મુંબઈ: મહારાષ્ટ્રના નાસિક જિલ્લાના માલેગાંવમાં વર્ષ ૨૦૦૬માં થયેલા ભયાનક બોમ્બ વિસ્ફોટના કેસમાં બોમ્બે હાઈકોર્ટે એક અત્યંત મહત્વનો ચુકાદો આપ્યો છે. હાઈકોર્ટે આ કેસમાં આરોપી તરીકે નામ આપવામાં આવેલા ચાર વ્યક્તિઓ - રાજેન્દ્ર ચૌધરી, ધન સિંહ, મનોહર નરવરિયા અને લોકેશ શર્માને પુરાવાના અભાવે તમામ આરોપોમાંથી મુક્ત કર્યા છે. આ સાથે જ અદાલતે રાષ્ટ્રીય તપાસ એજન્સી (NIA) ની કાર્યશૈલી પર ગંભીર પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે.

મુખ્ય ન્યાયાધીશ શ્રી ચંદ્રશેખર અને ન્યાયાધીશ શ્યામ ચાંડકની ખંડપીઠે અવલોકન કર્યું કે NIA એ આ કેસમાં અગાઉની તપાસ એજન્સી ATS (આતંકવાદ વિરોધી ટુકડી) દ્વારા એકત્રિત કરવામાં આવેલા મહત્વના પુરાવાઓને "સંપૂર્ણપણે અવગણ્યા" છે. અદાલતે કહ્યું કે ATS ની તપાસમાં જે પુરાવા મળ્યા હતા, તે અને NIA ની નવી વાર્તા એકબીજાથી તદ્દન વિરોધાભાસી છે. હાઈકોર્ટે એ પણ નોંધ્યું કે NIA પાસે આરોપીઓ વિરુદ્ધ કોઈ સજ્જડ પુરાવા નથી અને તેમનો કેસ માત્ર 'સાંભળેલી વાતો' અને સંજોગોવશાત્ પુરાવા પર આધારિત છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે ૮ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૦૬ના રોજ માલેગાંવની હમીદિયા મસ્જિદ અને બડા કબ્રસ્તાન પાસે થયેલા ચાર વિસ્ફોટોમાં ૩૧ નિર્દોષ લોકોના મોત થયા હતા અને ૩૦૦થી વધુ લોકો ઘાયલ થયા હતા. આ કેસમાં શરૂઆતમાં નવ મુસ્લિમ યુવકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ બાદમાં NIA એ કેસ સંભાળ્યો ત્યારે જમણેરી ઉગ્રવાદીઓના નામ સામે આવ્યા હતા. હાઈકોર્ટે આશ્ચર્ય વ્યક્ત કર્યું કે NIA એ શા માટે નવી સામગ્રી એકત્રિત કરી નથી અને માત્ર જૂના નિવેદનો પર આધાર રાખ્યો છે. આ ચુકાદાથી ૨૦ વર્ષ બાદ પણ એ પ્રશ્ન અનુત્તર રહ્યો છે કે આખરે ૩૧ લોકોના મોતના ગુનેગાર કોણ છે?

હાઈકોર્ટના ચુકાદાના મુખ્ય અંશ:

• NIA ને ફટકાર: અગાઉની તપાસ એજન્સી ATS અને CBI ના પુરાવાઓને કેમ ભૂંસી નાખવામાં આવ્યા તે અંગે એજન્સી પાસે કોઈ જવાબ નથી.
• ન્યાયિક પ્રક્રિયા: વિશેષ અદાલતે (Special Court) આરોપીઓ સામે ચાર્જ ફ્રેમ કરતી વખતે પૂરતું મન લાગુ કર્યું નથી.
• પુરાવાનો અભાવ: ઘટનાસ્થળે કોઈ પણ સાક્ષીએ આ ચાર આરોપીઓને બોમ્બ પ્લાન્ટ કરતા જોયા હોવાની જુબાની આપી નથી.
• વિરોધાભાસ: ATS અને NIA ના બે અલગ-અલગ સંસ્કરણો વચ્ચે કોઈ તાલમેલ નથી, જે ન્યાયિક રીતે સ્વીકાર્ય નથી.

ઐતિહાસિક પૃષ્ઠભૂમિ:

માલેગાંવ વિસ્ફોટ કેસમાં છેલ્લા બે દાયકામાં અનેક વળાંકો આવ્યા છે. તપાસ એજન્સીઓના બદલાતા વલણ અને પુરાવાઓના વિરોધાભાસને કારણે આ કેસ ભારતીય ન્યાયતંત્રમાં એક જટિલ રહસ્ય બની ગયો છે. હાઈકોર્ટના આદેશ બાદ હવે કેસની અંતિમ દિશા શું હશે તેના પર સૌની નજર છે.