મુંબઈ: ૨૫ થી ૩૧ જુલાઈ સુધીના ચોમાસાના વર્તમાન પ્રવાહ અને આગામી સ્થિતિ અંગે જાણીતા હવામાન અંદાજકાર આથ્રેયા શેટ્ટી દ્વારા ૮ મુખ્ય હવામાન પરિબળોના આધારે ફેક્ટ ચેક રિપોર્ટ રજૂ કરવામાં આવ્યો છે. આ વિશ્લેષણ મુજબ, એક તરફ મજબૂત બની રહેલા 'અલ નિનો' (El Nino) અને સુકી હવાના પ્રવેશને કારણે ચોમાસા પર દબાણ વધ્યું છે, તો બીજી તરફ બંગાળની ખાડીમાં સર્જાઈ રહેલું લો પ્રેશર (Bay of Bengal Low-Pressure Area - BoB LPA), નબળું MISO (Monsoon Intraseasonal Oscillation) અને MJO (Madden-Julian Oscillation) જેવા સાનુકૂળ પરિબળો ચોમાસાને સક્રિય રાખશે. જોકે, આગામી અઠવાડિયે વરસાદની તીવ્રતા વિતેલા સપ્તાહની સરખામણીએ થોડી ધીમી રહેવાની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી છે.

 

ચોમાસાને અસર કરતા ૮ પ્રમુખ હવામાન પરિબળોનું વિશ્લેષણ:

હવામાન આગાહીકાર આથ્રેયા શેટ્ટી દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા ૮ ફેક્ટર ચેક ચાર્ટ મુજબની સત્તાવાર વિગતો નીચે મુજબ છે:

 

૧. મસ્કરીન હાઈ અને સોમાલી જેટ (Mascarene High and Somali Jet):

ભારત તરફ પ્રચંડ ભેજ લાવતા અને ચોમાસાના પ્રવાહના મુખ્ય પાવરહાઉસ ગણાતા આ પરિબળની સ્થિતિ મધ્યમ (Moderate) અને સંતોષકારક (Satisfactory) જણાઈ છે.

 

૨. અલ નિનો (El Nino):

વ્યાપારી પવનો અને વોકર સર્ક્યુલેશનને નબળું પાડી ભારતમાં વરસાદને અટકાવતું આ પરિબળ હાલ વધુ મજબૂત (Intensifying) થઈ રહ્યું છે, જે ચોમાસા માટે નકારાત્મક (Negative) સંકેત છે.

 

૩. મેડન જ્યુલિયન ઓસિલેશન (MJO - Madden Julian Oscillation):

ફેઝ ૨-૫ માં સંવહન અને વરસાદ વધારતા આ પરિબળ હાલ ૧-૪ ફેઝમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે, જે સંતોષકારક (Satisfactory) સ્થિતિ દર્શાવે છે.

 

૪. ઇન્ડિયન ઓશન ડિપોલ (IOD - Indian Ocean Dipole):

હાલ આ પરિબળ પોઝિટિવ તરફ વિકસી રહ્યું છે. પોઝિટિવ IOD હોય ત્યારે પૂર લાવતો ભારે વરસાદ લાવવામાં મદદરૂપ બને છે. ઓગસ્ટના પ્રારંભમાં પોઝિટિવ IOD પૂર્ણપણે ઉભરી આવશે.

 

૫. મધ્ય એશિયામાંથી આવતી સુકી હવા (Dry Air from Central Asia):

સુકી હવાનો નબળો પ્રવેશ (Weak intrusion) જોવા મળ્યો છે, જે ચોમાસાની પ્રગતિમાં વિરામ (Break Monsoon) લાવી શકે છે. તેથી તેને નકારાત્મક (Negative) ગણવામાં આવ્યું છે.

 

૬. મોન્સૂન ઇન્ટ્રા સીઝનલ ઓસિલેશન (MISO - Monsoon Intra Seasonal Oscillation):

હાલ ફેઝ ૮ થી ૨ માં નબળા પલ્સ સાથે આગળ વધી રહ્યું છે, જે ચોમાસાની મૂળ સ્થિતિ, વરસાદ અને સંવહનને ટેકો આપવા માટે સંતોષકારક (Satisfactory) છે.

 

૭. બંગાળની ખાડીમાં લો પ્રેશર (Bay of Bengal LPAs):

૨૭ જુલાઈની આસપાસ એક નવું લો પ્રેશર (Fresh LPA) સર્જાવાની શક્યતા છે. આ પરિબળ ચોમાસાના ટ્રફને દક્ષિણ તરફ ખેંચીને ચોમાસાને સક્રિય રાખવામાં હકારાત્મક (Positive) ભૂમિકા ભજવશે.

 

૮. દક્ષિણ ચીન સાગરના વાવાઝોડા/લો પ્રેશર (South China Sea Typhoons/LPAs):

જુલાઈના અંત સુધી મલ્ટિપલ LPA સક્રિય રહેશે, જે સોમાલી જેટનો પ્રવાહ જાળવી રાખશે અને પશ્ચિમ તરફ વધીને બંગાળની ખાડીમાં લો પ્રેશર સિસ્ટમ બનાવવામાં મદદરૂપ થશે, જે હકારાત્મક (Positive) સંકેત છે.

 

હવામાન વિશ્લેષકના જણાવ્યા મુજબ, આગામી સમયમાં સૌથી મહત્વની બાબત એ રહેશે કે ઓગસ્ટના પ્રારંભમાં સક્રિય થનાર પોઝિટિવ IOD ચોમાસાના ઉત્તરાધમાં મજબૂત બની રહેલા અલ-નિનોના નકારાત્મક પ્રભાવને કેટલા અંશે માત આપી શકે છે.