કાઠમંડુ: ભારત અને નેપાળ વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય આર્થિક અને વ્યાપારિક સંબંધોને વધુ સરળ બનાવવાના હેતુથી, નેપાળ રાષ્ટ્ર બેંકે તાજેતરમાં જારી કરેલી અધિકૃત સૂચના દ્વારા પોતાના નાગરિકો તેમજ ભારતીય પ્રવાસીઓ માટે ૨૦૦ અને ૫૦૦ રૂપિયાની ભારતીય ચલણી નોટો દેશમાં લાવવા અને બહાર લઈ જવાની મર્યાદિત મંજૂરી આપી દીધી છે, જે અંતર્ગત કોઈપણ વ્યક્તિ પ્રતિ વ્યક્તિ મહત્તમ ૨૫,૦૦૦ રૂપિયા સુધીની રકમ સાથે રાખી શકશે.

વર્ષ ૨૦૧૬માં ભારત સરકાર દ્વારા દેશભરમાં કરવામાં આવેલી નોટબંધીના પગલે પાડોશી દેશ નેપાળમાં પણ ભારતીય ચલણના ઉપયોગ પર કડક નિયંત્રણો લાદવામાં આવ્યા હતા અને માત્ર ૧૦૦ રૂપિયાની નોટો સિવાયની અન્ય ઊંચી કિંમતની નોટોના વ્યવહાર પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો, જેના કારણે લાંબા સમયથી પ્રવાસીઓ અને વેપારી વર્ગને નાણાકીય લેણદેણ કરવામાં ભારે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડતો હતો.

નેપાળ રાષ્ટ્ર બેંક દ્વારા સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે ૯ નવેમ્બર ૨૦૧૬ પછી જારી કરવામાં આવેલી નવી ૨૦૦ અને ૫૦૦ રૂપિયાની ભારતીય નોટો જ આ નિયમ હેઠળ માન્ય ગણવામાં આવશે, જ્યારે તે તારીખ અગાઉની જૂની ૫૦૦ અને ૧૦૦૦ રૂપિયાની નોટો પરનો પ્રતિબંધ યથાવત રાખવામાં આવ્યો છે અને અન્ય કોઈપણ ત્રીજા દેશમાંથી ભારતીય ચલણ નેપાળમાં લાવવા પર સખત રોક જાળવી રાખવામાં આવી છે.

આ અગાઉ ગત ૧૧ ફેબ્રુઆરીના રોજ નેપાળના સત્તાવાર ગેઝેટમાં આ અંગેની પ્રારંભિક જોગવાઈઓ પ્રકાશિત કરવામાં આવી ચૂકી હતી, પરંતુ કેન્દ્રીય બેંક દ્વારા ગુરુવારે ફરીથી નવી સૂચના જાહેર કરીને તેના અમલીકરણની વ્યાપક સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે જેથી નાગરિકોમાં કોઈ પ્રકારની મૂંઝવણ ન રહે અને કાયદાકીય પ્રક્રિયા પારદર્શક રીતે અમલમાં આવી શકે.

ભારત અને નેપાળ વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી આવતી 'નો વિઝા પોલિસી' અને ઐતિહાસિક મિત્રતા તથા મુક્ત આવાગમનની સમજૂતીને કારણે બંને દેશોના નાગરિકો વચ્ચે સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક આદાનપ્રદાન ઉપરાંત મોટા પ્રમાણમાં વેપાર ચાલે છે, અને આ નવા ચલણી નિયંત્રણો હટવાથી સરહદી વિસ્તારોમાં થતી આર્થિક ગતિવિધિઓને વેગ મળશે તેમજ પ્રવાસીઓની લાંબા સમયની રાહનો અંત આવ્યો છે.

આગામી સમયમાં આ આર્થિક છૂછાટથી બંને દેશોના નાગરિકોને પર્યટન અને વ્યવસાયિક મુસાફરી દરમિયાન નાણાકીય વ્યવહારોમાં મોટી રાહત મળશે, તેમજ બેંકિંગ અને સરકારી તંત્ર દ્વારા આ પ્રક્રિયા પર સતત નજર રાખવામાં આવશે જેથી કોઈ ગેરરીતિ ન થાય અને સુરક્ષા વ્યવસ્થા પણ અકબંધ રહી શકે.