લખનૌ: ઉત્તર પ્રદેશના રાજકીય અખાડામાં ફરી એકવાર ગરમાવો આવી ગયો છે. ભાજપના મજબૂત વિજય રથને અને તેના સોશિયલ એન્જિનિયરિંગને માત આપવા માટે રાહુલ ગાંધી અને અખિલેશ યાદવની જોડીએ એક નવો રાજકીય જુગાર ખેલ્યો છે, જેને '32:21 ફોર્મ્યુલા' નામ આપવામાં આવ્યું છે. આ ગણિત પાછળનો મુખ્ય હેતુ સમાજવાદી પાર્ટીના હાલના આશરે ૩૨ ટકા વોટ શેર (મુખ્યત્વે યાદવ અને મુસ્લિમ) ની સાથે ઉત્તર પ્રદેશની આશરે ૨૧ ટકા દલિત વસ્તીને જોડવાનો છે. લોકસભા ચૂંટણીના ઉત્સાહજનક પરિણામોથી પ્રેરિત થઈને કોંગ્રેસ અને સપા માને છે કે જો આ બંને મતોનું જોડાણ થઈ જાય, તો યુપીમાં ભાજપની સૌથી મોટી તાકાતને જમીનદોસ્ત કરી શકાય તેમ છે.

જોકે, આ ફોર્મ્યુલા કાગળ પર જેટલો સરળ દેખાય છે, જમીની સ્તરે તેને ઉતારવો તેટલો જ લોઢાના ચણા ચાવવા સમાન છે. યુપીના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં દલિત અને યાદવ સમુદાય વચ્ચે સ્થાનિક વર્ચસ્વ અને પંચાયત સ્તરની રાજનીતિને કારણે લાંબા સમયથી સામાજિક તણાવ રહ્યો છે, જેના લીધે દલિત મતદારો સહેલાઈથી સમાજવાદી પાર્ટી તરફ વળતા નથી. આ જ કારણ છે કે રાહુલ ગાંધી પોતે આગળ આવીને જાતિ જનગણના, બંધારણ બચાવો અને સામાજિક ન્યાયના મુદ્દાઓ ઉઠાવી રહ્યા છે. કોંગ્રેસની ગણતરી એવી છે કે બસપા નબળી પડતાં જે દલિત મતદારો સપાથી અંતર રાખે છે, તેઓ કોંગ્રેસના હાથનો સાથ પકડીને આ ગઠબંધનને મજબૂત બનાવી શકે છે.

બીજી તરફ, વિપક્ષના આ ચક્રવ્યૂહને ભેદવા માટે ભાજપ પોતાની સત્તાવાર અને કલ્યાણકારી યોજનાઓના હથિયાર સાથે પહેલેથી જ સજ્જ છે. વર્ષ ૨૦૧૪થી ભાજપે મફત રાશન, પ્રધાનમંત્રી આવાસ, શૌચાલય અને ઉજ્જવલા યોજનાઓ જેવી જનકલ્યાણકારી નીતિઓ દ્વારા જાતિવાદની દીવાલો તોડીને એક મોટો 'લાભાર્થી વર્ગ' ઊભો કર્યો છે, જેમાં દલિતોની સંખ્યા નોંધપાત્ર છે. ભાજપનો દાવો છે કે તેમનો સંબંધ જાતિ આધારિત નહીં પણ સીધો વિકાસ અને આદર પર આધારિત છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે રાહુલ-અખિલેશનું આ નવું સામાજિક ગણિત ભાજપની 'લાભાર્થી રાજનીતિ' સામે ટકી શકે છે કે નહીં.