નવી દિલ્હી : ભારતના ફૂડ પ્રોસેસિંગ (ખાદ્ય પ્રક્રિયા) ક્ષેત્રે એક નવો ઇતિહાસ રચાયો છે. નાના અને મધ્યમ કક્ષાના ખાદ્ય ઉદ્યોગોને સક્ષમ બનાવતી કેન્દ્ર સરકારની ફ્લેગશિપ યોજના 'પ્રધાનમંત્રી સૂક્ષ્મ ખાદ્ય પ્રક્રિયા સાહસોનું ઔપચારિકરણ' (PMFME) એ દેશભરમાં ૨ લાખથી વધુ સૂક્ષ્મ ખાદ્ય પ્રક્રિયા સાહસોને લોન મંજૂર કરવાનો એક મોટો ઐતિહાસિક સીમાચિહ્ન પાર કરી લીધો છે. આ સરકારી પ્રોત્સાહનને કારણે દેશમાં ₹૨૦,૩૦૦ કરોડથી વધુનું જંગી પ્રોજેક્ટ રોકાણ આવ્યું છે, જેનાથી દેશભરમાં આશરે ૧૧ લાખ લોકોને પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ રોજગારીની સુવર્ણ તકો સાંપડી છે.

રાજધાની નવી દિલ્હીમાં આયોજિત એક ભવ્ય અને ખાસ કાર્યક્રમમાં આ અદભુત સફળતાની જાહેરાત કરતા કેન્દ્રીય ખાદ્ય પ્રક્રિયા ઉદ્યોગ મંત્રી ચિરાગ પાસવાને જણાવ્યું હતું કે, "આ સિદ્ધિ માત્ર ઉત્સવ ઉજવવાનો પ્રસંગ નથી, પરંતુ વિકસિત ભારતના સપનાને સાકાર કરનારી ‘ખાદ્ય પ્રક્રિયા વૃદ્ધિ વાર્તા’ (Food Processing Growth Story) ના આગામી તબક્કાનો એક મજબૂત અને અડીખમ પાયો છે." તેમણે ગર્વભેર ઉમેર્યું કે, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની આ દૂરંદેશી દ્રષ્ટિ હવે પાયાના સ્તરે માપી શકાય તેવા વાસ્તવિક પરિણામોમાં પરિવર્તિત થઈ રહી છે. મંત્રી પાસવાને આ પ્રસંગે ઝારખંડના રાંચીથી આવેલા યોજનાના ૨ લાખમા ખાસ લાભાર્થી ઈન્દ્રજીત સિંહને મંજૂરી પત્ર અને પ્રમાણપત્ર સોંપીને મંચ પર સન્માનિત કર્યા હતા.

'નારી શક્તિ' નો ડંકો: ૪૪ ટકા મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકો

આ યોજનાની સૌથી મોટી અને ગૌરવશાળી બાબત એ છે કે કુલ લાભાર્થીઓમાંથી આશરે ૪૪ ટકા હિસ્સો મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકોનો છે. ચિરાગ પાસવાને આ બાબતને બિરદાવતા કહ્યું કે, આ આંકડો દેશમાં ‘મહિલા-આગેવાની હેઠળના વિકાસ’ (Women-led Development) ની સાચી ભાવનાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. યોજના હેઠળ અત્યાર સુધીમાં ૪ લાખ ૧૮ હજારથી વધુ સ્વ-સહાય જૂથ (SHG) ના સભ્યોને ‘સીડ કેપિટલ સપોર્ટ’ (પ્રારંભિક આર્થિક સહાય) પૂરો પાડવામાં આવ્યો છે. એટલું જ નહીં, દેશના ૨૭ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ૮૦ અદ્યતન ‘કોમન ઇન્ક્યુબેશન સેન્ટરો’ ને મંજૂરી અપાઈ છે, જેમાંથી ૩૨ સેન્ટરો ધમધમતા થઈ ગયા છે. આ રાષ્ટ્રીય નીતિને જનચળવળ બનાવવામાં બિહાર, મહારાષ્ટ્ર, ઉત્તર પ્રદેશ, તમિલનાડુ અને મધ્યપ્રદેશ જેવા રાજ્યોએ અગ્રેસર રહીને ઉત્કૃષ્ટ પ્રદર્શન કર્યું છે.

પ્રથમ પેઢીના વેપારીઓને પ્લેટફોર્મ અને ગ્લોબલ બ્રાન્ડિંગ

પીએમએફએમઈ (PMFME) યોજનાના ગ્રાઉન્ડ રિપોર્ટના મુખ્ય અંશો:

·         નવા સ્ટાર્ટઅપ્સ: યોજનાના લગભગ ૯૦ ટકા લાભાર્થીઓ એવા છે જેઓ પોતાના પરિવારમાં પ્રથમ પેઢીના ઉદ્યોગસાહસિક (First-generation entrepreneurs) છે.

·         ઔપચારિક અર્થતંત્રમાં પ્રવેશ: ૭૫,૦૦૦ થી વધુ નાના સાહસોએ ઉદ્યોગ આધાર, FSSAI લાયસન્સ અને GST રજીસ્ટ્રેશન મેળવીને મુખ્ય પ્રવાહના અર્થતંત્રમાં સત્તાવાર એન્ટ્રી કરી છે.

·         તાલીમ અને કૌશલ્ય: ૧ લાખ ૭૬ હજારથી વધુ લાભાર્થીઓને સ્પેશિયલ બિઝનેસ ટ્રેનિંગ આપવામાં આવી છે, જેમાં ૭૭ ટકા માત્ર મહિલાઓ છે.

કાર્યક્રમને સંબોધતા ફૂડ પ્રોસેસિંગ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના સચિવ એ. પી. દાસ જોશીએ જણાવ્યું કે, આ યોજના એક જ છત્ર નીચે નાણાં, ટેકનોલોજી, ક્ષમતા નિર્માણ અને બજાર ઍક્સેસ પૂરી પાડે છે, જે ‘ઇઝ ઓફ ડુઇંગ બિઝનેસ’ (Ease of Doing Business) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. મંત્રાલયના સંયુક્ત સચિવ દેવેશ દેવલે માહિતી આપી હતી કે યોજનાના 'એક જિલ્લો એક ઉત્પાદન' (ODOP) અભિગમ હેઠળ મખાના, બાજરી (Millets), દેશી મસાલા અને જીઆઈ-ટેગ (GI-Tagged) ધરાવતી સ્થાનિક પેદાશોને પ્રોત્સાહન આપીને ૨૦૦ થી વધુ ઉત્પાદનોને આવરી લેતી ૪૦ મોટી કોમન બ્રાન્ડ્સ વિકસાવવામાં આવી રહી છે, જે ગ્રામીણ આજીવિકા બદલવામાં ગેમ-ચેન્જર સાબિત થશે. આ ભવ્ય કાર્યક્રમમાં મંત્રાલયના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, બેંકિંગ સંસ્થાઓ અને ખેડૂત ઉત્પાદક સંગઠનો (FPO) ના પ્રતિનિધિઓ મોટી સંખ્યામાં ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.