નવી દિલ્‍હી,તા.૧૮: હોર્મુઝ સ્‍ટ્રેટના સંપૂર્ણ ખુલવાથી ભારતીય તેલ કંપનીઓ તેમજ આયાતકારો અને નિકાસકારોમાં ખુશીનો માહોલ છે. ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ અમેરિકા અને ઇઝરાયલે ઇરાન પર હુમલો કર્યો હતો અને તે જ દિવસે ઇરાને હોર્મુઝ સ્‍ટ્રેટ બંધ કરી દીધું હતું. આનાથી હોબાળો મચી ગયો હતો, કારણ કે વિશ્વનું ૨૦% તેલ અને તેનો લગભગ ત્રીજા ભાગનો ગેસ આ માર્ગ દ્વારા પસાર થાય છે. જો કે, તે ફરીથી ખુલવાથી, વિશ્વએ રાહતનો શ્વાસ લીધો છે. ભારત જનારા ૪૧ જહાજો હવે હોર્મુઝ સ્‍ટ્રેટ પાર કરવા માટે તૈયાર છે.

TOI ના અહેવાલ મુજબ, આ જહાજો ક્રૂડ ઓઇલ, LPG, ખાતર અને LNG વહન કરી રહ્યા છે. આમાંથી ૨૬ વિદેશી છે અને ૧૫ ભારતીય છે. આમાંથી એક ડઝનથી વધુ જહાજો ખાતર વહન કરી રહ્યા છે, જે ભારત માટે મહત્‍વપૂર્ણ છે. આગામી થોડા મહિનામાં ખરીફ વાવણી શરૂ થવાની તૈયારી છે. દસ ભારતીય જહાજો ક્રૂડ ઓઇલ વહન કરી રહ્યા છે, ચાર LPG વહન કરી રહ્યા છે અને ત્રણ LNG વહન કરી રહ્યા છે. હોર્મુઝ સ્‍ટ્રેટ ખોલવાની જાહેરાત બાદ, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં પણ તીવ્ર ઘટાડો થયો છે.

શુક્રવારે, બ્રેન્‍ટ ક્રૂડ ૯ ટકાથી વધુ ઘટીને $૯૦.૩૮ પ્રતિ બેરલ પર બંધ થયો. ટ્રેડિગ દરમિયાન, તે ૧૧.૫ ટકા ઘટીને  $૮૭.૯ પર બંધ થયો હતો. યુએસ બેન્‍ચમાર્ક WTI ક્રૂડ પણ ૧૧.૪૫ ટકા ઘટીને  $૮૩.૮૫ પ્રતિ બેરલ પર બંધ થયો હતો. ટ્રેડિગ દરમિયાન તે  $૮૦ જેટલું નીચું ગયું હતું. છેલ્‍લા નવ ટ્રેડિગ દિવસોમાં તે ૩૦ ટકાથી વધુ ઘટી ગયું છે.

નિષ્‍ણાતો કહે છે કે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ઘટાડાથી નૂર દરમાં પણ ઘટાડો થશે, જેનો લાભ તમામ ક્ષેત્રોને મળશે. નિકાસકારોને આશા છે કે હોર્મુઝ સ્‍ટ્રેટમાં પરિસ્‍થિતિ ટૂંક સમયમાં સામાન્‍ય થઈ જશે. અમૃતસર સ્‍થિત DRK ફૂડ્‍સના MD અમિત મારવાહએ આશા વ્‍યક્‍ત કરી હતી કે પﾍમિ એશિયામાંથી માંગ વધશે. તેમની કંપનીના ૧૮,૦૦૦ ટન બાસમતી ચોખા ભારતીય બંદરો પર અટવાયેલા છે, જેને હવે ખસેડી શકાય છે.

૪૧ જહાજો ભારત પહોંચવા માટે હોર્મુઝ સ્‍ટ્રેટ પાર કરવાની રાહ જોઈ રહ્યા છે. તેમાંથી ૧૫ ભારતીય જહાજો છે, જ્‍યારે ૨૬ વિદેશી જહાજો છે.

આમાંથી એક ડઝનથી વધુ જહાજો ખાતરથી ભરેલા છે. ભારતીય જહાજોમાંથી, ૧૦ ક્રૂડ વહન કરે છે, ચાર LPG વહન કરે છે અને ત્રણ LNG વહન કરે છે.

મારવાહે કહ્યું, અમે પﾍમિ એશિયામાંથી જથ્‍થાબંધ માંગની અપેક્ષા રાખીએ છીએ. ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ઘટાડાથી નૂર દરમાં ઘટાડો થવાની ધારણા છે. કંપની જેદ્દાહ બંદર સુધી માલ પહોંચાડવા માટે પ્રતિ કન્‍ટેનર  $૭૦૦ ચૂકવતી હતી, પરંતુ ઈરાન યુદ્ધે આ દરમાં ચારથી પાંચ ગણો વધારો કર્યો છે. નિકાસકારોના સંગઠન FIEO ના ડિરેક્‍ટર જનરલ અજય સહાયે કહ્યું, અમે ફક્‍ત પﾍમિ એશિયામાં માલ મોકલી શકીશું નહીં, પરંતુ યુરોપનો માર્ગ પણ ટૂંકો થઈ જશે.

અધિકારીઓ કહે છે કે મધ્‍ય પૂર્વમાં મુસાફરી કરવા માટે લગભગ બે ડઝન જહાજો ભારતીય બંદરો પર રાહ જોઈ રહ્યા છે. એક સરકારી બંદર અધિકારીએ જણાવ્‍યું હતું કે આગામી થોડા દિવસોમાં જ્‍યારે વધુ જહાજો હોર્મુઝ સ્‍ટ્રેટમાંથી પસાર થશે ત્‍યારે ચિત્ર સ્‍પષ્ટ થઈ જશે. હોર્મુઝ સ્‍ટ્રેટની પﾍમિથી જહાજોને ભારત પહોંચવામાં ચારથી છ દિવસ લાગે છે. હોર્મુઝ સ્‍ટ્રેટ ખુલવાથી નોંધપાત્ર ફાયદો થશે. રાહત, ખાસ કરીને ઉર્જા પુરવઠા પર દબાણ ઘટાડવું