રાષ્ટ્રીય પરિવાર આરોગ્‍ય સર્વેક્ષણ-૬ (NFHS-6) દર્શાવે છે કે ભારતમાં સ્‍થૂળતા અને ડાયાબિટીસનો બોજ વધી રહ્યો છે, જે ચિતાનો વિષય છે. જો કે, સર્વેક્ષણ આરોગ્‍ય વીમા કવરેજ, રસીકરણ દર, માતા આરોગ્‍ય સંભાળ અને બાળ પોષણ સૂચકાંકોમાં સુધારો દર્શાવે છે. આ દેશની આરોગ્‍ય પ્રણાલીમાં પરિવર્તનને પ્રતિબિબિત કરે છે, જે અગાઉ કુપોષણ અને ચેપી રોગો પર ધ્‍યાન કેન્‍દ્રિત કરતી હતી, પરંતુ હવે બિન-ચેપી રોગો (NCDs) ને સંબોધિત કરી રહી છે.

દેશમાં સ્‍થૂળતાનો બોજ જાહેર આરોગ્‍ય અને આર્થિક ચિતા બની રહ્યો છે. વધુ પડતું શરીરનું વજન ડાયાબિટીસ, હૃદય રોગ, હાયપરટેન્‍શન અને કેન્‍સર માટે એક મુખ્‍ય જોખમ પરિબળ છે. વજન ઘટાડવાની સારવાર અને મેટાબોલિક આરોગ્‍ય સેવાઓની વધતી માંગ વચ્‍ચે આ શોધ આવી છે. મોન્‍જરો, વેગોવી અને ઓઝેમ્‍પિક જેવા ઇન્‍જેક્‍ટેબલ GLP-૧ એગોનિસ્‍ટ્‍સના વેચાણમાં ગયા વર્ષે ૨૧૮% નો વધારો થયો છે. એપ્રિલ ૨૦૨૬ સુધીમાં તેમનું ટર્નઓવર આશરે રૂા.૧,૭૩૬ કરોડ સુધી પહોંચ્‍યું છે, જે એક વર્ષ પહેલા આશરે રૂા.૫૪૫ કરોડ હતું. આ સ્‍થૂળતા અને ડાયાબિટીસની સારવારની વધતી માંગને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

પુરુષો અનેસ્ત્રીઓ બંનેમાં NFHS-5 અને NFHS-6 વચ્‍ચે સ્‍થૂળતાનો વ્‍યાપ વધ્‍યો છે. ૧૫ થી ૪૯ વર્ષની વયનીસ્ત્રીઓમાં સ્‍થૂળતાનું પ્રમાણ ૨૦૨૩-૨૪ માં ૩૦.૭% થયું છે જે ૨૦૧૯-૨૧ માં ૨૪% હતું. પુરુષોમાં, આ આંકડો ૨૨.૯% થી વધીને ૨૭.૩%  થયો છે. સર્વેમાં વધુ વજન અથવા સ્‍થૂળતાને 25 kg/mઑ કે તેથી વધુના બોડી માસ ઇન્‍ડેક્‍સ (BMI) તરીકે વ્‍યાખ્‍યાયિત કરવામાં આવી છે.

સ્‍થૂળતામાં વધારા સાથે બ્‍લડ સુગર સૂચકાંકોમાં પણ ઘટાડો થયો છે, જે દેશમાં ડાયાબિટીસના વધતા ભારણને દર્શાવે છે. NFHS-5 ની સરખામણીમાં, ઉચ્‍ચ અથવા ખૂબ જ ઉચ્‍ચ રક્‍ત ખાંડ ધરાવતા અથવા રક્‍ત ખાંડને નિયંત્રિત કરવા માટે દવા લેતા પુરુષોનું પ્રમાણ ૧૫.૬% થી વધીને ૨૦.૯% થયું છે.સ્ત્રીઓમાં, આ આંકડો ૧૩.૫% થી વધીને ૧૭.૮% થયો છે.

આ તારણો મહત્‍વપૂર્ણ છે કારણ કે ભારતમાં પહેલાથી જ ડાયાબિટીસ ધરાવતી વિશ્વની સૌથી મોટી વસ્‍તી છે. આરોગ્‍ય નિષ્‍ણાતોએ સતત ચેતવણી આપી છે કે ભવિષ્‍યમાં સ્‍થૂળતા આરોગ્‍ય સંભાળના બોજમાં એક મુખ્‍ય પરિબળ બની શકે છે.

તાજેતરના સર્વેમાં NFHS-5 ની તુલનામાં હાઇપરટેન્‍શન સૂચકાંકોમાં થોડો સુધારો જોવા મળ્‍યો છે. જો કે, વધતા જીવનશૈલી જોખમો અને NCDs એક મુખ્‍ય જાહેર આરોગ્‍ય ચિતા રહે છે. ઉચ્‍ચ રક્‍ત દબાણ ધરાવતા અથવા તેને નિયંત્રિત કરવા માટે દવા લેતા પુરુષોનો હિસ્‍સો ૨૪% થી ઘટીને ૨૨.૧% થયો છે, જ્‍યારેસ્ત્રીઓમાં, આ આંકડો ૨૧.૩% થી ઘટીને ૧૯.૪% થયો છે.