નવી દિલ્‍હી તા.૧૫: કેન્‍દ્ર સરકારે વધતા સોનાની આયાત બિલને રોકવા અને સ્‍થાનિક બજારને નિયંત્રિત કરવા માટે એક મોટું પગલું ભર્યું છે. ફોરેન ટ્રેડ ડિરેક્‍ટોરેટ જનરલ (DGFT) એ રત્‍નો અને દાગીના નિકાસકારો માટે ડ્‍યુટી-ફ્રી સોનાની આયાતના નિયમો તાત્‍કાલિક અસરથી કડક કર્યા છે. હવે, એડવાન્‍સ ઓથોરાઇઝેશન (AA) હેઠળ, કોઈપણ નિકાસકાર પ્રતિ લાઇસન્‍સ મહત્તમ ૧૦૦ કિલો સોનું ડ્‍યુટી-ફ્રી આયાત કરી શકશે. આનાથી જ્‍વેલરી ક્ષેત્ર માટે ખર્ચ વધવાની શક્‍યતા છે, જે ભવિષ્‍યમાં સોનાના ભાવ પર સીધી અસર કરી શકે છે.

સરકારે સોના પર આયાત ડ્‍યુટી ૬% થી વધારીને ૧૫% કર્યા પછી આ નિર્ણય લેવામાં આવ્‍યો છે. નવા નિયમો અનુસાર, પહેલીવાર લાઇસન્‍સ માટે અરજી કરનારા નિકાસકારોના ઉત્‍પાદન એકમોનું પ્રાદેશિક અધિકારીઓ દ્વારા નિરીક્ષણ કરવામાં આવશે. આ નિરીક્ષણ યુનિટની ક્ષમતા અને કાર્યકારી સ્‍થિતિ ચકાસશે. નવું લાઇસન્‍સ મેળવવા માંગતા નિકાસકારોએ તેમની અગાઉની આયાત જવાબદારીઓના ઓછામાં ઓછા ૫૦% પૂર્ણ કરવા પડશે. આમ કરવામાં નિષ્‍ફળતાના પરિણામે નવું આયાત લાઇસન્‍સ મળશે.

લાઇસન્‍સ ધારકોએ દર ૧૫ દિવસે પ્રાદેશિક સત્તાવાળાને સ્‍વતંત્ર ચાર્ટર્ડ એકાઉન્‍ટન્‍ટ (CA) દ્વારા પ્રમાણિત રિપોર્ટ સબમિટ કરવો પડશે, જેમાં તેમના સોનાની આયાત અને નિકાસની વિગતો હશે.

પ્રાદેશિક અધિકારીઓએ દર મહિને DGFT મુખ્‍યાલયને એક સંકલિત રિપોર્ટ પણ સબમિટ કરવો પડશે, જેનાથી કેન્‍દ્ર સરકાર દેશભરમાં સોનાના વ્‍યવહારોનું નિરીક્ષણ કરી શકશે.

૨૦૨૫-૨૬ દરમિયાન ભારતમાં સોનાની આયાતે અગાઉના તમામ રેકોર્ડ તોડી નાખ્‍યા. મૂલ્‍યની દ્રષ્ટિએ, સોનાની આયાત ૨૪% થી વધુ વધીને ડોલર ૭૧.૯૮ બિલિયનની ઐતિહાસિક ઊંચી સપાટીએ પહોંચી ગઈ.

ભારતમાં આયાત કરાયેલા કુલ સોનામાં સ્‍વિટ્‍ઝર્લેન્‍ડનો હિસ્‍સો આશરે ૪૦% છે. આ પછી સંયુક્‍ત આરબ અમીરાત (૧૬%) અને દક્ષિણ આફ્રિકા (૧૦%) આવે છે.

ઓલ ઇન્‍ડિયા જેમ્‍સ એન્‍ડ જ્‍વેલરી કાઉન્‍સિલે આ સરકારના નિર્ણય પર ચિતા વ્‍યક્‍ત કરી છે. ઉદ્યોગ માને છે કે આયાત જકાતમાં નોંધપાત્ર વધારો અને કડક નિયમો ગ્રે માર્કેટને વેગ આપી શકે છે અને દેશમાં સોનાની દાણચોરીમાં વધારો કરી શકે છે.