ભારતીય રેલવે આગામી 1 જુલાઈથી પોતાના નિયમોમાં મોટો ફેરફાર કરવા જઈ રહી છે. ટ્રેનમાં વગર ટિકિટે સફર કરનારાઓથી લઈને અજાણતા પણ રેલવેના નિયમોનો ભંગ કરનારા મુસાફરો પર હવે તંત્ર લાલઆંખ કરવાનું છે. કેન્દ્ર સરકારના જન વિશ્વાસ (જોગવાઈઓમાં સુધારો) અધિનિયમ અંતર્ગત રેલવે એક્ટમાં મહત્વના સુધારા સૂચવવામાં આવ્યા છે, જેને રાષ્ટ્રપતિ તરફથી પણ મંજૂરી મળી ગઈ છે.

રેલવે બોર્ડ દ્વારા તમામ ઝોનલ રેલવેને આ અંગે માહિતગાર કરી દેવામાં આવ્યા છે. આ નવા સંશોધિત નિયમો 1 જુલાઈથી એક અલગ નોટિફિકેશન દ્વારા દેશભરમાં લાગુ કરવામાં આવે તેવી પ્રબળ શક્યતા છે. આવો જાણીએ કઈ ભૂલ બદલ તમારે કેટલો આકરો દંડ ચૂકવવો પડી શકે છે.

નવા નિયમો મુજબ, રેલવે સ્ટેશન અથવા ટ્રેનની અંદર યોગ્ય અને માન્ય ટિકિટ વગર મુસાફરી કરતા પકડાશો તો ભારે આર્થિક ફટકો પડશે. રેલવે એક્ટની સુધારેલી કલમ 137 હેઠળ, વગર ટિકિટે અથવા અગાઉ વપરાઈ ગયેલી ટિકિટનો ફરીથી ઉપયોગ કરનાર મુસાફરો પાસેથી લાગુ પડતું ભાડું અને વધારાનો ચાર્જ તો વસૂલવામાં આવશે જ, સાથે લઘુત્તમ દંડની રકમ પણ વધારી દેવામાં આવી છે.

• હાલનો લઘુત્તમ દંડ: 250 રૂપિયા
• 1 જુલાઈથી પ્રસ્તાવિત દંડ: 500 રૂપિયા

રેલવે સત્તાધીશોના જણાવ્યા અનુસાર, જે મુસાફરો પકડાયા બાદ આ દંડ કે ચાર્જ ચૂકવવાનો ઇનકાર કરશે અથવા ચૂકવી નહીં શકે, તેમની સામે સક્ષમ અદાલતમાં કાયદેસરની કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.

ઘણીવાર લોકો પરિવારના સભ્ય કે અન્ય કોઈ વ્યક્તિની ટિકિટ પર મુસાફરી કરી લેતા હોય છે, પરંતુ હવે આવું કરવું મુશ્કેલી નોતરી શકે છે. રિઝર્વ્ડ ટિકિટોના દુરુપયોગને રોકવા માટે રેલવેએ નિયમો કડક બનાવ્યા છે. જો કોઈ મુસાફર અન્ય વ્યક્તિના નામે ઈશ્યુ થયેલી ટિકિટ પર મુસાફરી કરતો પકડાશે, તો:

• રેલવે અધિકારીઓ તે ટિકિટ તાત્કાલિક ધોરણે જપ્ત કરી લેશે.
• મુસાફરે ટ્રેનનું નક્કી કરેલું ભાડું અને વધારાનો ચાર્જ ચૂકવવો પડશે.
• આ કિસ્સામાં પણ ઓછામાં ઓછો 500 રૂપિયાનો દંડ ભરવો ફરજિયાત રહેશે.

ટ્રેનમાં મહિલા મુસાફરોની સુરક્ષા અને સુવિધાને વધુ સુદ્રઢ કરવા માટે રેલવેએ મોટું પગલું ભર્યું છે. ટ્રેનમાં મહિલાઓ માટે આરક્ષિત સીટો, બર્થ અથવા આખા કોચ (Ladies Coach)માં જો કોઈ પુરુષ મુસાફર બેઠેલો જોવા મળશે, તો તેની સામે કડક કાર્યવાહી કરાશે.

• નિયમ ભંગ કરનાર પુરુષ મુસાફરને રેલવે તંત્ર 2,500 રૂપિયાનો ભારે દંડ ફટકારી શકે છે.
• આ ઉપરાંત, રેલવે સુરક્ષા કર્મચારીઓ અને અધિકારીઓને સત્તા આપવામાં આવી છે કે તેઓ આવા પુરુષ મુસાફરોને તાત્કાલિક મહિલા કોચમાંથી બહાર ઉતારી શકે છે.

રેલવે પરિસરો અને ટ્રેનના ડબ્બાઓને સ્વચ્છ તેમજ મુસાફરો માટે શાંતિપૂર્ણ બનાવવા માટે પણ નવી જોગવાઈઓ કરવામાં આવી છે.

ગેરકાયદે વેચાણ અને ભીખ માંગવા પર રોક: ટ્રેનના કોચ કે સ્ટેશન પરિસરમાં પરવાનગી વગર સામાન વેચનારા (ફેરીવાળાઓ) અને ભીખ માંગનારાઓ સામે કડક વલણ અપનાવાશે. નિયમ તોડનારને 2,000 રૂપિયા સુધીનો દંડ થઈ શકે છે.

જેલની સજાની જોગવાઈ: જો કોઈ વ્યક્તિ વારંવાર આ ગુનો કરતા પકડાશે, તો તેને એક વર્ષ સુધીની જેલની સજા પણ થઈ શકે છે.

નશો અને ગેરવર્તણૂક: ટ્રેનમાં ઉપદ્રવ મચાવવા, સહ-મુસાફરો સાથે ગેરવર્તણૂક કરવા કે નશાની હાલતમાં પકડાવા બદલ પણ ભારે દંડ વસૂલવાની જોગવાઈ આ નવા સંશોધનોમાં સામેલ છે.

રેલવેના આ તમામ નવા સુધારાઓ પાછળનો મુખ્ય હેતુ મુસાફરોની મુસાફરીને વધુ સુરક્ષિત બનાવવાનો અને રેલવેના નિયમોનું કડક પાલન કરાવવાનો છે. જેથી 1 જુલાઈથી ટ્રેનમાં મુસાફરી કરતી વખતે તમારી પાસે યોગ્ય ટિકિટ હોય અને નિયમોનું પાલન થાય તેની ખાસ તકેદારી રાખવી જરૂરી છે.