નવી દિલ્હી: વિદેશમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવાની આકાંક્ષા રાખતા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે એક અત્યંત મહત્વના અને ખુશીના સમાચાર સામે આવ્યા છે. ભારત અને ન્યુઝીલેન્ડ વચ્ચે તાજેતરમાં થયેલા મુક્ત વેપાર કરાર (Free Trade Agreement - FTA) એ માત્ર આર્થિક કે વ્યાપારિક સંબંધો પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેણે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્ય માટે અપેક્ષા અને સ્પષ્ટતાના નવા દ્વાર ખોલી દીધા છે. એવા સમયે જ્યારે વિશ્વના અન્ય મોટા દેશો પોતાની વિઝા પ્રણાલીને વધુ કડક અને અણધારી બનાવી રહ્યા છે, ત્યારે આ કરાર આંતરરાષ્ટ્રીય શિક્ષણ જગતમાં એક નવો જ માર્ગ ચીંધી રહ્યો છે. હવે વિદ્યાર્થીઓની અવરજવરને માત્ર એક ઇમિગ્રેશન પોલિસી તરીકે નહીં, પરંતુ લાંબા ગાળાના કૌશલ્ય અને રોજગારના વિકાસ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
આ કરારની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે ન્યુઝીલેન્ડે પોતાના ઇતિહાસમાં પહેલીવાર કોઈ દેશ સાથે વિદ્યાર્થીઓની ગતિશીલતા (સ્ટુડન્ટ મોબિલિટી) અને અભ્યાસ પછીના કામના અધિકારો (પોસ્ટ-સ્ટડી વર્ક રાઇટ્સ)ને સત્તાવાર રીતે દ્વિપક્ષીય માળખામાં સામેલ કર્યા છે. આનાથી ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે નીતિગત અનિશ્ચિતતાઓનો અંત આવશે. હવે સ્થાનિક રાજકારણ કે ઇમિગ્રેશનના બદલાતા નિયમો વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્યને પ્રભાવિત નહીં કરી શકે, કારણ કે આ જોગવાઈઓને મજબૂત દ્વિપક્ષીય સમજૂતીનું પીઠબળ મળ્યું છે.
અભ્યાસ દરમિયાન અને બાદમાં કામ કરવાના અધિકારોની સંપૂર્ણ વિગતો:
•    પાર્ટ-ટાઇમ જોબ: અભ્યાસ ચાલુ હોય તે દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓ અઠવાડિયામાં ૨૦ કલાક સુધી કામ કરી શકશે. ભવિષ્યમાં ગમે તેવા પોલિસી ફેરફાર થાય તો પણ આ હક સુરક્ષિત રહેશે.
•    STEM અંડરગ્રેજ્યુએટ અને માસ્ટર્સ: વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી, એન્જિનિયરિંગ અને ગણિત (STEM)ના ગ્રેજ્યુએટ તેમજ માસ્ટર ડિગ્રી મેળવનારા વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ બાદ ૩ વર્ષ સુધી ત્યાં રહીને કામ કરી શકશે.
•    પીએચડી (PhD) સ્નાતકો: ડોક્ટરલ સ્નાતકો માટે આ મર્યાદા લંબાવીને ૪ વર્ષ સુધીની વિસ્તૃત કાર્ય તક આપવામાં આવી છે.
આ કરાર માત્ર ભણતર અને ઇન્ટર્નશિપ પૂરતો સીમિત નથી, પરંતુ તે શિક્ષણથી સીધા કાયમી રોજગાર તરફ લઈ જતો એક મજબૂત સેતુ છે. ન્યુઝીલેન્ડ સરકારે કુશળ ભારતીય વ્યાવસાયિકો માટે ૫,૦૦૦ વિઝાનો એક વિશેષ ક્વોટા નક્કી કર્યો છે. આ વ્યવસ્થા હેઠળ ટેકનોલોજી, એન્જિનિયરિંગ, હેલ્થકેર (આરોગ્ય સંભાળ), શિક્ષણ અને બાંધકામ (કન્સ્ટ્રક્શન) જેવા ક્ષેત્રોને આવરી લેવાયા છે, જે ન્યુઝીલેન્ડમાં ભારે માંગ ધરાવે છે. આના કારણે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ હવે આકાંક્ષાના આધારે નહીં પરંતુ સીધા પરિણામ અને નોકરીની ઉપલબ્ધતાને ધ્યાનમાં રાખીને પોતાના કોર્સની પસંદગી કરી શકશે.
અલબત્ત, શિક્ષણ જગતના નિષ્ણાતો અને વનસ્ટેપ ગ્લોબલના સ્થાપક અને ડિરેક્ટર અરિત્રા ઘોષાલના જણાવ્યા અનુસાર, આ કરાર તકો તો લાવે છે પરંતુ તે બજારની સ્પર્ધાને નાબૂદ કરતો નથી. અંતે તો વિદ્યાર્થીઓની વ્યક્તિગત ક્ષમતા, ઇન્ટરવ્યુની તૈયારી અને ત્યાંના શ્રમ બજારની સ્થિતિ જ નોકરી અપાવવામાં મહત્વનો ભાગ ભજવશે. આ નવી વ્યવસ્થામાં ફાયદો એ જ વિદ્યાર્થીઓને મળશે જેઓ સમય પારખીને કૌશલ્ય આધારિત શિક્ષણની પસંદગી કરશે અને આ માળખાકીય માર્ગો પર વહેલાસર આગળ વધશે.