવણ અંગે વાટાઘાટો કરી રહી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઊર્જા ક્ષેત્રે આવી રહેલા આ બદલાવથી પાકિસ્તાનના ઊર્જા માળખામાં આવનારા સમયમાં મોટા રાજકીય અને આર્થિક ફેરફારો જોવા મળી શકે છે.