મોસ્કો, તા. ૨૬ : રશિયા-અમેરિકા વચ્ચે ભારે તણાવ વચ્ચે મોસ્કોના વનુકોવો વિમાનમથકે અમેરિકી વાયુસેનાનું બોઇંગ સી-૧૭એ ગ્લોબમાસ્ટર-૩ ઉતરતાં સર્જાયેલ રહસ્ય હવે આંશિક રીતે ખુલ્યું છે. અમેરિકન અધિકારીઓને ટાંકતા અનેક અહેવાલો મુજબ સીઆઈએ ડિરેક્ટર જૉન રેટક્લિફ આ વિમાન મારફતે મોસ્કો પહોંચ્યા હતા અને રશિયન અધિકારીઓ સાથે અજાહેર બેઠકો કરી હતી. જોકે બેઠકો કોની સાથે થઈ, યુક્રેન યુદ્ધ, અમેરિકા-રશિયા સંબંધો, કેદી વિનિમય કે ઈરાન સંબંધિત કોઈ મુદ્દો ચર્ચાયો કે નહીં તેની સત્તાવાર વિગતો જાહેર થઈ નથી. વિમાન બાદમાં મોસ્કોથી ફરી રીગા માટે રવાના થઈ ગયું છે.

અમેરિકી વાયુસેનાનું ભારે લશ્કરી પરિવહન વિમાન બોઇંગ સી-૧૭એ ગ્લોબમાસ્ટર-૩, આર.સી.એચ.-૪૫૫૫, મંગળવાર તા. ૨૫ ઓગસ્ટે લાતવિયાની રાજધાની રીગાથી ઉડીને મોસ્કોના વનુકોવો આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનમથકે ઉતર્યું હતું. વિમાનની સમગ્ર ઉડાન વિમાન-ટ્રેકિંગ વ્યવસ્થા દ્વારા નોંધાઈ હતી. આ વિમાન અગાઉ તા. ૨૩ ઓગસ્ટે વોશિંગ્ટન નજીકના જોઇન્ટ બેઝ એન્ડ્રૂઝ વિસ્તારથી રીગા પહોંચ્યું હતું.

પ્રારંભમાં વિમાનમાં કોણ હતું અને તેને રશિયન હવાઈ ક્ષેત્રમાં પ્રવેશવાની વિશેષ મંજૂરી શા માટે આપવામાં આવી તે અંગે ભારે રહસ્ય સર્જાયું હતું. ક્રેમલિનના પ્રવક્તા દિમિત્રી પેસ્કોવે શરૂઆતમાં વિમાનના આગમન અંગે પોતાની પાસે માહિતી નહીં હોવાનું જણાવ્યું હતું. અમેરિકાની સીઆઈએ, સંરક્ષણ વિભાગ અને વાયુસેનાએ પણ શરૂઆતમાં કોઈ જાહેર સ્પષ્ટતા કરી નહોતી.

પરંતુ ત્યારબાદ અમેરિકન માધ્યમોએ અનેક જાણકાર અધિકારીઓને ટાંકીને ખુલાસો કર્યો કે સીઆઈએના ડિરેક્ટર જૉન રેટક્લિફ આ અઘોષિત મુલાકાત માટે મોસ્કો આવ્યા હતા. તેમના મોસ્કોમાં રશિયન અધિકારીઓ સાથે બેઠકો થયાનું જણાવાયું છે. રેટક્લિફ સીઆઈએ વડા બન્યા બાદ તેમની આ પ્રથમ જાણીતી રશિયા મુલાકાત છે. અગાઉ સીઆઈએ વડા વિલિયમ બર્ન્સ નવેમ્બર ૨૦૨૧માં મોસ્કો ગયા હતા.

રેટક્લિફ કોને મળ્યા તે હજી જાહેર થયું નથી. રશિયાની વિદેશી ગુપ્તચર સંસ્થાના વડા સર્ગેઈ નારીશ્કિન સાથે રેટક્લિફનો અગાઉથી સંપર્ક રહ્યો છે, પરંતુ આ મુલાકાત દરમિયાન બંને વચ્ચે બેઠક થઈ હોવાની સત્તાવાર પુષ્ટિ ઉપલબ્ધ નથી. રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન સાથે રેટક્લિફની મુલાકાત નક્કી નહોતી, એમ ક્રેમલિન તરફથી જણાવાયું હતું.

અમેરિકન અહેવાલોમાં એક બીજી મહત્વપૂર્ણ બાબત સામે આવી છે. રેટક્લિફની મુલાકાત પહેલાં અમેરિકાએ યુક્રેનને ઉચ્ચસ્તરીય અમેરિકન પ્રતિનિધિમંડળ મોસ્કોમાં હોવા દરમિયાન રશિયન રાજધાની સહિત કેટલાક વિસ્તારો ઉપર હુમલા રોકવા કહ્યું હોવાનું એક વરિષ્ઠ યુક્રેની અધિકારીને ટાંકીને જણાવાયું છે. જોકે આ અંગે વોશિંગ્ટન અથવા કીવ તરફથી સંપૂર્ણ સત્તાવાર જાહેરાત થઈ નથી.

રેટક્લિફની મુલાકાત યુક્રેન યુદ્ધ અંગે અટકેલી વાટાઘાટો, અમેરિકા-રશિયા ગુપ્તચર સંપર્ક, કેદીઓની આપ-લે અથવા ઈરાન સંબંધિત તણાવ સાથે જોડાયેલી હોઈ શકે તેવી વિવિધ અટકળો થઈ રહી છે. પરંતુ હાલમાં આ પૈકી કોઈ કારણની સત્તાવાર પુષ્ટિ નથી; તેથી તેને હકીકત તરીકે માનવું યોગ્ય નથી.

છેલ્લામાં છેલ્લી સ્થિતી: આજે તા. ૨૬ ઓગસ્ટની ભારતીય સમય મુજબ સવાર સુધી ઉપલબ્ધ તાજી માહિતી પ્રમાણે, જૉન રેટક્લિફની મોસ્કો મુલાકાત થઈ હોવાની વાત હવે અનેક અમેરિકન અધિકારીઓને ટાંકતા વિશ્વસનીય અહેવાલોમાં સામે આવી ચૂકી છે. જે સી-૧૭ વિમાન તેમને મોસ્કો લાવ્યું હોવાનું જણાવાય છે તે મંગળવારે જ કેટલાક કલાકો બાદ વનુકોવોથી ફરી રીગા માટે ઉડી ગયું હતું. તેથી મોસ્કોની મુલાકાત પૂર્ણ થઈ હોવાનું માનવામાં આવે છે. જોકે સીઆઈએ કે વ્હાઇટ હાઉસે રેટક્લિફ કોને મળ્યા, શું ચર્ચા થઈ અને કોઈ સમજૂતી થઈ કે નહીં તેની વિગત જાહેર કરી નથી.

વિમાનનું ઉતરાણ થયાની ચર્ચા સાચી હતી  અને તેમાં સીઆઈએ વડાની મોસ્કો મુલાકાત જોડાયેલી હોવાનું મજબૂત રીતે સામે આવ્યું છે; પરંતુ ‘યુક્રેન શાંતિ કરાર થઈ રહ્યો છે’, ‘ગુપ્ત અમેરિકા-રશિયા સોદો થઈ ગયો’ અથવા ‘વિટકોફ-કુશનર માટે આગોતરી તૈયારી હતી’ એવા દાવાઓની હજુ પુષ્ટિ નથી.