નવી દિલ્‍હી,તા.૧૫: ભારતમાં સોનાના ભાવ સતત વધઘટ થઈ રહ્યા છે. સોનાની ખરીદીથી સંપૂર્ણપણે દૂર રહેવાને બદલે, લોકો નવો અભિગમ અપનાવી રહ્યા છે. ઘણા ગ્રાહકો તેમના જૂના દાગીનાને નવી ડિઝાઇનથી બદલી રહ્યા છે. આનાથી માત્ર તેમના બજેટ પર અસર થતી નથી પરંતુ દેશમાં પહેલાથી ઉપલબ્‍ધ સોનાનો ઉપયોગ પણ વધે છે.

ચીન પછી ભારત વિશ્વમાં સોનાનો બીજો સૌથી મોટો ગ્રાહક દેશ છે. દેશ દર વર્ષે આશરે ૭૦૦ થી ૯૦૦ ટન સોનાની આયાત કરે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય તણાવ અને રૂપિયા પર દબાણ વચ્‍ચે, ભારે સોનાની આયાત દેશના અર્થતંત્ર પર નોંધપાત્ર બોજ મૂકી રહી છે, જેનાથી વેપાર ખાધ વધવાનો ભય છે. જો કે, ભારતીય ઘરોમાં સંગ્રહિત સોનું હવે આ નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદ કરી રહ્યું છે. વિવિધ અંદાજ મુજબ, ભારતીય ઘરોમાં આશરે ૨૫,૦૦૦ થી ૫૦,૦૦૦ ટન સોનું છે.

વર્લ્‍ડ ગોલ્‍ડ કાઉન્‍સિલ અનુસાર, ઓગસ્‍ટ ૨૦૨૬ માં ભારતની સોનાની આયાત ઘટીને ઼૨.૩ બિલિયન થઈ ગઈ. જુલાઈની સરખામણીમાં આમાં ૪૫% ઘટાડો અને એક વર્ષ અગાઉની સરખામણીમાં ૫૮% ઘટાડો હતો. આ સમયગાળા દરમિયાન આયાતનું પ્રમાણ લગભગ ૧૫ થી ૨૦ ટન હોવાનો અંદાજ છે.

CRISIL ના અહેવાલ મુજબ, નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં, કેટલીક મોટી જ્‍વેલરી કંપનીઓ માટે જ્‍વેલરી વેચાણમાંથી થતી આવકમાં જૂનું અને રિસાયકલ કરેલું સોનું ૪૦% થી વધુ હિસ્‍સો ધરાવતું હતું. જોય અલુક્કાસના ચેરમેન જોય અલુક્કાસના જણાવ્‍યા અનુસાર, ઓગસ્‍ટ ૨૦૨૬ માં, કંપનીના વેચાણમાં લગભગ ૭૩% જૂના સોનાનું વિનિમય સામેલ હતું, જે એક વર્ષ પહેલાના સમાન સમયગાળામાં ૫૭% હતું. ટાઇટન સ્‍ટોર્સ પર એક્‍સચેન્‍જ હવે ૫૦% થી વધુ વ્‍યવહારો માટે જવાબદાર છે. કલ્‍યાણ જ્‍વેલર્સમાં, નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં રિસાયકલ કરેલા સોનાનો હિસ્‍સો ૪૬% થી વધુ હતો.

મે મહિનામાં, પ્રધાનમંત્રી નરેન્‍દ્ર મોદીએ લોકોને આગામી વર્ષ માટે સોનું ખરીદવાથી દૂર રહેવા વિનંતી કરી હતી. આ પછી, જૂના સોનાના ઉપયોગને પ્રોત્‍સાહન આપવા પર પણ ભાર મૂકવામાં આવ્‍યો હતો. જો કે, ઘરેણાંના વ્‍યવસાય સાથે સંકળાયેલા લોકો કહે છે કે આ ફેરફાર ફક્‍ત ફુગાવાને કારણે નથી. ગ્રાહકો હવે તેમના બજેટના આધારે ઘરેણાંનું વજન, શુદ્ધતા અને ડિઝાઇન પસંદ કરી રહ્યા છે. જૂના ઘરેણાંનું વિનિમય કરીને, તેઓ ઓછા ખર્ચે નવા ઘરેણાં ખરીદી શકે છે.

જૂના સોનાનો ફરીથી ઉપયોગ કરવાથી ઘરેણાં કંપનીઓને દર વખતે નવું સોનું આયાત કરવાની જરૂરિયાત ઓછી થાય છે. આ દેશના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર પર દબાણ ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. જો કે, ઉદ્યોગ નિષ્‍ણાતો કહે છે કે નવા ઘરેણાં બનાવવા અને બધી માંગને પહોંચી વળવા માટે નવા સોનાની જરૂરિયાત ચાલુ રહેશે. જૂના સોનાનું વિનિમય કંપનીઓના રોકડ પ્રવાહ અને નફાના માર્જિનને પણ અસર કરી શકે છે. આ હોવા છતાં, ઘરોમાં સંગ્રહિત જૂના સોનાનો ફરીથી ઉપયોગ ભારત માટે એક મહત્‍વપૂર્ણ વિકલ્‍પ તરીકે ઉભરી રહ્યો છે.