નવી દિલ્‍હી,તા.૩૦: સરકારે દવાની દેખરેખને મજબૂત બનાવવા અને નકલી બનાવટને રોકવા માટે ડ્રગ્‍સ રૂલ્‍સ, ૧૯૪૫ માં સુધારો કર્યો છે. આનાથી હવે વિવિધ રસીઓ અને દવાઓ પર QR અથવા બારકોડ લગાવવાનું ફરજિયાત બનશે. અગાઉ, આ નિયમ ફક્‍ત ટોચની ૩૦૦ દવા બ્રાન્‍ડ્‍સને આવરી લેતો હતો.

કેન્‍દ્ર સરકારે તાજેતરમાં એક મોટા ફેરફારની જાહેરાત કરી છે. આરોગ્‍ય મંત્રાલય દ્વારા જારી કરાયેલા એક જાહેરનામામાં હવે દેશમાં વિવિધ દવાઓ અને રસીઓ પર QR  કોડ આધારિત દેખરેખ પ્રણાલી લાગુ કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્‍યો છે. આનો અર્થ એ થયો કે સરકારે હવે એક એવું માળખું સ્‍થાપિત કરવા માટે પગલાં લીધા છે જે દરેક દર્દીને આપવામાં આવતી દવાઓ વિશેની માહિતી જ નહીં, પરંતુ ગ્રાહકોને પણ સુલભ હશે.

સરકારે ડ્રગ મોનિટરિગને મજબૂત બનાવવા અને નકલી દવાઓને કાબુમાં લેવા માટે ડ્રગ્‍સ રૂલ્‍સ, ૧૯૪૫ માં સુધારો કર્યો છે. આ સુધારો નિયમોના શેડ્‍યૂલ H2 ના અવકાશને વિસ્‍તૃત કરે છે.

નવા નિયમો હેઠળ, દવા ઉત્‍પાદકો માટે પ્રાથમિક પેકેજિગ લેબલ પર બારકોડ અથવા ક્‍વિક રિસ્‍પોન્‍સ (QR ) કોડ છાપવો અથવા જોડવો ફરજિયાત છે. જો પ્રાથમિક પેકેજિગ પર જગ્‍યા મર્યાદિત હોય, તો તે કોઈપણ અન્‍ય પેકેજિગ પર છાપી શકાય છે, પછી ભલે તે અંદર હોય કે બહાર.

અગાઉ, QR  કોડ પ્રિન્‍ટિંગ આવશ્‍યકતા ફક્‍ત દેશની ટોચની ૩૦૦ દવા બ્રાન્‍ડ્‍સ માટે લાગુ પડતી હતી. જો કે, આ સુધારા સાથે QR  કોડ પ્રિન્‍ટિંગ આવશ્‍યકતાનો અવકાશ ફાર્માસ્‍યુટિકલ કંપનીઓ અને અન્‍ય ઘણી દવા બ્રાન્‍ડ્‍સ સુધી વિસ્‍તરશે.

નવા નિયમ હેઠળ, NDPS એક્‍ટ, ૧૯૮૫ હેઠળ આવરી લેવામાં આવતી બધી રસીઓ, એન્‍ટિવાયરલ, એન્‍ટિબાયોટિક્‍સ, કેન્‍સર વિરોધી દવાઓ અને બધી નાર્કોટિક અને વ્‍યસનકારક દવાઓને આ ડિજિટલ ટ્રેકિગ સિસ્‍ટમના દાયરામાં લાવવામાં આવી છે.

દવા પેકેજિગ પરના QR  કોડને સ્‍કેન કરવાથી દવા વિશે નવ મુખ્‍ય માહિતી બહાર આવશે. આમાં દવાનો અનન્‍ય ઓળખ કોડ, બ્રાન્‍ડ અને જેનેરિક નામ, ઉત્‍પાદકનું નામ અને સરનામું, બેચ નંબર, ઉત્‍પાદન તારીખ, સમાપ્તિ તારીખ અને ઉત્‍પાદન લાઇસન્‍સ નંબરનો સમાવેશ થાય છે. આનો અર્થ એ છે કે ગ્રાહકો દવા વિશેની બધી માહિતી, તેની ગુણવત્તા સહિત, ઍક્‍સેસ કરી શકશે અને અસલી અને નકલી વચ્‍ચે તફાવત કરી શકશે