શાંતિપુર, તા.27: પશ્ચિમ બંગાળમાં દિવાળીના પાવન પર્વે કાલી પૂજાનું વિશેષ મહત્વ છે, પરંતુ નાદિયા જિલ્લાના શાંતિપુરમાં આ તહેવાર સાથે એક રોમાંચક અને અનોખી લોકપરંપરા જોડાયેલી છે. દિવાળી પર કાલી પૂજા પૂર્ણ થયા બાદ શાંતિપુરના ગ્રામજનો આખી રાત જાગીને 'બામા કાલી નૃત્ય' નું આયોજન કરે છે. સળગતી મશાલોના પ્રકાશમાં અને ઢોલના ગુંજારવ વચ્ચે રજૂ થતું આ નૃત્ય જોવા માટે દર વર્ષે દેશભરમાંથી હજારો શ્રદ્ધાળુઓ એકઠા થાય છે.

આ અનોખી ધાર્મિક વિધિ પાછળ આશરે ૫૦૦ વર્ષ જૂનો સમૃદ્ધ ઇતિહાસ રહેલો છે. સંસ્કૃત અને સ્થાનિક ભાષામાં "બામા" શબ્દનો અર્થ "ડાબો" થાય છે, કારણ કે આ સ્વરૂપમાં દેવી કાલી ભગવાન શિવની છાતી પર પોતાનો ડાબો પગ રાખીને અત્યંત ઉગ્ર મુદ્રામાં બિરાજમાન હોય છે. દેવીનું આ સ્વરૂપ અત્યંત રોદ્ર અને તીવ્ર માનવામાં આવતું હોવાથી બામા કાલી નૃત્ય પણ તેટલું જ ઉગ્ર અને ઊર્જાસભર હોય છે.

ઘટનાક્રમ અનુસાર, દેવી કાલીની મૂર્તિના વિસર્જન પૂર્વે આ નૃત્ય વિધિપૂર્વક કરવામાં આવે છે. વાંસના એક અત્યંત મજબૂત પ્લેટફોર્મ પર માતાજીની ભારે મૂર્તિને સ્થાપિત કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ સ્થાનિક યુવાનો આ પ્લેટફોર્મને પોતાના ખભા પર ઉપાડીને ઢોલ અને ઢાકના તાલે એકસાથે કદમ મિલાવીને નાચે છે, જે દ્રશ્ય જોતાં જ એવો ભાસ થાય છે કે સાક્ષાત મહાકાલી પોતે મંચ પર નૃત્ય કરી રહ્યા છે.

આ પરંપરાગત શોભાયાત્રા સંપૂર્ણપણે કાળી રાત્રે યોજાતી હોવાથી તેમાં આધુનિક અને ઝગમગતી ઇલેક્ટ્રિક લાઇટોને બદલે પરંપરાગત સળગતી મશાલોનો જ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. મશાલના પીળા અને લાલ પ્રકાશમાં દેવી કાલીનું રોદ્ર સ્વરૂપ અને નૃત્ય કરતા ભક્તોનું આ દ્રશ્ય અતિ રોમાંચક તેમજ અદભુત વાતાવરણ ઊભું કરે છે, જે જોનારાઓના મનમાં ભારે આશ્ચર્ય અને ભક્તિભાવ જગાડે છે.

છેલ્લા કેટલાક સમયથી આ પ્રાચીન લોકપરંપરા સોશિયલ મીડિયાના માધ્યમથી વૈશ્વિક સ્તરે વાયરલ થઈ રહી છે, જેના કારણે શાંતિપુરની આ પરંપરા પ્રત્યે લોકોમાં ભારે ઉત્સુકતા જોવા મળી રહી છે. આ નૃત્ય કોઈ મનોરંજન માટે નથી, પરંતુ સ્થાનિક લોકોની દેવી કાલી પ્રત્યેની અથાહ શ્રદ્ધા, ભક્તિ અને સદીઓ જૂની સંસ્કૃતિનું જીવંત પ્રતીક છે.

આગામી દિવસોમાં પણ આ પરંપરાને તેની મૂળ વિરાસત સાથે જાળવી રાખવા માટે સ્થાનિક સમિતિઓ અને સંસ્કૃતિ પ્રેમીઓ દ્વારા વિશેષ આયોજનો કરવામાં આવી રહ્યા છે. આ અનોખા સાંસ્કૃતિક વારસાને જોવા માટે હવે દર વર્ષે પ્રવાસીઓની સંખ્યામાં પણ મોટો વધારો નોંધાઈ રહ્યો છે, જે પ્રદેશના પ્રવાસન અને ધાર્મિક મહત્વને નવી ઊંચાઈઓ આપી રહ્યો છે.