(જીતેન્‍દ્ર રૂપારેલિયા) વાપીઃ આપણા વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્‍દ્રભાઇ મોદી આજથી ૫ દેશો ના વિદેશ પ્રવાસે નીકળ્‍યા છે, વિશ્વ ના અનેક દેશો આજે કા યુદ્ધ લડી રહી છે, કાં તો એમની અસર હેઠળ છે ત્‍યારે નરેન્‍દ્રભાઇનો આ વિદેશ પ્રવાસ કેટલો અગત્‍ય નો હશે એ કહેવાની જરૂર જણાતી નથી.

આજે ૧૫ મી મે ને શુક્રવાર થી વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્‍દ્રભાઇ મોદી ૬ દિવસ ની વિદેશ યાત્રા ઉપર નીકળ્‍યા છે જેમાં યુએઈ, નેધરલેન્‍ડ, સ્‍વીડન, નોર્વે અને ઇટાલી નો સમાવેશ થાય છે,૬ દિવસ ૫ દેશ અને અબજો ડોલર ના રોકાણ પર ભારત સહિત વિશ્વ ભાર ના દેશો મીટ માંડી બેઠા છે, ખાડી દેશો માં ઓઈલ એટલે કે તેલ થી લઈને બ્‍લુ ઇકોનોમી સુધીનો આ પ્રવાસ અત્‍યાર ના સમય માં એક મોટો સંદેશો આપશે, શું છે આની પાછળ ની રણનીતિ...??

નરેન્‍દ્રભાઇ તેમના આ -વાસ ની શરૂઆત સંયુક્‍ત આરબ અમીરાત થી કરશે, અહીં તેવો રાષ્‍ટ્રપતિ શેખ મોહમ્‍મદ બિન ઝાયેદ અલ  નાહયાન સાથે ઉર્જા અને વેપાર બાબતે ચર્ચા કરશે, તથા ઇમરજન્‍સી સ્‍ટોરેજ ડીલ અને સસ્‍તું અને સુરક્ષિત ઉર્જા સપ્‍લાય ઉપર ભાર મૂકાશે.

        ત્‍યાર બાદ નરેન્‍દ્ર ભાઈ નેધરલેન્‍ડ જશે અહીં તેઓ રાજા વિલેમ ં એલેક્‍ઝાન્‍ડર અને રાણી મેક્‍સિમા ને મળશે અને સંરક્ષણ, ગ્રીન હાઇડ્રોજન,તથા સેમિકન્‍ડક્‍ટર જેવા ક્ષેત્રે સહયોગ વધારવા વાટાઘાટો કરશે, અને યુરોપીયન માર્કેટ ઍક્‍સેસ મજબૂત બનાવવા ઉપર થશે ચર્ચા.

પ્રવાસ ની આગળ વધારી નરેન્‍દ્રભાઇ સ્‍વીડન જશે અહીં ગોયેનબર્ગ માં સ્‍વીડિશ વડા-ધાન ઉલ્લફ કિસ્‍તરસન સાથે મુલાકાત કરશે અને ગ્રીન ટેકનોલોજી તથા એઆઈ ક્ષેત્રે ભાગીદારી ઉપર ભાર મુકશે, તેમજ ટેકનોલોજી ભાગીદારી અંગે પણ ચર્ચા થશે.

તા.૧૮ અને ૧૯... નરેન્‍દ્રભાઇ નોર્વે હશે અહીં તેવો ૩ જી ઈન્‍ડિયા નોર્ટિક સમિટ માં ભાગ લેશે, અને ગ્રીન એનર્જી સહયોગ અંગે મંત્રણા પણ થશે, અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે ૪૩ વર્ષ પછી ભારત ના કોઈ વડાપ્રધાન નોર્વે ની મુલાકાત લેશે.

ત્‍યાર બાદ નરેન્‍દ્રભાઈ પ્રવાસ ના અંતિમ ચરણો માં ઇટાલી જશે, અહીં તેઓ વડાપ્રધાન જ્‍યોર્જીયા મેલોની સાથે મુલાકાત કરી ડિફેન્‍સ અને વેપાર ડીલ ઉપર વાટાઘાટ કરી દ્વિપક્ષીય સંબંધો મજબૂત કરવા પણ કરાશે બેઠક.

રશિયા... યુક્રેન.... અમેરિકા.. ઈરાન.. ઈઝરાયલ જેવા અનેક દેશો સીધી કે આડકતરી રીતે યુદ્ધ કરી રહ્યા છે કાં પછી યુદ્ધ ના ઉંબરે આવી ઊભા, અને જેની અડફેટે વિશ્વ ના અનેક દેશો આવી ચૂકયા છે ત્‍યારે ભારત પણ તેમાંથી બાકાત રહી ના શકે, આમ છતાં હજુ સુધી ભારત ને કોઈ ખાસ મોટી અસર થઈ નથી, ઈરાન.. ઇઝરાયલ અને અમેરિકા ના યુદ્ધ ને પગલે વિશ્વ ના અનેક દેશો માં પેટ્રોલ.. ડીઝલ અને ગેસ ના ભાવ માં અધધ ભાવ વધારો થયો છે ત્‍યારે  આટલા દિવસ પછી આજે ભારત માં પેટ્રોલ, ડીઝલ ના ભાવ માં વધારો થયો છે, અને આગળ પણ આની અસર ઓછી રહે તે માટે જ નરેન્‍દ્રભાઇ સતત પ્રયત્‍નશીલ જણાય છે.

નરેન્‍દ્રભાઇ ૨૦૧૪ માં વડાપ્રધાન બન્‍યા ત્‍યાર થી લઈ અત્‍યાર સુધી માં ઉપરોક્‍ત દેશોની લીધેલી મુલાકાત અને તેની ગતિવિધિ જોઈએ તો, સૌ પ્રથમ યુ એ ઈ....યુનાઇટેડ આરબ અમીરાત (UAE) સાથેના ભારતના સંબંધોને ખૂબ જ નવી દિશા આપી છે. તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન તેમણે અનેક વખત UAE ની મુલાકાત લીધી છે અને દરેક મુલાકાત ભારત-UAE મિત્રતા, વેપાર, ઊર્જા, સુરક્ષા અને સાંસ્‍કળતિક સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવામાં મહત્‍વપૂર્ણ સાબિત થઈ છે.

સૌપ્રથમ, ૧૬ અને ૧૭ ઑગસ્‍ટ ૨૦૧૫ દરમિયાન નરેન્‍દ્રભાઇ મોદી UAE ગયા હતા. આ મુલાકાત ઐતિહાસિક માનવામાં આવે છે કારણ કે લગભગ ૩૪ વર્ષ પછી કોઈ ભારતીય વડાપ્રધાન UAE ની સત્તાવાર મુલાકાતે ગયા હતા. આ પ્રવાસ દરમિયાન અબુધાબીના નેતળત્‍વ સાથે વ્‍યાપક ચર્ચાઓ થઈ હતી. બંને દેશોએ આતંકવાદ સામે સહકાર, વેપાર, રોકાણ અને ભારતીય સમુદાયના હિતો અંગે મહત્‍વપૂર્ણ નિર્ણયો લીધા હતા. આ મુલાકાત બાદ બંને દેશોના સંબંધોમાં એક નવો વળાંક આવ્‍યો હતો.

ત્‍યારબાદ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૮માં નરેન્‍દ્ર મોદીએ બીજી વખત UAE ની મુલાકાત લીધી હતી. આ દરમિયાન તેમણે અબુધાબીમાં પ્રથમ હિંદુ મંદિર માટે શિલાન્‍યાસ કર્યો હતો, જે ત્‍યાં વસતા ભારતીયો માટે ખૂબ ગૌરવની બાબત બની હતી. ઉપરાંત તેમણે ‘‘વર્લ્‍ડ ગવરમેન્‍ટ  સમિટ'' માં પણ ભાષણ આપ્‍યું હતું અને ભારતના વિકાસ મોડેલ વિશે વિશ્વ સમક્ષ પોતાના વિચારો રજૂ કર્યા હતા. ઓગસ્‍ટ ૨૦૧૯માં તેઓ ફરી UAE ગયા હતા. આ મુલાકાત દરમિયાન UAE સરકારે નરેન્‍દ્ર મોદીને દેશનો સર્વોચ્‍ચ નાગરિક સન્‍માન ‘‘ઓર્ડર ઓફ ઝાયેદ'' આપી સન્‍માનિત કર્યા હતા. આ સન્‍માન ભારત અને UAE વચ્‍ચે વધી રહેલા ગાઢ સંબંધોનું પ્રતિક માનવામાં આવ્‍યું હતું. આ મુલાકાતમાં વેપાર, ઊર્જા અને વ્‍યૂહાત્‍મક સહકારને વધુ વિસ્‍તળત બનાવવા અંગે ચર્ચા થઈ હતી.

જૂન ૨૦૨૨માં નરેન્‍દ્રભાઇ મોદી એ ટૂંકી UAE મુલાકાત લીધી હતી. UAE ના પૂર્વ રાષ્‍ટ્રપતિ શેખ ખલીફા બિન ઝાયેદ અલ નાહ્યાનના અવસાન બાદ તેઓ શ્રદ્ધાંજલિ આપવા ગયા હતા. સાથે સાથે નવા રાષ્‍ટ્રપતિ શેખ મહંમદ બિન ઝાયેદ અલ નાહ્યાન સાથે મુલાકાત કરી બંને દેશોના સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવાની પ્રતિબદ્ધતા વ્‍યક્‍ત કરી હતી.

જુલાઈ ૨૦૨૩માં નરેન્‍દ્રભાઇ મોદી ફરી UAE ગયા હતા. આ મુલાકાત દરમિયાન ભારત અને UAE વચ્‍ચે વેપાર, રોકાણ, ફિનટેક અને ઊર્જા ક્ષેત્રે સહકાર વધારવા માટે અનેક મહત્‍વપૂર્ણ સમજૂતીઓ થઈ હતી. બંને દેશોએ સ્‍થાનિક ચલણમાં વેપાર કરવાની વ્‍યવસ્‍થા પર પણ સહમતિ દર્શાવી હતી, જે ભારત માટે એક મહત્‍વપૂર્ણ આર્થિક પગલું ગણાયું હતું.

ત્‍યારબાદ નવેમ્‍બર અને ડિસેમ્‍બર ૨૦૨૩ દરમિયાન તેઓ દુબઈમાં યોજાયેલ ઘ્‍બ્‍ભ્‍૨૮ હવામાન પરિષદમાં ભાગ લેવા ગયા હતા. અહીં તેમણે ગ્રીન એનર્જી, પર્યાવરણ સુરક્ષા અને હવામાન પરિવર્તન સામે ભારતની પ્રતિબદ્ધતા અંગે વિશ્વ સમક્ષ પોતાના વિચારો રજૂ કર્યા હતા.

ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪માં નરેન્‍દ્ર મોદીએ UAE ની વધુ એક મહત્‍વપૂર્ણ મુલાકાત લીધી હતી. આ દરમિયાન અબુધાબીમાં બનેલા ભવ્‍ય ગ્‍ખ્‍ભ્‍લ્‍ હિંદુ મંદિરનું ઉદ્ધાટન તેમના હસ્‍તે કરવામાં આવ્‍યું હતું. આ મંદિર માત્ર ધાર્મિક સ્‍થળ નહીં પરંતુ ભારત-UAE મિત્રતાનું પ્રતિક માનવામાં આવે છે. આ મુલાકાત દરમિયાન UPI અને RuPay જેવી ભારતીય ડિજિટલ પેમેન્‍ટ સેવાઓ UAE માં શરૂ કરવાની જાહેરાત પણ થઈ હતી.

આ રીતે નરેન્‍દ્રભાઇ મોદીના વડાપ્રધાન કાર્યકાળ દરમિયાન UAE સાથે ભારતના સંબંધોમાં નોંધપાત્ર વળદ્ધિ થઈ છે. આજે UAE ભારતના સૌથી મહત્‍વપૂર્ણ વ્‍યૂહાત્‍મક અને વેપારી ભાગીદારો માં સામેલ છે. ખાસ કરીને ઊર્જા, વેપાર, ટેકનોલોજી, રક્ષા અને ભારતીય પ્રવાસીઓના હિતોને ધ્‍યાનમાં રાખીને બંને દેશો વચ્‍ચેનો સંબંધ સતત વધુ મજબૂત બની રહ્યો છે.

      નેધરલેન્‍ડ ની મુલાકાત વિશે જોઈએ તો... નરેન્‍દ્રભાઇ એ નેધરલેન્‍ડ સાથેના ભારત ના સંબંધોને પણ નવી ઊંચાઈ સુધી પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. વેપાર, કળષિ, પાણી વ્‍યવસ્‍થાપન, ટેકનોલોજી અને આંતરરાષ્‍ટ્રીય સહકાર જેવા ક્ષેત્રોમાં ભારત અને નેધરલેન્‍ડ વચ્‍ચે સતત નજીકના સંબંધો વિકસ્‍યા છે. મોદીના કાર્યકાળ દરમિયાન નેધરલેન્‍ડ ની મુલાકાતો સંખ્‍યામાં ઓછી રહી હોવા છતાં, તે ખૂબ જ મહત્‍વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.

જૂન ૨૦૧૭માં નરેન્‍દ્રભાઇ મોદીએ પ્રથમ વખત નેધરલેન્‍ડની સત્તાવાર મુલાકાત લીધી હતી. આ મુલાકાત ખાસ મહત્‍વની હતી કારણ કે લગભગ એક દાયકાથી વધુ સમય પછી કોઈ ભારતીય વડાપ્રધાન નેધરલેન્‍ડ ગયા હતા. હેગ શહેરમાં તેમણે નેધરલેન્‍ડના વડાપ્રધાન Mark Rutte સાથે વિસ્‍તળત ચર્ચા કરી હતી. બંને દેશોએ વેપાર, રોકાણ, પાણી વ્‍યવસ્‍થાપન, કળષિ ટેકનોલોજી, નવીનતા અને ક્‍લીન એનર્જી ક્ષેત્રે સહકાર વધારવા પર ભાર મૂકયો હતો.

નેધરલેન્‍ડ વિશ્વમાં પાણી વ્‍યવસ્‍થાપન અને કળષિ ટેકનોલોજી માં અગ્રેસર દેશ માનવામાં આવે છે. તેથી શ્રી મોદીની આ મુલાકાત દરમિયાન ભારતના સ્‍માર્ટ સિટી પ્રોજેક્‍ટ, નદી સંચાલન, પૂર નિયંત્રણ અને કળષિ વિકાસ માટે નેધરલેન્‍ડના અનુભવનો લાભ લેવા અંગે ચર્ચા થઈ હતી. બંને દેશોએ સ્‍ટાર્ટઅપ, ડિજિટલ ટેકનોલોજી અને નવોત્‍થાન ક્ષેત્રે સહકાર મજબૂત બનાવવાનો પણ નિર્ણય કર્યો હતો.

આ મુલાકાત દરમિયાન નરેન્‍દ્ર મોદીએ ભારતીય સમુદાયને પણ સંબોધન કર્યું હતું. તેમણે ભારતીય મૂળના લોકોના યોગદાનની પ્રશંસા કરી અને ભારતના વિકાસમાં તેમની ભૂમિકા મહત્‍વપૂર્ણ હોવાનું જણાવ્‍યું હતું.

નેધરલેન્‍ડ સાથે ભારતના સંબંધોમાં સૌથી મહત્‍વપૂર્ણ બાબત વેપાર અને રોકાણ છે. આજે નેધરલેન્‍ડ યુરોપમાં ભારતના મોટા વેપારી ભાગીદારોમાંનું એક છે. અનેક ડચ કંપનીઓ ભારતમાં રોકાણ કરે છે અને ભારતીય કંપનીઓ પણ નેધરલેન્‍ડ ને યુરોપ માટે પ્રવેશદ્વાર તરીકે ઉપયોગ કરે છે.

ત્‍યારબાદ બંને દેશોના નેતાઓ વચ્‍ચે અનેક આંતરરાષ્‍ટ્રીય મંચો પર મુલાકાતો અને ચર્ચાઓ થઈ છે. ખાસ કરીને G૨૦, COP સમિટ અને યુરોપિયન સહકાર સંબંધિત કાર્યક્રમોમાં ભારત અને નેધરલેન્‍ડ વચ્‍ચે નજીકનો સંપર્ક રહ્યો છે. જોકે ૨૦૧૭ પછી નરેન્‍દ્ર મોદીની નેધરલેન્‍ડની કોઈ મોટી સત્તાવાર દ્વિપક્ષીય મુલાકાત નોંધાઈ નથી, છતાં બંને દેશો વચ્‍ચેના સંબંધો સતત મજબૂત બનતા રહ્યા છે.

આ રીતે નરેન્‍દ્રભાઇ મોદીના કાર્યકાળ દરમિયાન ભારત અને નેધરલેન્‍ડ વચ્‍ચેના સંબંધોમાં વેપાર, કળષિ, પાણી સંચાલન, ટેકનોલોજી અને ગ્રીન એનર્જી ક્ષેત્રે નોંધપાત્ર પ્રગતિ જોવા મળી છે, અને બંને દેશો આજે એક વિશ્વસનીય વ્‍યૂહાત્‍મક ભાગીદાર તરીકે આગળ વધી રહ્યા છે.

         હવે જો સ્‍વીડન નીમુલાકાત વિશે જોઈએ તો શ્રી મોદી વડાપ્રધાન બન્‍યા ત્‍યારથી સ્‍વીડન સાથે ભારતના સંબંધોમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. ખાસ કરીને નવી ટેકનોલોજી, ગ્રીન એનર્જી, ઇનોવેશન, રક્ષા ઉત્‍પાદન, સ્‍માર્ટ સિટી અને ટકાઉ વિકાસ જેવા ક્ષેત્રોમાં ભારત અને સ્‍વીડન વચ્‍ચે નજીકનો સહકાર વિકસ્‍યો છે. નરેન્‍દ્ર મોદીની સ્‍વીડન મુલાકાતો સંખ્‍યામાં ઓછી રહી હોવા છતાં, તે બંને દેશોના સંબંધો માટે અત્‍યંત મહત્‍વપૂર્ણ સાબિત થઈ છે.

એપ્રિલ ૨૦૧૮માં નરેન્‍દ્ર મોદીએ -થમ વખત સ્‍વીડનની સત્તાવાર મુલાકાત લીધી હતી. લગભગ ત્રણ દાયકાથી વધુ સમય પછી કોઈ ભારતીય વડાપ્રધાન સ્‍વીડન ગયા હતા, તેથી આ મુલાકાત ઐતિહાસિક માનવામાં આવી હતી. સ્‍ટોકહોમમાં તેમણે સ્‍વીડનના વડાપ્રધાન Stefan Löfven સાથે વિસ્‍તળત ચર્ચા કરી હતી. બંને દેશોએ નવીનતા, ટેકનોલોજી, સ્‍માર્ટ મેન્‍યુફેક્‍ચરિંગ, સ્‍વચ્‍છ ઊર્જા અને ડિજિટલ વિકાસ જેવા ક્ષેત્રોમાં સહકાર વધારવા માટે અનેક સમજૂતીઓ કરી હતી.

આ મુલાકાત દરમિયાન “India-Nordic Summit”નું પણ આયોજન થયું હતું, જેમાં સ્‍વીડન ઉપરાંત ડેનમાર્ક, નોર્વે, ફિનલેન્‍ડ અને આઇસલેન્‍ડના નેતાઓ સાથે નરેન્‍દ્રભાઇ મોદીની બેઠક થઈ હતી. આ સમિટમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્‍ટેલિજન્‍સ, ક્‍લીન ટેકનોલોજી, હવામાન પરિવર્તન અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ હતી. ભારત અને નોર્ડિક દેશો વચ્‍ચેના સહકાર માટે આ સમિટ એક મહત્‍વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી હતી.

સ્‍વીડન વિશ્વમાં ઇનોવેશન અને ટેકનોલોજી માટે જાણીતું દેશ છે. તેથી શ્રી મોદીની આ મુલાકાત દરમિયાન ભારતીય સ્‍ટાર્ટઅપ્‍સ, ડિજિટલ ઇન્‍ડિયા અભિયાન અને ‘‘મેક ઇન ઇન્‍ડિયા'' કાર્યક્રમ સાથે સ્‍વીડિશ કંપનીઓને જોડવા અંગે ખાસ ભાર મૂકવામાં આવ્‍યો હતો. Ericsson, IKEA, Volvં અને Saab જેવી મોટી સ્‍વીડિશ કંપનીઓ સાથે ભારતના સંબંધો વધુ મજબૂત બન્‍યા હતા.

નરેન્‍દ્રભાઇ મોદીએ સ્‍ટોકહોમમાં ભારતીય સમુદાયને પણ સંબોધન કર્યું હતું. તેમણે ભારતની આર્થિક પ્રગતિ, ડિજિટલ ક્રાંતિ અને વૈશ્વિક સ્‍તરે ભારતની વધી રહેલી ભૂમિકા વિશે વાત કરી હતી. સ્‍વીડનમાં વસતા ભારતીયોએ પણ તેમની મુલાકાતને ખૂબ ઉત્‍સાહથી આવકારી હતી.

સ્‍વીડન સાથે ભારતના સંબંધોમાં રક્ષા ક્ષેત્ર પણ મહત્‍વપૂર્ણ બન્‍યો છે. ખાસ કરીને આધુનિક ટેકનોલોજી, રક્ષણ સાધનો અને નવી પેઢીની ઇનોવેશન ક્ષેત્રે બંને દેશો વચ્‍ચે સહકાર વધ્‍યો છે. ઉપરાંત પર્યાવરણ સુરક્ષા અને ગ્રીન એનર્જી ક્ષેત્રે પણ બંને દેશો એકબીજાના મહત્‍વપૂર્ણ ભાગીદાર બન્‍યા છે.

ત્‍યારબાદ વિવિધ આંતરરાષ્‍ટ્રીય કાર્યક્રમો અને સમિટ દરમિયાન ભારત અને સ્‍વીડનના નેતાઓ વચ્‍ચે સતત સંપર્ક રહ્યો છે. બંને દેશો હવામાન પરિવર્તન, ટકાઉ વિકાસ અને વૈશ્વિક શાંતિ જેવા મુદ્દાઓ પર એકબીજાને સમર્થન આપતા રહ્યા છે.

આ રીતે નરેન્‍દ્રભાઇ મોદીના કાર્યકાળ દરમિયાન ભારત અને સ્‍વીડન વચ્‍ચેના સંબંધોમાં ટેકનોલોજી, ઇનોવેશન, ગ્રીન એનર્જી, વેપાર અને વ્‍યૂહાત્‍મક સહકાર જેવા ક્ષેત્રોમાં નોંધપાત્ર વળદ્ધિ જોવા મળી છે. આજે સ્‍વીડન ભારત માટે યુરોપના મહત્‍વપૂર્ણ અને વિશ્વસનીય ભાગીદારોમાંનું એક માનવામાં આવે છે.

નોર્વે સાથે ભારતના સંબંધોમાં પણ સતત મજબૂતી આવી છે. ખાસ કરીને બ્‍લુ ઇકોનોમી, ગ્રીન એનર્જી, સમુદ્રી સહકાર, આર્કટિક ક્ષેત્ર, હવામાન પરિવર્તન, નવી ટેકનોલોજી અને ટકાઉ વિકાસ જેવા ક્ષેત્રોમાં બંને દેશો વચ્‍ચે નજીકનો સહકાર વિકસ્‍યો છે. નરેન્‍દ્રભાઇ મોદીની નોર્વે સંબંધિત મુલાકાતો અને બેઠકો સંખ્‍યામાં ઓછી રહી હોવા છતાં, તેમની રાજનૈતિક અસર ખૂબ મહત્‍વપૂર્ણ રહી છે.

એપ્રિલ ૨૦૧૮માં નરેન્‍દ્રભાઇ મોદીએ સ્‍વીડનની રાજધાની સ્‍ટોકહોમ માં યોજાયેલા “India-Nordic Summit” દરમિયાન નોર્વેના વડાપ્રધાન Erna Solberg સાથે મહત્‍વપૂર્ણ બેઠક કરી હતી. આ બેઠક દરમિયાન ભારત અને નોર્વે વચ્‍ચે વેપાર, સમુદ્રી ટેકનોલોજી, જહાજરાણી, માછીમારી, ગ્રીન શિપિંગ અને નવીનીકરણીય ઊર્જા જેવા મુદ્દાઓ પર વિસ્‍તળત ચર્ચા થઈ હતી. નોર્વે વિશ્વમાં સમુદ્રી ક્ષેત્ર અને ગ્રીન ટેકનોલોજી માટે જાણીતા દેશો માં નું એક હોવાથી ભારતે ખાસ કરીને સમુદ્રી અર્થતંત્ર અને બ્‍લુ ઇકોનોમી ક્ષેત્રે સહકાર વધારવા રસ દર્શાવ્‍યો હતો.

નોર્વે સાથે ભારતના સંબંધોમાં પર્યાવરણ અને હવામાન પરિવર્તન મુદ્દાઓ પણ ખૂબ મહત્‍વપૂર્ણ રહ્યા છે. બંને દેશોએ પેરિસ હવામાન કરાર અને ગ્રીન ડેવલપમેન્‍ટ સંબંધિત પહેલો ને સમર્થન આપ્‍યું છે. ખાસ કરીને સ્‍વચ્‍છ ઊર્જા, ઇલેક્‍ટ્રિક મોબિલિટી અને કાર્બન ઉત્‍સર્જન ઘટાડવા અંગે બંને દેશો વચ્‍ચે સહકાર વધ્‍યો છે.

ભારત અને નોર્વે વચ્‍ચે “Blue Economy” એટલે કે સમુદ્ર આધારિત અર્થતંત્ર ક્ષેત્રે ખાસ ભાગીદારી વિકસતી ગઈ છે. નોર્વે પાસે આધુનિક જહાજ રાણી, ઓફશોર ટેકનોલોજી અને દરિયાઈ સંશાધનોના સંચાલનનો વિશાળ અનુભવ છે, જ્‍યારે ભારત તેના લાંબા દરિયાકિનારા અને બંદરોના વિકાસ માટે આ અનુભવનો લાભ લેવા ઇચ્‍છે છે.