તા. ૧૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૩ ગુરૂવાર
પાકિસ્તાન છેલ્લા પાટલે બેઠુ ભારત વિરૂધ્ધ વાપરવા'તા અણુશસ્ત્રો
ભારત વિરૂધ્ધ ઉપયોગમાં લેવા ચીન પાસે માંગ્યા હતા પરમાણુ હથિયારઃ જો કે ચીને સ્પષ્ટ ના પાડી નાક વાઢી લીધું હતું : એક લીક થયેલા ડિપ્લોમેટિક કેબલ (ગુપ્ત દસ્તાવેજ) માં મોટા ખુલાસાઃ બદલામાં ચીનને મિલિટ્રી બેઝ દેવા પણ તૈયાર હતું નાપાકઃ ચીને પાકિસ્તાનની ત્રણેય માંગ ફગાવી દીધી
ઇસ્લામાબાદ તા.૧૮: પાકિસ્તાન અને ચીન વચ્ચેના વ્યૂહાત્મક અને સંરક્ષણ સંબંધો અંગે એક મોટો અને ચોંકાવનારો ખુલાસો થયો છે. અમેરિકન તપાસ ન્યૂઝ વેબસાઇટ ડ્રોપ સાઇટના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, પાકિસ્તાને તેના વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ ગ્વાદર બંદરને ચીની લશ્કરી મથકમાં રૂપાંતરિત કરવા સંમતિ આપી હતી. જોકે, આ સોદાના બદલામાં પાકિસ્તાને ચીન પર ત્રણ મહત્વપૂર્ણ શરતો મૂકી હતી, જેને બેઇજિંગે સ્વીકારવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કર્યો હતો, જેના કારણે બંને દેશો વચ્ચેની અત્યંત ગુપ્ત વાટાઘાટોનો કડવો અંત આવ્યો હતો. નોંધનીય છે કે ચીને ભારત પ્રત્યેની સદ્ભાવનાથી નહીં પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધો અને બદનામીથી પોતાને બચાવવા માટે આ સોદો નકારી કાઢ્યો હતો.
પાકિસ્તાનના એક લીક થયેલા અહેવાલમાં ખુલાસો થયો છે કે પાકિસ્તાને ભારત વિરુદ્ધ ચીન પાસેથી પરમાણુ શષાોમાંગ્યા હતા, પરંતુ ચીને તે આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. એક લીક થયેલા પાકિસ્તાની રાજદ્વારી કેબલમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ ખુલાસા થયા છે, જેમાં ઇમરાન ખાનને સત્તા પરથી દૂર કરવામાં અમેરિકાની ભૂમિકા, ૨૦૧૯ માં અસીમ મુનીરની ઇરાનની ગુપ્ત મુલાકાત અને ભારત વિરુદ્ધ તેના પરમાણુ ત્રિપુટીને પૂર્ણ કરવા માટે પાકિસ્તાન દ્વારા ચીનની સહાયની વિનંતીનો સમાવેશ થાય છે. આ લીક થયેલા કેબલથી ભૂરાજકીય ખળભળાટ મચી ગયો છે અને પાકિસ્તાનના બેવડા ધોરણોનો પર્દાફાશ થયો છે.
તપાસ પત્રકારત્વ સંગઠન ડ્રોપ સાઇટ એ મૂળ દસ્તાવેજ પ્રકાશિત કર્યો છે જે મહત્વપૂર્ણ ખુલાસા જાહેર કરી રહ્યો છે. રિપોર્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે પાકિસ્તાને સમુદ્ર-લોન્ચ્ડ ન્યુક્લિયર સ્ટ્રાઇક ક્ષમતા વિકસાવવા માટે ચીન પાસેથી શાંતિથી મદદ માંગી હતી, જેનો અર્થ થાય છે સબમરીન-લોન્ચ્ડ ન્યુક્લિયર હથિયાર, પરંતુ ચીને પાકિસ્તાનને આ ટેકનોલોજી પૂરી પાડવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. આ કોઈ સરળ લશ્કરી ટેકનોલોજી નહોતી પરંતુ કોઈપણ પરમાણુ શક્તિની સૌથી સંવેદનશીલ અને અદ્યતન ડિટરન્સ ક્ષમતા માનવામાં આવે છે. ભારતના વ્યૂહાત્મક વર્તુળોમાં આને ખૂબ જ ગંભીર સંકેત તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.
પાકિસ્તાનમાંથી લીક થયેલા રાજદ્વારી કેબલ મુજબ, પાકિસ્તાને બેઈજિંગને સમુદ્ર આધારિત પરમાણુ સેકન્ડ-સ્ટ્રાઈક ક્ષમતા પૂરી પાડવા કહ્યું, જે કોઈપણ પરમાણુ શક્તિની અવરોધક ક્ષમતાનું સૌથી સંવેદનશીલ તત્વ છે, એક એવી ક્ષમતા જે પાકિસ્તાને એકલા બે દાયકાથી વિકસાવવામાં વિતાવી છે પરંતુ હજુ સુધી પ્રાપ્ત કરી શકી નથી.
રાજદ્વારી કેબલ જણાવે છે કે ચીને પાકિસ્તાનને સેકન્ડ-સ્ટ્રાઈક ક્ષમતા પૂરી પાડવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. વાટાઘાટોથી પરિચિત સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, પાકિસ્તાનની માંગ પછી, બેઈજિંગે તારણ કાઢ્યું કે આ સેકન્ડ-સ્ટ્રાઈક વિનંતી દક્ષિણ એશિયામાં પરમાણુ પ્રસારમાં ચીનની સીધી સંડોવણી સમાન હશે અને તેથી બેઈજિગની પોતાની અપ્રસાર પ્રતિબદ્ધતાઓનું ઉલ્લંઘન કરશે, જેનાથી ચીનને ગ્વાદર સુવિધાના વ્યૂહાત્મક મહત્વ કરતાં વધુ ગંભીર આંતરરાષ્ટ્રીય પરિણામોનું જોખમ રહેશે.
પરમાણુ વ્યૂહરચનામાં, સેકન્ડ-સ્ટ્રાઈક ક્ષમતાનો અર્થ એ છે કે જો દુશ્મન પહેલા હુમલો કરે અને તમારા જમીન-આધારિત મિસાઇલ બેઝ અને એરબેઝનો નાશ કરે, તો પણ તમે જવાબી પરમાણુ હુમલો કરવાની ક્ષમતા જાળવી રાખો છો. આ ક્ષમતા સામાન્ય રીતે પરમાણુ સશષા સબમરીન અને સમુદ્રથી છોડવામાં આવતી બેલિસ્ટિક મિસાઇલો દ્વારા પ્રાપ્ત કરવામાં આવે છે. સબમરીનને સમુદ્રમાં શોધવી અત્યંત મુશ્કેલ હોવાથી, તેમને પરમાણુ નિવારણનો સૌથી સુરક્ષિત ભાગ માનવામાં આવે છે. ભારતે આ દિશામાં પહેલાથી જ નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી છે. INS અરિહંત પરમાણુ સબમરીન ભારતની પરમાણુ ત્રિકોણીય વ્યૂહરચનાનો ભાગ છે. જો કે, આવી ક્ષમતા પ્રાપ્ત કરવા માટે પ્રયત્નશીલ હોવા છતાં, પાકિસ્તાન લાંબા સમયથી ટેકનોલોજીમાં પાછળ છે.
રાજદ્વારી કેબલનો ઉલ્લેખ કરીને, ડ્રોપ સાઇટે એ પણ અહેવાલ આપ્યો છે કે ૨૦૨૪ માં, પાકિસ્તાને બેઇજિંગને ખાનગી રીતે ખાતરી આપી હતી કે તે ચીનને ગ્વાદરમાં ઊંડા પાણીના બંદરને કાયમી ચીની લશ્કરી મથકમાં રૂપાંતરિત કરવાની મંજૂરી આપશે. આ બેઇજિંગની લાંબા સમયથી ચાલતી મહત્વાકાંક્ષા હતી, જેને પાકિસ્તાને એક દાયકાથી વધુ સમયથી નકારી કાઢી હતી. બદલામાં, પાકિસ્તાને, યુએસ દબાણ હેઠળ, સુરક્ષા, લશ્કરી આધુનિકીકરણ અને પરમાણુ ક્ષમતાઓમાં સહયોગ માંગ્યો. જો આવો કરાર થયો હોત, તો તે અરબી સમુદ્ર અને હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં ભારતની વ્યૂહાત્મક પરિસ્થિતિને નોંધપાત્ર રીતે જટિલ બનાવી શક્યું હોત.
ગ્વાદર બંદર પર પાકિસ્તાનનું વલણ હંમેશા વારંવાર રહ્યું છે. એક દાયકાથી વધુ સમયથી, ચીન સતત ગ્વાદરને નૌકાદળ મથક તરીકે વિકસાવવા માંગતું હતું, પરંતુ પાકિસ્તાન સતત આ માંગણીનો સામનો કરતું રહ્યું. ઇસ્લામાબાદને ડર હતો કે લશ્કરી મથકને ચીનને ખુલ્લેઆમ સોંપવાથી યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને પﾍમિી દેશોની સીધી નારાજગી થશે. આનાથી પાકિસ્તાન પર વૈશ્વિક પ્રતિબંધો અને આર્થિક રાજદ્વારી દબાણનું જોખમ વધ્યું હોત. તેથી, વર્ષોથી, પાકિસ્તાને તેને ફક્ત આર્થિક અને વેપાર પ્રોજેક્ટ (CPEC) તરીકે દર્શાવ્યું.
જેમ જેમ સમય પસાર થતો ગયો તેમ તેમ પાકિસ્તાનની આર્થિક અને આંતરિક સ્થિતિ વધુ ખરાબ થતી ગઈ. ચીન-પાકિસ્તાન આર્થિક કોરિડોર (CPEC) હેઠળના પ્રોજેક્ટ્સ માટે ભંડોળ ધીમું પડ્યું. વધુમાં, પાકિસ્તાનમાં ચીની નાગરિકો અને ઇજનેરો પર આતંકવાદી હુમલાઓ વારંવાર થતા ગયા, જેનાથી ચીન ગુસ્સે થયું. ૨૦૨૪ માં, ચીની રાજદૂતે જાહેરમાં પાકિસ્તાનની સુરક્ષા વ્યવસ્થા પર પ્રશ્ન ઉઠાવ્યા. વધુમાં, પાકિસ્તાનનો વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર ઓછો થઈ ગયો, જેના કારણે તે લોન માટે IMF પર સંપૂર્ણપણે નિર્ભર થઈ ગયો. ચીનને ખુશ કરવા અને તેની ડગમગતી અર્થવ્યવસ્થાને મજબૂત બનાવવા માટે, પાકિસ્તાને ગુપ્ત રીતે ગ્વાદર બંદરને કાયમી ચીની લશ્કરી થાણામાં રૂપાંતરિત કરવાની ઓફર કરી.
પરંતુ આ સોદો મફત નહોતો. બદલામાં, પાકિસ્તાને ત્રણ શરતો મૂકી જે વૈશ્વિક અને પ્રાદેશિક સુરક્ષાને સીધી રીતે જોખમમાં મૂકે છે
યુએસ પ્રતિબંધોથી રક્ષણઃ પહેલી શરત એ હતી કે જો ગ્વાદરમાં ચીની થાણું સ્થાપવાને કારણે અમેરિકા તેની સામે કોઈ આર્થિક, રાજકીય અથવા રાજદ્વારી કાર્યવાહી કરશે તો ચીન પાકિસ્તાન સામે ઢાલ તરીકે કામ કરશે.
ભારત સામે લશ્કરી સંતુલનઃ પાકિસ્તાન ઇચ્છતું હતું કે ચીન તેની લશ્કરી અને ગુપ્તચર એજન્સીઓ (ISI) ને એટલી હદે આધુનિક અને મજબૂત બનાવે કે તે દરેક મોરચે ભારતીય સૈન્યનો સામનો કરી શકે.
સમુદ્ર આધારિત પરમાણુ પ્રતિશોધ (બીજી હડતાલ ક્ષમતા): આ સૌથી સંવેદનશીલ માંગ હતી. પાકિસ્તાને ચીન પાસેથી સમુદ્ર આધારિત બીજી હડતાલ પરમાણુ ક્ષમતા માંગી. એટલે કે, એક સિસ્ટમ (જેમ કે પરમાણુ સબમરીન) જે ચીનને જો પાકિસ્તાન પરમાણુ હુમલો કરે તો સમુદ્રની અંદરથી ભારત સામે બદલો લેવા માટે પરમાણુ હુમલો કરવા સક્ષમ બનાવશે.
રિપોર્ટ્સ અનુસાર, પાકિસ્તાનની ત્રીજી માંગથી ચીન ચોંકી ગયું. બેઇજિંગ સારી રીતે સમજી ગયું હતું કે પાકિસ્તાનને સમુદ્ર આધારિત પરમાણુ શષો પૂરા પાડવા એ દક્ષિણ એશિયામાં પરમાણુ અપ્રસાર સંધિનું સ્પષ્ટ ઉલ્લંઘન હશે. આનાથી ચીન સીધા ગંભીર વૈશ્વિક પ્રતિબંધોનો ભોગ બનશે. ચીને આ માંગણીઓને ગેરવાજબી અને અત્યંત ખતરનાક ગણાવીને સમગ્ર વાટાઘાટો અટકાવી દીધી.(
(3:05 PM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
