નવી દિલ્હી : સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા નાગરિકો અને બાળકોના સ્વાસ્થ્ય અંગે ગંભીર સવાલો ઉઠાવીને ફટકાર લગાવ્યાના માત્ર બે જ અઠવાડિયામાં ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (FSSAI) દ્વારા સર્વોચ્ચ અદાલતમાં એક મહત્વપૂર્ણ સોગંદનામું દાખલ કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં દેશભરમાં વેચાતા પેકેજ્ડ ખાદ્ય ઉત્પાદનો પર ચરબી, ખાંડ કે મીઠાનું પ્રમાણ વધુ હોય તો લાલ ષટ્કોણ ચેતવણી લેબલ લગાવવાનો કડક પ્રસ્તાવ રજૂ કરવામાં આવ્યો છે. FSSAI ના સંયુક્ત નિયામક ડૉ. કવિતા રામાસ્વામી દ્વારા રજૂ કરાયેલા આ પ્રસ્તાવ મુજબ, ICMR-નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ન્યુટ્રિશન (NIN) ની ૨૦૨૪ની માર્ગદર્શિકાના આધારે જો બે કે તેથી વધુ હાનિકારક ઘટકો નિર્ધારિત મર્યાદા કરતાં વટાઈ જશે તો ગ્રાહકોને એક નજરમાં ખબર પડી જાય તે માટે પેકેટ પર સ્પષ્ટ અક્ષરોમાં ચેતવણી છાપવી અનિવાર્ય બનશે.

આ નવા પ્રસ્તાવિત નિયમોની વિગતવાર રૂપરેખા સ્પષ્ટ કરતા જણાવવામાં આવ્યું છે કે ખાદ્ય ઉત્પાદકો નાના ફોન્ટ કે પ્રિન્ટનો ઉપયોગ કરીને આ ચેતવણીઓને છુપાવી નહીં શકે, કારણ કે લેબલ પર લખાતી ચેતવણીનું અક્ષર કદ પેકેટની પાછળ આપેલા ન્યુટ્રિશન કોષ્ટકના ફોન્ટ કરતા ઓછામાં ઓછું એક બિંદુ મોટું હોવું ફરજિયાત રહેશે. એટલું જ નહીં, જો કોઈ ઉત્પાદનમાં ચરબી અને મીઠાનું પ્રમાણ વધુ હશે તો 'ઉચ્ચ ચરબીયુક્ત મીઠું' અને ખાંડનું પ્રમાણ વધુ હશે તો અલગથી ચેતવણી છાપવામાં આવશે, જ્યારે દેશી ઘી, રસોઈ તેલ, ખાંડ, ગોળ અને મધ જેવા કુદરતી અથવા એક-ઘટકવાળા પરંપરાગત ઉત્પાદનોને આ લાલ ચેતવણી લેબલના નિયમમાંથી ખાસ મુક્તિ આપવામાં આવી છે.

FSSAI દ્વારા આ ફ્રન્ટ-ઓફ-પેક ન્યુટ્રિશન લેબલિંગ (FoPNL) સિસ્ટમને બે ચરણબદ્ધ તબક્કામાં લાગુ કરવાની વ્યુહરચના તૈયાર કરવામાં આવી છે, જેમાં પ્રથમ તબક્કામાં બે કે તેથી વધુ હાનિકારક પોષક તત્વોની વધુ માત્રા ધરાવતા ખાદ્ય પદાર્થોને આવરી લેવાશે અને ત્યારબાદ બીજા તબક્કામાં તેનો વ્યાપ વધારીને એક જ હાનિકારક તત્વ ધરાવતા તમામ ઉત્પાદનોનો સમાવેશ કરાશે જેથી ઉદ્યોગોને પોતાના ઉત્પાદનોની ગુણવત્તા સુધારવા માટે પૂરતો સમય મળી શકે. અગાઉ FSSAI દ્વારા સ્ટાર-રેટિંગ અથવા 'ભારતીય પોષણ રેટિંગ' જેવી વૈકલ્પિક પદ્ધતિઓ પર વિચારણા કરવામાં આવી હતી, પરંતુ કંપનીઓ સાથે સર્વસંમતિ ન સધાતા તે યોજના અટકી ગઈ હતી અને ત્યારબાદ '૩એસ અને અવર હેલ્થ સોસાયટી' દ્વારા દાખલ કરાયેલી જાહેર હિતની અરજી પર સુપ્રીમ કોર્ટે આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો અનુસાર સીધા 'લાલ લેબલ' વાપરવાનો આદેશ આપ્યો હતો.

આ ક્રાંતિકારી પગલાથી હવે સામાન્ય ગ્રાહકો, ખાસ કરીને બાળકો અને સંવેદનશીલ જૂથો સ્ટોરમાંથી કોઈપણ ખાદ્ય વસ્તુ ખરીદતી વખતે જ તે સ્વાસ્થ્યપ્રદ છે કે હાનિકારક તે તુરંત ઓળખી શકશે. આગામી સમયમાં આ નિયમનો કડક અમલ થાય તે માટે અદાલતના આદેશો અનુસાર FSSAI દ્વારા વ્યાપક પાયે તૈયારીઓ શરુ કરી દેવામાં આવી છે, જેનાથી ફૂડ મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરમાં પણ મોટો બદલાવ આવવાની પૂરેપૂરી સંભાવના છે.