મુંબઈ:બોમ્બે હાઈકોર્ટે બૃહદમુંબઈ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (BMC) દ્વારા કરવામાં આવેલી તોડી પાડવાની કાર્યવાહીની સખત શબ્દોમાં ટીકા કરી છે. અદાલતે મનપાની કાર્યપદ્ધતિને જોહુકમી ગણાવીને ચેતવણી આપી છે કે જો તે સાબિત થશે કે તોડી પાડવામાં આવેલ બાંધકામ કાયદેસર હતું અથવા પ્રક્રિયા યોગ્ય ન હતી, તો અદાલત મનપાને તે બાંધકામ પોતાના ખર્ચે ફરીથી બનાવી આપવાનો આદેશ આપી શકે છે.
જસ્ટિસ જી.એસ. કુલકર્ણી અને જસ્ટિસ સોમનાથ અય્યરની ખંડપીઠે એક અરજી પર સુનાવણી દરમિયાન આ આકરા પ્રહારો કર્યા હતા. અદાલતે નોંધ્યું કે મ્યુનિસિપલ સત્તાવાળાઓ ઘણીવાર નોટિસ આપ્યા વિના અથવા પૂરતો સમય આપ્યા વિના મનસ્વી રીતે બુલડોઝર ચલાવી દે છે, જે નાગરિકોના બંધારણીય અધિકારોનું ઉલ્લંઘન છે. અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું કે કાયદો સર્વોપરી છે અને કોઈપણ સરકારી સંસ્થા પોતાની મરજી મુજબ કામ કરી શકે નહીં.
સુનાવણી દરમિયાન અદાલતે બીએમસીના વકીલોને પ્રશ્ન કર્યો હતો કે કઈ સત્તા હેઠળ આટલી ઉતાવળે તોડી પાડવાની કાર્યવાહી કરવામાં આવી? અદાલતે જણાવ્યું હતું કે જો તંત્ર ગેરકાયદેસર રીતે કોઈનું ઘર કે મિલકત છીનવી લેશે, તો અદાલત માત્ર વળતર જ નહીં પરંતુ મૂળ સ્થિતિમાં પુનઃનિર્માણ કરવાની જવાબદારી પણ તંત્ર પર નાખશે. આ આદેશથી પાલિકાના અધિકારીઓમાં ફફડાટ વ્યાપી ગયો છે.
અરજદાર દ્વારા રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું કે તેમને તેમનો પક્ષ રજૂ કરવાની તક આપ્યા વિના જ તોડી પાડવાની કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી હતી. અદાલતે આ બાબતને ગંભીરતાથી લેતા કહ્યું કે પ્રક્રિયાગત ન્યાયનો અભાવ એ લોકશાહીમાં સ્વીકાર્ય નથી. જો અધિકારીઓ કાયદાની મર્યાદા બહાર જઈને કામ કરશે, તો તેમને વ્યક્તિગત રીતે પણ જવાબદાર ઠેરવવામાં આવી શકે છે.
હાઈકોર્ટે મનપાને ભવિષ્યમાં આવી કોઈપણ કાર્યવાહી કરતા પહેલા તમામ કાયદાકીય માર્ગદર્શિકાઓનું પાલન કરવા તાકીદ કરી છે. આ કેસની આગામી સુનાવણીમાં અદાલત તોડી પાડવામાં આવેલા બાંધકામની કાયદેસરતા અંગે અંતિમ નિર્ણય લેશે. આ કિસ્સો મ્યુનિસિપલ સત્તાધીશો માટે એક દાખલો બેસાડનારો સાબિત થઈ શકે છે.