​નવી દિલ્હી:  આગામી ૧૨ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૬નો દિવસ ખગોળવિજ્ઞાનની દૃષ્ટિએ અત્યંત વિરલ અને યાદગાર બની રહેશે. આ દિવસે પૃથ્વીવાસીઓ એકસાથે અનેક આકાશી અજાયબીઓના સાક્ષી બનશે. વિશ્વભરના અવકાશપ્રેમીઓની નજર આ દિવસે થનારા વર્ષના સૌથી મોટા 'પૂર્ણ સૂર્યગ્રહણ' પર ટકેલી છે. આ ખગોળીય ઘટના દરમિયાન આકાશમાં ગ્રહોની એક વિશેષ કતાર પણ જોવા મળશે, જે વૈજ્ઞાનિકો માટે પણ કુતૂહલનો વિષય છે.

​કયા દેશોમાં જોવા મળશે પૂર્ણ સૂર્યગ્રહણ?

વૈજ્ઞાનિક ગણતરી મુજબ, ૧૨ ઓગસ્ટે થનારું આ પૂર્ણ સૂર્યગ્રહણ ઉત્તરી રશિયા, ગ્રીનલેન્ડ, આઈસલેન્ડ, સ્પેન અને પોર્ટુગલના અમુક ભાગોમાં પૂર્ણરૂપે દેખાશે. આ વિસ્તારોમાં સૂર્ય સંપૂર્ણપણે ચંદ્ર પાછળ ઢંકાઈ જવાથી બપોરના સમયે પણ અંધારું છવાઈ જશે, જે કુદરતનો એક અલૌકિક નજારો હશે. આ ઉપરાંત, ઉત્તર અમેરિકા, કેનેડા, ઉત્તર-પશ્ચિમ આફ્રિકા અને યુરોપના અનેક દેશોમાં આ ઘટના આંશિક સ્વરૂપે અનુભવાશે, જ્યાં ચંદ્ર સૂર્યની તકતીનો ૯૦ ટકાથી વધુ હિસ્સો આવરી લેશે.

​ભારતની સ્થિતિ અને સમય:

ભારતીય ઉપખંડના રહેવાસીઓ માટે આ ગ્રહણ અંગે સૌથી વધુ પ્રશ્નો ઉઠી રહ્યા છે. સત્તાવાર ખગોળીય અહેવાલ મુજબ, આ સૂર્યગ્રહણ ભારતમાં જોવા મળશે નહીં. ભારતીય સમય અનુસાર, આ ઘટના ૧૨ ઓગસ્ટની રાત્રે ૯:૦૫ વાગ્યે શરૂ થશે. ગ્રહણની મધ્ય અવસ્થા રાત્રે ૧૦:૨૯ થી ૧૧:૧૭ દરમિયાન રહેશે અને તે ૧૨ ઓગસ્ટની મધ્યરાત્રિએ ૧૨:૦૫ વાગ્યે પૂર્ણ થશે. ગ્રહણની અંતિમ અવસ્થા ૧૩ ઓગસ્ટની રાત્રે ૧:૨૯ વાગ્યે સમાપ્ત થશે. ભારતમાં આ સમયે રાત્રિનો સમય હોવાથી આ અદભૂત ખગોળીય ઘટના અહીંથી નરી આંખે જોઈ શકાશે નહીં.

​એક સાથે ત્રણ આકાશી ઘટનાઓનો સમન્વય:

૧૨ ઓગસ્ટનો દિવસ માત્ર સૂર્યગ્રહણ પૂરતો મર્યાદિત નથી. આ દિવસે સૂર્યોદયના લગભગ ૪૫ થી ૭૫ મિનિટ પહેલાં આકાશમાં બુધ, મંગળ, ગુરુ, શનિ, યુરેનસ અને નેપ્ચ્યુન એમ છ ગ્રહો એક જ સીધી રેખામાં ગોઠવાયેલા જોવા મળશે. આ ખગોળીય પરેડમાં મંગળ, ગુરુ અને શનિ જેવા ગ્રહોને સાધનોની મદદ વગર પણ જોઈ શકાય તેવી શક્યતા છે. આ ઉપરાંત, રાત્રિના સમયે 'પરસીડ ઉલ્કાવર્ષા' (Perseid Meteor Shower) પણ ચરમસીમા પર હશે, જે અમાસની અંધારી રાતને કારણે વધુ સ્પષ્ટ અને આકર્ષક દેખાશે.

​સૂર્યગ્રહણની પ્રક્રિયા:

ખગોળશાસ્ત્રીઓના મતે, જ્યારે ચંદ્ર પૃથ્વી અને સૂર્યની વચ્ચે આવે છે અને પૃથ્વી પર સૂર્યના પ્રકાશને આવતા અટકાવે છે, ત્યારે સૂર્યગ્રહણ સર્જાય છે. જ્યારે ચંદ્ર સૂર્યને સંપૂર્ણપણે ઢાંકી દે ત્યારે તેને 'પૂર્ણ સૂર્યગ્રહણ' કહેવામાં આવે છે. ૧૨ ઓગસ્ટની આ ઘટના આખી દુનિયાના વૈજ્ઞાનિકો અને સંશોધકો માટે અવકાશના ઊંડાણપૂર્વકના અભ્યાસ માટે એક સુવર્ણ તક પૂરી પાડશે.