નવી દિલ્‍હી તા.૨૯: ભારતીય શેરબજારનો મુખ્‍ય સૂચકાંક નિફટી ૨૦૨૬ માં અત્‍યાર સુધીમાં ૧૩% થી વધુ ઘટ્‍યો છે. જો આ ઘટાડો વર્ષના છેલ્‍લા ત્રણ મહિનામાં ચાલુ રહે, તો ૨૦૧૧ પછી, નિફટી માટે આ ૧૫ વર્ષમાં સૌથી ખરાબ કેલેન્‍ડર વર્ષ હોઈ શકે છે. ૨૦૧૧ માં, નિફટી ૫૦ લગભગ ૨૫%  ઘટ્‍યો.

આ પરિસ્‍થિતિ એવા બજાર માટે નોંધપાત્ર પરિવર્તન દર્શાવે છે જે તાજેતરમાં સુધી, વિશ્વના સૌથી મોંઘા ઇક્‍વિટી બજારોમાંનું એક હતું અને વૈશ્વિક આંચકા છતાં મજબૂત રહ્યું. નિફટી તેનો ઘટાડો ચાલુ .રાખે છે  સવારે ૧૧:૩૦ વાગ્‍યે, નિફટી લગભગ ૫૦ પોઈન્‍ટ ઘટીને ૨૨,૭૩૧.૫૦ પર ટ્રેડ થઈ રહ્યો હતો. શેરબજારના રોકાણકારોને નોંધપાત્ર નુકસાન થયું છે.

બજારમાં ઘટાડા માટે ત્રણ મુખ્‍ય કારણો બહાર આવ્‍યા છે. આમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ, યુએસ બોન્‍ડ યીલ્‍ડ અને ડોલરમાં મજબૂતાઈનો સમાવેશ થાય છે. પﾍમિ એશિયામાં સંઘર્ષને કારણે આ વર્ષની શરૂઆતમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધારો થયો હતો. ભારત તેની તેલની જરૂરિયાતોનો મોટો હિસ્‍સો આયાત કરે છે, તેથી ક્રૂડ ઓઈલના ઊંચા ભાવ ફુગાવા, ચાલુ ખાતા, કોર્પોરેટ માર્જિન અને રૂપિયા પર દબાણ વધારે છે. આનાથી રોકાણકારોને ફુગાવા અને વ્‍યાજ દરો અંગે ચિતાઓ ફરી વધી છે.

૨૦૨૬ ના પ્રથમ ક્‍વાર્ટરમાં નિફટીમાં સૌથી મોટો ઘટાડો જોવા મળ્‍યો, જ્‍યારે ઇન્‍ડેક્‍સ લગભગ ૧૫% ઘટ્‍યો. ત્‍યારબાદ એપ્રિલ-જૂન ક્‍વાર્ટરમાં બજાર લગભગ ૭% સુધર્યું, પરંતુ પછી જુલાઈ-સપ્‍ટેમ્‍બર ક્‍વાર્ટરમાં ફરી લગભગ ૫% ઘટ્‍યું.

આ નબળાઈની અસર ફક્‍ત ૨૦૨૬ પૂરતી મર્યાદિત નથી. સપ્‍ટેમ્‍બર ૨૦૨૪ ના અંતથી નિફટી લગભગ ૧૨% નીચે છે. જો કે, વ્‍યાપક બજારના કેટલાક ભાગોએ સારો દેખાવ કર્યો છે, અને નિફટી મિડકેપ અને સ્‍મોલકેપ સૂચકાંકો આ વર્ષે અત્‍યાર સુધી ઉપર છે.

બજાર પર સૌથી મોટું દબાણ વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FPIs) દ્વારા વેચાણ રહ્યું છે.

વિદેશી રોકાણકારોએ ઓગસ્‍ટ ૨૦૨૬ સુધીમાં ભારતીય ઇક્‍વિટીમાંથી રેકોર્ડ ડોલર ૨૪.૬ બિલિયન પાછા ખેંચી લીધા હતા. જોકે, તેઓ ઓગસ્‍ટમાં ખરીદદારો તરીકે પાછા ફર્યા.

વિદેશી મૂડીનો એક ભાગ તાઇવાન અને દક્ષિણ કોરિયા જેવા AI- અને સેમિકન્‍ડક્‍ટર-કેન્‍દ્રિત બજારોમાં વહેતો થયો, જ્‍યાં ટેકનોલોજી અને સેમિકન્‍ડક્‍ટર શેરોમાં મજબૂત વધારો જોવા મળ્‍યો.

વિશ્‍લેષકોના મતે, ભારતમાં AI થી સીધો લાભ મેળવતી કંપનીઓના મર્યાદિત પ્રતિનિધિત્‍વને કારણે ભારતીય બજારને આ વૈશ્વિક રોકાણ થીમથી એટલો ફાયદો થયો નથી.

સપ્‍ટેમ્‍બરમાં વિદેશી વેચાણ ચાલુ રહ્યું. મહિનાના પહેલા પખવાડિયામાં, FPIs એ ભારતીય ઇક્‍વિટીમાંથી રૂા.૧૩,૧૩૮ કરોડ પાછા ખેંચી લીધા.

સપ્‍ટેમ્‍બરના મધ્‍ય સુધીમાં, ૨૦૨૬ માં વિદેશી વેચાણની કુલ રકમ આશરે રૂા.૨.૩૭ લાખ કરોડ સુધી પહોંચી ગઈ હતી.

મોતિલાલ ઓસ્‍વાલના અંદાજ મુજબ, છેલ્‍લા ૨૪ મહિનામાં વિદેશી રોકાણકારોએ ભારતીય બજારમાંથી આશરે રૂા.૫૬ બિલિયન ઉપાડ્‍યા છે. આ રકમ પાછલા આઠ વર્ષમાં કુલ FII રોકાણ જેટલી હોવાનું કહેવાય છે.

જોકે, સ્‍થાનિક સંસ્‍થાકીય રોકાણકારોએ આ દબાણને મોટાભાગે શોષી લીધું છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, સ્‍થાનિક સંસ્‍થાઓએ આશરે રૂા.૧૭૭ બિલિયનનું રોકાણ કર્યું હતું. આનાથી દર મહિને રૂા.૩૦,૦૦૦ કરોડથી વધુના મ્‍યુચ્‍યુઅલ ફંડ SIP પ્રવાહમાં પણ ફાળો આપ્‍યો હતો.

૨૦૨૬ ના છેલ્‍લા ક્‍વાર્ટરમાં નિફટી એકસાથે અનેક પરિબળોનો સામનો કરી રહ્યો છે. કમાણી વૃદ્ધિ અને સ્‍થાનિક રોકાણ બજારને ટેકો આપી રહ્યા છે, પરંતુ વિદેશી રોકાણકારોનું વળતર હજુ સુધી નિર્ણાયક રહ્યું નથી. બીજી બાજુ, મોંઘુ ક્રૂડ તેલ, નબળું રૂપિયો, ફુગાવો અને વ્‍યાજ દરના વલણો આગામી મહિનાઓમાં બજારની દિશા નક્કી કરતા મુખ્‍ય પરિબળો હશે