નવી દિલ્‍હી તા.૨૬: કેન્‍દ્ર સરકારે શુક્રવારે શ્રેષ્ઠ, ડેટા-આધારિત અને ટેક્રોલોજી-સક્ષમ આરોગ્‍યસંભાળ વ્‍યવસ્‍થા ઊભી કરવાના ઉદ્દેશ્‍ય સાથે અનેક નવી ડિજિટલ સ્‍વાસ્‍થ્‍ય પહેલ શરૂ કરી છે. આ માળખા હેઠળ, નેશનલ હેલ્‍થ ઓથોરિટી (NHA) એ સ્‍વાસ્‍થ્‍ય સંબંધિત ડેટાના સુરક્ષિત ઉપયોગને સરળ બનાવવા, વીમા દાવાઓના નિકાલને ઝડપી બનાવવા અને આરોગ્‍યસંભાળ પ્રદાતાઓ વચ્‍ચે સુલભ ડિજિટલ જોડાણ સક્ષમ કરવા માટે મહત્‍વપૂર્ણ સાધનો રજૂ કર્યા છે.

આ પહેલની શરૂઆત કેન્‍દ્રીય સ્‍વાસ્‍થ્‍ય અને પરિવાર કલ્‍યાણ તથા રસાયણ અને ખાતર મંત્રી જે.પી. નડ્ડા દ્વારા નવી દિલ્‍હીમાં યોજાયેલા આરોગ્‍ય મંથન ૨૦૨૬ કાર્યક્રમમાં કરવામાં આવી હતી. આ કાર્યક્રમ આયુષ્‍માન ભારત પ્રધાનમંત્રી જન આરોગ્‍ય યોજના (AB PM-JAY) ના આઠ વર્ષ અને આયુષ્‍માન ભારત ડિજિટલ મિશનના પાંચ વર્ષ પૂર્ણ થવાના ઉપલક્ષમાં યોજાયો હતો.

નેશનલ હેલ્‍થકેર પ્રોવાઇડર્સ રજિસ્‍ટ્રી (NHPR) મોબાઇલ એપ્‍લિકેશન વીમા કંપનીઓ (પેયર્સ) માટે નેશનલ હેલ્‍થ ક્‍લેમ્‍સ એક્‍સચેન્‍જ (NHCX) અમલીકરણ માર્ગદર્શિકા મોડેલ ડિજિટલ હેલ્‍થ સેન્‍ટર માટે માર્ગદર્શિકા સિક્‍યોર ડેટા એન્‍વાયર્નમેન્‍ટ (SDE) એપ્‍લિકેશન AB PM-JAY હેઠળ વીમા દાવાઓના સ્‍વચાલિત સમાધાન માટે એક વિશિષ્ટ માળખું નેશનલ હેલ્‍થ ઓથોરિટી (NHA) દ્વારા ઇન્‍ડિયન ઇન્‍સ્‍ટિટ્‍યૂટ ઓફ સાયન્‍સ (IISc), બેંગલુરુના સહયોગથી વિકસાવવામાં આવેલ, આ સિક્‍યોર ડેટા એન્‍વાયર્નમેન્‍ટનો હેતુ આયુષ્‍માન ભારત અને ડિજિટલ મિશન દ્વારા જનરેટ થયેલા આરોગ્‍ય ડેટાની નિયંત્રિત એક્‍સેસ અને વિશ્‍લેષણને સરળ બનાવવાનો છે. સરકાર દ્વારા માન્‍યતા પ્રાપ્ત સંસ્‍થાઓ સમર્પિત અને સુરક્ષિત ફણ્‍ખ્‍ સિસ્‍ટમમાં આ ડેટાનું વિશ્‍લેષણ કરી શકશે, અને ડેટામાંથી મેળવેલા તારણો માન્‍યતા પછી જ જાહેર કરવામાં આવશે.

આ સિસ્‍ટમ આરોગ્‍ય સંશોધન, સરકારી યોજના આયોજન, પરિણામ વિશ્‍લેષણ અને આર્ટિફિશિય ઈન્‍ટેલિજન્‍સ (AI) સાથે જવાબદાર પ્રયોગોને પ્રોત્‍સાહન આપવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે, આ બધું વ્‍યક્‍તિગત ડેટાની સંપૂર્ણ સુરક્ષા સુનિﾍતિ કરતી વખતે. આ પહેલ મહત્‍વપૂર્ણ છે કારણ કે સરકાર દર્દીની ગોપનીયતા સાથે સમાધાન કર્યા વિના નીતિ નિર્માણ માટે ડિજિટલ આરોગ્‍ય ડેટાના આ વધતા જથ્‍થાનો ઉપયોગ કરવાનો હેતુ ધરાવે છે.

બીજી મુખ્‍ય પહેલ આયુષ્‍માન ભારતના દાવાઓના સ્‍વચાલિત સમાધાન માટેનું માળખું છે. ટેકનોલોજી, ડેટા અને વિશ્‍લેષણનો ઉપયોગ કરીને, આ સિસ્‍ટમ વીમા દાવાઓની પ્રક્રિયા અને સમાધાનને સુવ્‍યવસ્‍થિત કરશે. તે મેન્‍યુઅલ હસ્‍તક્ષેપ પર નિર્ભરતા ઘટાડશે, જેનાથી યોજનાની પારદર્શિતા વધશે અને દાવાની પતાવટ ખૂબ ઝડપી બનશે.

વીમા કંપનીઓ માટે જારી કરાયેલ NHCX અમલીકરણ માર્ગદર્શિકાનો હેતુ પ્રમાણિત ડિજિટલ દાવા પ્રક્રિયાઓ દ્વારા વીમા કંપનીઓ અને હોસ્‍પિટલો વચ્‍ચે સંકલનને મજબૂત બનાવવાનો છે. નેશનલ હેલ્‍થ ક્‍લેમ્‍સ એક્‍સચેન્‍જ (NHCX) ની કલ્‍પના એક શેર કરેલ ડિજિટલ પ્‍લેટફોર્મ તરીકે કરવામાં આવી છે જે હોસ્‍પિટલો અને વીમા કંપનીઓને જોડે છે, જે આરોગ્‍ય વીમા વ્‍યવહારોને વધુ પારદર્શક અને સીમલેસ બનાવે છે.

દરમિયાન, NHPR મોબાઇલ એપ્‍લિકેશન અને મોડેલ ડિજિટલ હેલ્‍થ સેન્‍ટર્સ માટે બહાર પાડવામાં આવેલી માર્ગદર્શિકાનો હેતુ ડિજિટલ ઇન્‍ફ્રાસ્‍ટ્રક્‍ચરને મજબૂત બનાવવા અને આરોગ્‍યસંભાળ પ્રદાતાઓની ભાગીદારી વધારવાનો છે, જેથી તેઓ વ્‍યાપક આયુષ્‍માન ભારત ડિજિટલ મિશન નેટવર્ક સાથે વધુ સારી રીતે સંકલિત થઈ શકે.

સભાને સંબોધતા, આરોગ્‍ય મંત્રી જે.પી. નડ્ડાએ જણાવ્‍યું હતું કે આયુષ્‍માન ભારત અને ડિજિટલ મિશનની અત્‍યાર સુધીની સફર આરોગ્‍ય ક્ષેત્રે ટેકનોલોજીની વિકસતી અને મહત્‍વપૂર્ણ ભૂમિકાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. તેમણે નોંધ્‍યું હતું કે ડિજિટલ પ્રણાલીઓ દર્દીઓની ઓળખની ચકાસણી (authentication) કરવી, મંજૂરીઓ મેળવવી અને વિવિધ સ્‍થળોએ સારવારની સુલભતા વધારવાનું કામ સતત સરળ બનાવી રહી છે.

આરોગ્‍ય મંત્રી જે.પી. નડ્ડાએ કહ્યું, આ નવી પહેલો ડિજિટલ આરોગ્‍ય સેવાઓને વધુ મજબૂત બનાવશે, આરોગ્‍ય-સંબંધિત ડેટાના સુરક્ષિત ઉપયોગને પ્રોત્‍સાહન આપશે અને આરોગ્‍ય સંશોધન, નવીનતા તથા ડેટા-આધારિત નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયા માટે નવા માર્ગો ખોલશે.

સરકારના જણાવ્‍યા અનુસાર, અત્‍યાર સુધીમાં આયુષ્‍માન ભારત યોજના હેઠળ ૬૦ કરોડથી વધુ લાભાર્થીઓની નોંધણી કરવામાં આવી છે. આ યોજના હેઠળ, ૧૩ કરોડથી વધુ હોસ્‍પિટલ દાખલ થવાના કિસ્‍સાઓ માટે રૂા.૨ લાખ કરોડથી વધુની મફત સારવાર પૂરી પાડવામાં આવી છે.