બેઇજિંગ : વિશ્વના બે સૌથી શક્તિશાળી નેતાઓ, અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ચીની સમકક્ષ શી જિનપિંગ વચ્ચે બેઇજિંગના ગ્રેટ હોલ ઓફ ધ પીપલ ખાતે યોજાયેલી મુલાકાતે સમગ્ર વિશ્વનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. આ માત્ર એક રાજદ્વારી બેઠક નહોતી, પરંતુ ભવિષ્યના સંભવિત ‘મહાસંગ્રામ’ થી બચવાની એક મથામણ હતી. શીએ પોતાની શરૂઆતની વાતચીતમાં જ એક એવા કડવા સત્યનો ઉલ્લેખ કર્યો જેણે રાજકીય વિશ્લેષકોમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે.
 
શું છે આ ‘થુસીડાઇડ્સ ટ્રેપ’?
શી જિનપિંગે દ્વિપક્ષીય બેઠકમાં ‘થુસીડાઇડ્સ ટ્રેપ’ (Thucydides Trap) શબ્દનો ઉપયોગ કરીને અમેરિકાને સાવધ કર્યું હતું. આ એક ભૂરાજકીય ખ્યાલ છે, જેમાં જ્યારે કોઈ ઉભરતી શક્તિ (જેમ કે ચીન) સ્થાપિત શક્તિ (જેમ કે અમેરિકા) ને ટક્કર આપે છે, ત્યારે યુદ્ધ અનિવાર્ય બની જતું હોય છે. શીએ સવાલ કર્યો કે, “શું ચીન અને અમેરિકા આ જાળમાંથી બહાર નીકળીને મુખ્ય દેશોના સંબંધોનો નવો ઈતિહાસ રચી શકે છે?” તેમણે ઉમેર્યું કે અત્યારે વિશ્વ એક એવા ક્રોસરોડ્સ પર છે જ્યાં એક ભૂલ વિનાશ નોતરી શકે છે.
 
ટ્રમ્પનો આત્મવિશ્વાસ: “સંબંધો પહેલા કરતા વધુ સારા બનશે”
શી જિનપિંગે જ્યારે યુદ્ધ અને જોખમોની વાત કરી, ત્યારે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે પોતાની આગવી શૈલીમાં આશાવાદ વ્યક્ત કર્યો હતો. ટ્રમ્પે શીને સંબોધતા કહ્યું કે, “તમારા મિત્ર બનવું એ સન્માનની વાત છે.” તેમણે આગાહી કરી હતી કે ચીન અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધો ઇતિહાસમાં ક્યારેય નહોતા એટલા મજબૂત અને સારા બનશે. ટ્રમ્પે આ મુલાકાતને ‘અત્યાર સુધીની સૌથી મોટી સમિટ’ તરીકે વર્ણવી હતી.
 
માર્કો રુબિયો અને અમેરિકાની કડક નીતિ
જોકે, સમિટની હૂંફ વચ્ચે અમેરિકી વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયોએ ચીનને સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે. રુબિયોએ જણાવ્યું કે અમેરિકા ચીનના ઉદયને રોકવાનો પ્રયાસ નથી કરી રહ્યું, પરંતુ ચીનનો વિકાસ અમેરિકાના ભોગે ન થવો જોઈએ. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે ચીન વિશ્વનો સૌથી શક્તિશાળી દેશ બનવાની યોજના ધરાવે છે અને અમેરિકા પોતાના હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે અડગ છે.
 
નિષ્ણાતોનો મત: ધમકી કે સમજૂતીની ઓફર?
ઘણા નિષ્ણાતો માને છે કે શી જિનપિંગનો ‘થુસીડાઇડ્સ ટ્રેપ’નો ઉલ્લેખ એ ધમકી નથી, પરંતુ એક સમજૂતીની ઓફર છે. તેઓ અમેરિકાને એ કહેવા માંગે છે કે ચીન હવે એક મોટી શક્તિ છે અને તેને ડરાવવાને બદલે તેની સાથે સહયોગ સાધવો એ જ વિશ્વની સ્થિરતા માટે શ્રેષ્ઠ માર્ગ છે.
લગભગ બે કલાક સુધી ચાલેલી આ બેઠક બાદ હવે આખું વિશ્વ એ જોવાની રાહ જોઈ રહ્યું છે કે શું બેઇજિંગના આ ગ્રેટ હોલમાંથી શાંતિનો કોઈ નવો રસ્તો નીકળે છે કે પછી ઈતિહાસ પોતાનું પુનરાવર્તન કરશે.