ભારત અને ચીન ઐતિહાસિક સિલ્ક રૂટ મારફતે સરહદી વેપાર ફરી શરૂ કરવા જઈ રહ્યા છે. બંને દેશો 1 ઑગસ્ટથી નાથુલા દર્રા મારફતે 6 વર્ષ બાદ બોર્ડર ટ્રેડ ફરી શરૂ કરશે. કોવિડ-19 મહામારીના કારણે વર્ષ 2020થી આ માર્ગ મારફતે વેપાર બંધ હતો.

હવે વેપાર ફરી શરૂ થતાં છેલ્લા 6 વર્ષથી ચાલતો ઠેરાવ સમાપ્ત થશે. તેનાથી બંને દેશો વચ્ચે સરહદ પારના વેપારને પ્રોત્સાહન મળવાની આશા છે. ભારત અને ચીનના વિશેષ પ્રતિનિધિઓ વચ્ચે થયેલી 24મી બેઠક બાદ આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.

1962ના ભારત-ચીન યુદ્ધ બાદ ચાર દાયકાથી વધુ સમય સુધી બંધ રહેલો નાથુલા દર્રા મારફતે સરહદી વેપાર 6 જુલાઈ, 2006ના રોજ ફરી શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો. તેનાથી બંને દેશોમાં દર્રાની આસપાસના વિસ્તારોમાં આર્થિક સમૃદ્ધિ વધવાની પણ આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. આ માર્ગ મારફતે બોર્ડર ટ્રેડ સત્તાવાર રીતે દર વર્ષે મે મહિનાથી નવેમ્બર મહિના સુધી એટલે કે 6 મહિના માટે ખુલ્લો રહે છે. જોકે, કોવિડ મહામારી દરમિયાન વર્ષ 2020માં તેને ફરીથી બંધ કરવામાં આવ્યો હતો.

14,000 ફૂટની ઊંચાઈ પર આવેલો નાથુલા દર્રા એક સમય પ્રાચીન સિલ્ક રૂટનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ હતો.

આ કોઈ એકમાત્ર માર્ગ નહોતો, પરંતુ રણપ્રદેશ, પર્વતો, મેદાનો અને સમુદ્રમાંથી પસાર થતા અનેક માર્ગોનું એક વિશાળ નેટવર્ક હતું.

આ માર્ગે એશિયા, મધ્ય પૂર્વ અને યુરોપ વચ્ચે માત્ર માલસામાન જ નહીં પરંતુ સંસ્કૃતિ અને વિચારોના આદાન-પ્રદાનને પણ સરળ બનાવ્યું હતું.

સિક્કિમનો સિલ્ક રૂટ તિબેટના લ્હાસાથી આવતા એક પ્રાચીન વેપારી માર્ગની એક શાખા છે.

આ માર્ગ ચુમ્બી ખીણ અને નાથુલા દર્રામાંથી પસાર થઈ પશ્ચિમ બંગાળના તામ્રલિપ્તિ (હાલનું તામલુક) બંદર સુધી પહોંચે છે.

તામ્રલિપ્તિથી આ માર્ગ શ્રીલંકા, બાલી, જાવા અને દૂર પૂર્વના દેશો સુધી આગળ જતો હતો.

આ માર્ગ ફરી શરૂ થતાં સિક્કિમના અંદાજે 600 નોંધાયેલા વેપારીઓને લાભ મળવાની આશા છે. માર્ગ બંધ થયા બાદથી તેઓ સરહદ પારનો વેપાર કરી શકતા નહોતા.

નાથુલા મારફતે થતો વેપાર દ્વિપક્ષીય કરાર હેઠળ મંજૂરી પ્રાપ્ત માલસામાન સુધી જ મર્યાદિત છે. ચીન આ માર્ગ મારફતે તિબેટ સ્વાયત્ત પ્રદેશમાંથી કાચું રેશમ, ઊન, યાકના વાળ અને માટીના વાસણો ભારત મોકલે છે. જ્યારે ભારત સામાન્ય રીતે કપડાં, ધાબળા, ચા, કોફી અને હસ્તકલા ઉત્પાદનોની નિકાસ કરે છે.